Açığa İmza ve Kesinleşen Ceza – Yargıtay 12. HD 2026/4742
Kambiyo senedine dayalı takipte borçlunun en zor işi, borçlu olmadığını icra mahkemesinin dar inceleme alanı içinde kanıtlamaktır. İmza borçluya aitse ve çekin metni sonradan başkası tarafından doldurulmuşsa bu güçlük daha da artar: borçlu “imza benim, ama bu çeki ben düzenlemedim” demek zorunda kalır. Aynı olay için açılan ceza davası ise çoğu zaman icra dosyasından daha yavaş ilerler. Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı, icra mahkemesinin itirazı reddettiği tarihten sonra kesinleşirse ne olur? Yargıtay 12. Hukuk Dairesi bu soruyu, istinaf aşamasında dosyaya bildirilen kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü üzerinden cevaplamıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 24.06.2026 tarihli ve E.2026/1927, K.2026/4742 sayılı kararıyla, takip konusu çekle ilgili açığa imzanın kötüye kullanılması suçundan verilen mahkûmiyetin istinaf sırasında kesinleşip dosyaya bildirilmesine rağmen bunu incelemeyen bölge adliye mahkemesi kararını HMK m.357/3 ve m.371 uyarınca oy birliğiyle bozmuştur.
🧾 Kasadan alınan çek ve 6.500.000 TL’lik takip
Kararda aktarılan olgulara göre takip konusu çek, borçlunun keşideci olarak imzasını taşıyan, 16.09.2024 keşide tarihli ve 6.500.000 TL bedelli bir çektir. Çekte keşideci borçlu, lehtar ve ilk ciranta borçlunun eski eşi, ikinci ciranta ve hamil ise eski eşin tek yetkilisi olduğu limited şirkettir. Hamil şirket, bu çeke dayanarak keşideci aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatmıştır.
Borçlu vekili süresi içinde icra mahkemesine başvurmuş ve şu iddiaları ileri sürmüştür:
- Çek, borçlunun kasasında bulunurken eski eşi tarafından rızası dışında alınmıştır.
- Çekin boş alanları sonradan doldurulmuş, ardından eski eşin tek yetkilisi olduğu şirkete ciro edilmiştir.
- Borçlunun hamil şirkete herhangi bir borcu yoktur.
- Eski eş hakkında açığa imzanın kötüye kullanılması iddiasıyla suç duyurusunda bulunulmuştur.
Borçlu bu nedenlerle takibin iptalini, alacaklı aleyhine tazminata ve para cezasına hükmedilmesini talep etmiştir.
⚖️ İcra mahkemesi ve kolluk ifadesi meselesi
Dosyada borçlu açısından önemli görünen bir beyan bulunmaktadır: takip alacaklısı şirketin yetkilisi kollukta verdiği ifadede, takip konusu çekin taraflar arasında ticari bir ilişkinin karşılığı olarak değil, “ailevi sebeplerle kızgınlıkla” alındığını söylemiştir.
İlk derece mahkemesi bu ifadeyi yeterli görmemiştir. Mahkemeye göre kolluk aşamasında verilen beyan mahkeme içi ikrar sayılamaz; borca itiraz da ispatlanamamıştır. Bu gerekçeyle itiraz reddedilmiş ve itiraz eden borçlu aleyhine tazminata hükmedilmiştir.
Bu sonuç, kambiyo takibinde icra mahkemesinin inceleme sınırlarıyla doğrudan bağlantılıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 169/a maddesinin birinci fıkrasına göre icra mahkemesi hâkimi, borcun olmadığının veya itfa ya da imhal edildiğinin resmî veya imzası ikrar edilmiş bir belgeyle ispatı hâlinde itirazı kabul eder. Kollukta alınan bir ifade, ilk derece mahkemesince bu ölçüte uygun bir ikrar olarak görülmemiştir. Aynı maddenin son fıkralarına göre itiraz reddedilirse ve takip durdurulmuşsa borçlu, takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilebilir; bu dosyada da borçlu aleyhine tazminata hükmedilmiştir.
🏛️ Bölge adliye mahkemesi: ceza davası beklenmez
Borçlu vekili kararı istinaf etmiştir. İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi, 08.01.2026 tarihli ve E.2025/1118, K.2026/29 sayılı kararıyla istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Gerekçe iki noktada toplanmıştır:
- Alacaklı şirket yetkilisinin polis huzurunda alınan ifadesi mahkeme içi ikrar olarak kabul edilemez ve dar yetkili icra mahkemesince değerlendirilemez.
- İtirazın incelenmesi sırasında, takip konusu çekle ilgili ceza davasının sonucunun beklenmesine gerek yoktur.
Ne var ki dosyanın seyri bu ikinci gerekçeyi aşmıştı. Asliye ceza mahkemesi, açığa imzanın kötüye kullanılması iddiasıyla yürütülen yargılamada sanığın suçu işlediğini sabit görmüş ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 209/1. maddesi uyarınca dokuz ay hapis cezasına hükmetmişti. Bu mahkûmiyet kararı 30.06.2025 tarihinde kesinleşmiş, borçlu vekili de 02.12.2025 tarihli dilekçeyle bu durumu istinaf dosyasına bildirmişti. Bölge adliye mahkemesinin kararı ise bu bildirimden sonra, 08.01.2026’da verilmiştir. Yani istinaf incelemesi yapılırken artık beklenecek bir ceza davası değil, kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü vardı.
🔍 Yargıtay neden bozdu?
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, gerekçesini birkaç adımda kurmuştur. Önce Türk Ticaret Kanunu’nun 780. maddesinde sayılan çekin zorunlu unsurlarını hatırlatmış; bunlar arasında kayıtsız ve şartsız belirli bir bedelin ödenmesi için havale unsurunun bulunduğunu vurgulamıştır. Ardından borçlunun itirazının süresinde yapıldığını tespit etmiştir.
Daireye göre belirleyici olgular şunlardır:
- Takip konusu çeke ilişkin olarak açığa atılan imzanın kötüye kullanıldığı iddiasıyla açılan davada ceza mahkemesi mahkûmiyet kararı vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.
- Hukuk hâkimi ceza mahkemesinin mahkûmiyet hükmüyle bağlı değilse de maddi olaylara ve özellikle eylemin hukuka aykırılığına ilişkin ceza hâkimi tespitleriyle bağlıdır.
- Mahkûmiyet hükmü kesinleştiği tarih itibarıyla daha önce ileri sürülemezdi.
- Bu nedenle bölge adliye mahkemesinin bu hususu incelemesi gerekirdi.
Sonuçta borçlu vekilinin temyiz talebi kısmen kabul edilmiş ve bölge adliye mahkemesi kararı, İİK m.364/2 göndermesiyle uygulanan HMK m.371 ve m.357/3 uyarınca BOZULMUŞTUR. Dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiş, karar 24.06.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
📘 TBK m.74 ve ceza hâkiminin tespitleri
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 74. maddesi, hukuk hâkiminin ceza hâkimi karşısındaki bağımsızlığını düzenler. Hükme göre hâkim, zarar verenin kusurunun olup olmadığı ve ayırt etme gücünün bulunup bulunmadığı konusunda karar verirken ceza hukukunun sorumluluk hükümleriyle ve ceza hâkiminin verdiği beraat kararıyla bağlı değildir; ceza hâkiminin kusur ve zarara ilişkin değerlendirmesi de hukuk hâkimini bağlamaz.
Yargıtay, bu kuralın sınırsız olmadığını Hukuk Genel Kurulunun 17.09.2008 tarihli bir kararına atıfla açıklamıştır: ceza mahkemesince fiilin hukuka aykırılığına yönelik olarak kesinleşen maddi olgular hukuk hâkimini de bağlar ve taraflar yönünden kesin delil niteliği taşır.
Bu ayrımın icra hukuku bakımından anlamı büyüktür. Açığa imzanın kötüye kullanılması suçu, kendisine teslim edilen ya da bir şekilde eline geçen boş imzalı kâğıdın, imza sahibinin iradesine aykırı biçimde doldurulmasını konu alır. Ceza mahkemesinin bu fiili sabit görmesi, kararda ifade edildiği hâliyle, takip konusu çeke ilişkin maddi olayın ve hukuka aykırılığın kesin hükümle tespiti anlamına gelir. Yargıtay, çekin “kayıtsız şartsız belirli bir bedelin ödenmesi” unsurunu da bu bağlamda anmış; çekin metninin keşidecinin iradesi dışında oluşturulduğu yönündeki kesin tespitin incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Daire, bu tespitin itirazın kabulüyle mi sonuçlanacağını kendisi belirlememiştir. Bozma kararı, delilin incelenmesini istemekle sınırlıdır; delilin dosyaya etkisi bölge adliye mahkemesince değerlendirilecektir.
🚪 HMK m.357/3: istinafta yeni delil kapısı
İstinaf incelemesi, kural olarak ilk derece mahkemesinde sunulan delillerle sınırlıdır. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 357. maddesinin üçüncü fıkrası bu kuralın istisnasını düzenler: ilk derece mahkemesinde usulüne uygun gösterildiği hâlde incelenmeden reddedilen veya mücbir bir sebeple gösterilmesine olanak bulunmayan deliller bölge adliye mahkemesince incelenebilir.
Bu dosyada ceza mahkemesinin kararı 30.06.2025’te kesinleşmiştir. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmü, ancak kesinleştiği tarihten itibaren o niteliğiyle dosyaya sunulabilir. Yargıtay da “kesinleştiği tarih itibariyle kesinleşmiş mahkumiyet hükmünün daha önce ileri sürülmesinin mümkün olmadığını” belirterek bu delili m.357/3 kapsamında değerlendirmiştir. Bölge adliye mahkemesinin “ceza davasının sonucu beklenmez” gerekçesi, sonuçlanmamış bir dava için anlamlı olabilir; ancak sonuçlanmış ve kesinleşmiş bir hüküm dosyaya bildirildikten sonra aynı gerekçeyle incelemeden kaçınılması bozma nedeni sayılmıştır.
İİK m.364/2, icra mahkemesi kararlarına karşı kanun yollarında HMK hükümlerine gönderme yapmaktadır. Daire de bozma hükmünü bu göndermeyle HMK m.371 ve m.357/3’e dayandırmıştır. Kambiyo takibinde istinaf aşamasının ayrı bir delil inceleme alanı olabileceğini gösteren bu yaklaşım, ceza ve icra dosyalarının paralel yürüdüğü uyuşmazlıklarda zamanlamanın önemini öne çıkarmaktadır.
Çekle ilgili diğer icra uyuşmazlıkları için çekte banka ödeme şerhi ve ibraz kararına ve faktoringe cirolu çekte keşidecinin şikâyeti kararına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Ceza mahkemesinin mahkûmiyet kararı icra mahkemesini bağlar mı?
Kollukta verilen ifade neden ikrar sayılmadı?
İstinaf aşamasında yeni delil sunulabilir mi?
Bozma kararı borçlunun itirazının kabul edildiği anlamına mı gelir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; icra ve iflas hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar, belirli bir çeke, takip dosyasına, ceza yargılamasının kesinleşme tarihine ve bu tarihin istinaf dosyasına bildirildiği ana dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; ceza hükmünün kesinleşip kesinleşmediğine, hangi aşamada ve nasıl dosyaya sunulduğuna, ceza hâkiminin tespit ettiği maddi olguların kapsamına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
