Sahte EFT ile Aktarılan Para – Yargıtay 11. HD 2024/8161
Bir aracı kurumda yönetmen olarak çalışan kişi, iki yılı aşkın bir süre boyunca sahte müşteri talimatları ve sahte EFT talimatları düzenler. Kurumun hesaplarından çıkan paralar, bazıları kurumun müşterisi bile olmayan kişilerin banka hesaplarına gider. Usulsüzlük ortaya çıktığında kurum, çalışan hakkında ceza davası açılmasını sağlamakla kalmaz; parayı hesabında bulunduran kişilere de dava açar. Davalılar ise ortak bir savunmada birleşir: Paranın nereden geldiğini bilmediklerini, asıl kusurun çalışanını denetlemeyen kurumda olduğunu söylerler. Kimi davalı ise kendisinin de bu çalışana para kaptırdığını ileri sürerek karşı dava açar.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 21.11.2024 tarihli ve E.2023/5006, K.2024/8161 sayılı kararıyla, bozma ilamına uyularak verilen; davalıların bir kısmını hesaplarına aktarılan tutarları iadeyle yükümlü tutan, bir davalı hakkındaki davayı ve yatırımcı davalının karşı davasını reddeden ilk derece mahkemesi kararını, tarafların bütün temyiz itirazlarını reddederek oy birliğiyle onamıştır.
📊 Önce sonuç: dört dosyada dört farklı hüküm
Dava 2007 yılında açılmış, birleşen dosyalarla birlikte yıllarca sürmüş ve bir kez Yargıtay bozmasından geçmiştir. Yerel mahkeme (2017/422 E., 2022/216 K.) bozma ilamına uyarak şu sonuçlara ulaşmıştır:
- Asıl dava: İstenen 44.700,00 TL’ye karşılık 33.700,00 TL kabul edilmiştir. Faiz, 31.08.2006 ile 21.02.2007 arasındaki beş ayrı aktarım tarihinden itibaren ayrı ayrı işletilmiş; tahsilatın İzmir 15. İcra Müdürlüğünün 2014/17446 sayılı dosyasındaki tahsilatlarla tekerrür etmemesi şartı konmuştur.
- Karşı dava: Asıl davalının 45.000,00 TL alacak ve 15.000,00 TL manevi tazminat istemi reddedilmiştir.
- Birleştirilen 2007/354 E. sayılı dava: İstenen 120.970,00 TL’ye karşılık 84.920,00 TL kabul edilmiş; 02.02.2006’dan 27.04.2007’ye kadar uzanan on yedi ayrı aktarım için ayrı faiz başlangıçları belirlenmiştir.
- Birleştirilen 2007/362 E. sayılı dava: İstenen 14.500,00 TL‘nin tamamı kabul edilmiştir.
- Birleştirilen 2007/363 E. sayılı dava: 8.900,00 TL’lik istem reddedilmiştir.
Bu tablo, aynı çalışanın aynı yöntemle yaptığı aktarımların her alıcı için farklı sonuç doğurduğunu göstermektedir. Belirleyici olan, paranın hesapta kalıp kalmadığı ve alıcının parayla ilişkisinin nasıl kurulduğudur.
🏦 Yönetmenin sahte talimatları
Davacı taraflardan biri yatırım ve kalkınma bankası, diğeri bu bankanın iştiraki olan ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre kurulmuş aracı kurumdur. Aracı kurum; hisse senedi ve yatırım bonosu aracılığı, kurumsal finansman, portföy yönetimi ve vadeli işlemler borsasında türev araç alım satımı hizmetleri sunmaktadır.
Dava dışı çalışan, 17.01.2005 tarihinde hizmet akdiyle ve yönetmen sıfatıyla, kurumun müşterilerine sunulan sermaye piyasası hizmetlerinden sorumlu olmak üzere görevlendirilmiştir. Usulsüzlükler ortaya çıkınca 03.05.2007 tarihinde bütün yetkileri iptal edilmiş, hakkında yapılan suç duyurusu üzerine İzmir 2. Ağır Ceza Mahkemesinde 2007/207 E. sayılı dava açılmıştır.
Davacıların anlatımına göre çalışan, sahte müşteri talimatı yazıları ve sahte EFT talimatları düzenleyerek kurumun hesaplarından diğer müşterilerin hesaplarına veya kurumla hiçbir müşteri ilişkisi olmayan kişilerin farklı bankalardaki hesaplarına para göndermiştir. Davacılara göre parayı alanlar, hesaplarına gelen tutarları sorgulamadan kabul etmiş, bir kısmını da çalışanın başka bankalardaki hesaplarına aktarmıştır.
🗣️ Davalıların savunmaları
Davalıların savunmaları, aynı olaya dört farklı açıdan bakıldığını gösterir:
Asıl davalı, davaya asliye ticaret mahkemesinin bakması gerektiğini ileri sürerek işbölümü itirazında bulunmuş, banka ile hiçbir ilişkisi olmadığından bankaya karşı husumet itirazı yapmıştır. Esasa ilişkin olarak 04.04.2005’te 12.000,00 TL yatırarak aracı kurumda hesap açtırdığını, paranın borsada değerlendirilmesini istediğini, çalışanın gönderdiği yazılarda hesabında 13.10.2006’da 236.000,00 TL, 01.02.2007’de 321.083,00 TL bakiye göründüğünü belirtmiştir. Yurt dışında yaşadığı için kayıtları kontrol edemediğini, istediği tutarlar havale edildiği için şüphelenmediğini, hatta parasının iyi değerlendirildiğini görünce elden de para verdiğini anlatmış; kurumun çalışanının eyleminden sorumlu olduğunu ileri sürerek karşı dava açmıştır.
2007/362 E. sayılı dosyanın davalısı, çalışanın yasa dışı işlemlerinden haberdar olmadığını ve mağduriyetin davacının yetersiz denetiminden kaynaklandığını savunmuştur.
2007/354 E. sayılı dosyanın davalısı, aynı aracı kurumda çalıştığını, çalışanın talebiyle yatırım hesabı açtırdığını ancak buna ilişkin belge almadığını, birikimlerini elden teslim ettiğini anlatmıştır. Borsada düşüş beklentisiyle parasını çekmek istediğinde çalışan tarafından vazgeçirilmeye çalışıldığını, ısrarı üzerine 20.04.2007’de 20.000,00 TL ve 27.04.2007’de 40.000,00 TL gönderildiğini, sonradan çalışanın kendisi adına hiç hesap açmadığını öğrendiğini belirtmiştir. Hesabına zaman zaman 1.000,00-5.000,00 TL arası paralar geldiğini bildiğini, ancak farklı hesaplardan geldiğini bilmediğini savunmuştur.
2007/363 E. sayılı dosyanın davalısı ise aracı kurumun müşterisi olmadığını, hesap numarasının çalışanda daha önceki işlemlerden kaldığını, çalışanın her seferinde transferin yanlışlıkla yapıldığını söyleyip iadesini istediğini ve paraları aynı gün EFT ile geri gönderdiğini ileri sürmüştür. Bankanın aktif husumetinin bulunmadığını da savunmuştur.
⚖️ Yargıtay incelemesi ve dayanılan maddeler
Hükmü davacılar vekili, karşı davacı asıl davalı ve birleşen dosya davalılarından biri duruşmalı olarak temyiz etmiştir. Duruşma 19.11.2024’te yapılmıştır.
Daire uyuşmazlığı, asıl, karşı ve birleşen davalarda alacak istemi olarak nitelendirmiş; ilgili hukuk olarak 818 sayılı Borçlar Kanunu m.53 ile 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.74‘ü göstermiştir. Bu iki hüküm, hukuk hâkiminin kusur ve zarar konusundaki değerlendirmesinde ceza hâkiminin kararıyla ve ceza hukukuna ilişkin hükümlerle bağlı olmadığını düzenler.
Daire, mahkemenin uyduğu bozma kararı gereğince hüküm kurulmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre bütün temyiz itirazlarını yerinde görmemiş ve kararı ONAMIŞTIR. Yargıtay ayrıca 28.000,00 TL duruşma vekâlet ücretinin bir davalıdan alınarak davacılara, davacılardan alınarak da bir davalıya verilmesine hükmetmiştir. Karar 21.11.2024’te oy birliğiyle verilmiştir.
🧩 Dosyadan çıkan sorumluluk ölçütleri
Onama kararı kısa olsa da, hükmün kendisi ve gösterilen maddeler birkaç ölçütü görünür kılmaktadır:
- Paranın geri gönderilmesi: Gelen tutarları aynı gün iade ettiğini savunan davalı hakkındaki dava tamamen reddedilmiştir. Onama metni ret gerekçesini açıklamasa da, bu davalının savunması paranın hesabında kalmadığı yönündeydi.
- Kısmi kabuller: Asıl davada ve 2007/354 E. sayılı dosyada istenen tutarların bir kısmı reddedilmiştir. Mahkeme, her aktarımı ayrı ayrı ele almış ve faizi her birinin kendi tarihinden başlatmıştır.
- Ceza yargılamasından bağımsızlık: BK m.53 ve TBK m.74’e yapılan atıf, alıcıların sorumluluğunun ceza dosyasının sonucuna bağlanmadan, hukuk hâkiminin kendi delil değerlendirmesiyle belirlendiğini gösterir.
- Mükerrer tahsilin önlenmesi: Ayrı bir icra dosyasında yapılan tahsilatlarla tekerrür olmaması şartı, aynı zararın birden fazla kaynaktan tahsil edilmesini engellemeye yöneliktir.
- Denetim eksikliği savunması: Davalıların, kurumun çalışanını denetlemediği yönündeki savunması, kabul edilen tutarlar bakımından iade yükümlülüğünü ortadan kaldırmamıştır. Asıl davalının aynı gerekçeye dayanan karşı davası da reddedilmiştir.
Karar, çalışanın usulsüzlüğünden zarar gören yatırımcının bankaya veya aracı kuruma karşı açtığı davalardan farklı bir kesittir. Örneğin banka çalışanının getiri vaadi kararında Yargıtay bankanın sorumluluğunu incelemiştir. Bu dosyada ise kurum, kendi hesabından çıkan paranın peşine düşmüş ve parayı hesabında bulunduranlara yönelmiştir. Aracı kurum çalışanlarının müşteri varlıkları üzerindeki eylemlerine ilişkin bir başka örnek için aracı kurumda emniyeti suistimal kararına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Hesabına bilmeden para gönderilen kişi parayı iade etmek zorunda mı?
Ceza davasının sonucu beklenmeden hukuk davası karara bağlanabilir mi?
Çalışana elden para veren yatırımcının karşı davası neden reddedildi?
Faiz hangi tarihten itibaren işletildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Bize iletişim sayfası üzerinden ulaşılabilir; aracı kurum ve sermaye piyasası uyuşmazlıklarına ilişkin diğer değerlendirmeler Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar 2005-2007 yıllarında gerçekleşen aktarımlara ve bozma ilamına uyularak kurulan bir hükme ilişkindir; onama gerekçesi kısa olup önceki bozma kararının içeriği yayımlanan metinde yer almamaktadır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; paranın hesapta kalıp kalmadığına, alıcının çalışanla ilişkisine, aktarım kayıtlarına ve ceza dosyasındaki tespitlere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
