Güvenlik Kartı İptali ve İşe İade – AYM 2021/29752

Özel güvenlik görevlisinin işi, bir idari izne bağlıdır: Kimlik kartı ve çalışma izni olmayan kişi bu görevi yapamaz. Peki kart, kesinleşmiş bir mahkûmiyet nedeniyle iptal edilip iş sözleşmesi feshedildikten sonra mahkûmiyet ortadan kalkar, yerine hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı verilir ve kart yeniden düzenlenirse ne olur? Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, bu soruyu “fesih, fesih tarihindeki koşullara göre değerlendirilir” ilkesi üzerinden ele aldı ve üç üyenin karşı oyuna rağmen başvuruyu kabul edilemez buldu.
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, 2.7.2026 tarihli ve 2021/29752 başvuru numaralı kararıyla (Resmî Gazete: 6.10.2026, sayı 33392), işe iade davasının reddi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasını oy çokluğuyla, masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddiasını ise oy birliğiyle açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez ilan etmiştir.
🪪 Kartın iptalinden yeniden düzenlenmesine
Başvurucu, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı Kredi ve Yurtlar Kurumunun Bitlis İl Müdürlüğünde özel güvenlik personeli olarak çalışıyordu. Hakkında açılan ceza davasında Adilcevaz Asliye Ceza Mahkemesi, 7.12.2017 tarihli kararla bina içinde muhafaza altındaki eşyaya yönelik hırsızlık suçlamasıyla 1 yıl 13 ay hapis cezasına hükmetti. İstinaf başvurusu Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 4. Ceza Dairesince 9.4.2018’de kesin olarak reddedildi; karar 28.6.2018’de kesinleşti.
Olayların zaman çizelgesi uyuşmazlığın özünü oluşturuyor:
- 23.10.2018: Valilik, başvurucunun özel güvenlik görevlisi olma şartlarını kaybettiği gerekçesiyle kimlik belgesini ve çalışma iznini iptal etti; işveren iş sözleşmesini feshetti.
- 9.1.2019: Bölge Adliye Mahkemesi Cumhuriyet Başsavcılığı, kesinleşen karara CMK 308/A uyarınca itiraz etti; Ceza Dairesi aynı gün yeniden incelemeye karar verdi.
- 19.3.2019: Başvurucu, işçilik alacaklarıyla birlikte işe iade davası açtı ve ceza dosyasındaki yeniden incelemenin bekletici mesele yapılmasını istedi.
- 3.5.2019: Ceza Dairesi suç vasfını “suç eşyasını satın alma veya kabul etme” olarak değiştirdi; 5 ay hapis ve 4 gün adli para cezasına hükmederek HAGB’ye karar verdi.
- 27.6.2019: Başvurucunun özel güvenlik görevlisi kimlik kartı yeniden düzenlendi.
Yani fesih tarihinde geçerli bir kart yoktu; ancak işe iade davası görülürken hem mahkûmiyet hükmü değişmiş hem de kart geri verilmişti.
🏛️ İş mahkemesi ile istinaf arasındaki ayrılık
Bitlis Asliye Hukuk Mahkemesi (iş mahkemesi sıfatıyla) davayı önce arabuluculuk sonrası iki haftalık hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle reddetti. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi bu kararı kaldırdı: Son tutanakta imza tarihi bulunmadığından, tereddüt hâlinde süre aleyhine işleyen kişi lehine yorum yapılmalı ve davanın süresinde açıldığı kabul edilmeliydi.
Yeniden yapılan yargılamada mahkeme, 6.8.2020’de feshin geçersizliğine ve işe iadeye karar verdi. Gerekçeye göre işlem kesinleşmemiş bir mahkûmiyete göre tesis edilmiş, sonradan HAGB kararı verilmiş ve kart yeniden düzenlenmişti; ayrıca başvurucunun başka işlerde değerlendirilmesi düşünülmemiş, feshin son çare olması ilkesi uygulanmamıştı.
İşveren istinafta, kartı iptal edilen başvurucunun 696 sayılı KHK uyarınca başka bir pozisyonda çalıştırılamayacağını savundu. Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 26.3.2021’de ilk derece kararını kaldırıp davayı kesin olarak reddetti. Gerekçenin özü şuydu: Özel güvenlik görevi idarenin vereceği izin belgesine bağlıdır; fesih tarihinde kart iptal edilmiş olduğundan işçinin yeterlilik şartı ortadan kalkmıştır ve fesih, fesih tarihindeki koşullara göre değerlendirilir.
🔎 Genel Kurul çoğunluğunun yaklaşımı
Genel Kurul, şikâyeti hakkaniyete uygun yargılanma hakkı kapsamında inceledi. Başlangıç noktası, AYM’nin yerleşik sınırıdır: Hukuk kurallarının yorumu derece mahkemelerine aittir; Anayasa Mahkemesi ancak bariz takdir hatası veya açık keyfîlik hâlinde müdahale eder.
Çoğunluk, bölge adliye mahkemelerinin özel güvenlik kartı iptaline dayalı fesihlerde aynı ölçütü istikrarlı biçimde uyguladığını tespit etti. Kararda Van, Erzurum, Adana ve Sakarya bölge adliye mahkemelerinin 2024-2026 tarihli kararları ile Yargıtay 22. Hukuk Dairesinin “feshin geçerli sebebe dayanıp dayanmadığının tespitinde fesih tarihindeki koşulların esas alınması” gerektiğini vurgulayan kararı aktarıldı.
Bu içtihat zemini karşısında Genel Kurul’a göre, fesih tarihinde yeterlilik şartını kaybetmiş bir işçinin özel güvenlik personeli olarak çalıştırılmasının yasal olarak mümkün olmadığı ve bu nedenle geçerli fesih koşulunun bulunduğu sonucuna varmak keyfî ve temelsiz değildir. Başvurucunun itirazları “kanun yolu şikâyeti” niteliğinde görüldü.
🧩 Önceki ihlal kararlarından farkı: idari yargı süreci
AYM daha önce özel güvenlik kartı iptaline dayalı fesihlerde ihlal kararları vermişti. Genel Kurul bu kararları özetleyerek mevcut başvurunun neden farklı olduğunu açıkladı:
- B. No: 2019/39177: Kartın iptaline karşı açılan davada idare mahkemesi işlemi iptal etmişti; buna rağmen iş davası fesih tarihindeki iptal işlemi geçerliymiş gibi reddedilmişti. İki yargı kolundan çelişkili sonuç çıktığı için ihlal bulunmuştu.
- B. No: 2018/20020: Başvurucunun somut verilerle desteklenen itirazları ve idari yargı sürecinin bekletici mesele yapılması talebi karşılanmadığı için gerekçeli karar hakkı ihlal edilmişti.
- B. No: 2019/29610: Kart iptalinin dayanağı tartışılmadan ve kesinleşmemiş idari dava beklenmeden karar verildiği için ihlal bulunmuştu.
Bu kararların ortak paydası, idari yargıda kart iptaline karşı yürüyen bir sürecin bulunmasıydı. Mevcut dosyada ise başvurucu kartın iptaline karşı iptal davası açmamıştı; kart, ceza yargılamasındaki değişiklik üzerine idarece yeniden düzenlenmişti. Çoğunluk, idari yargının vereceği bir kararın adli yargıyı etkileyebileceği bir durum bulunmadığını vurguladı.
⚖️ Masumiyet karinesi iddiası
Başvurucu, kartın iptaline yol açan cezanın sonradan değişmesine rağmen bunun dikkate alınmamasının masumiyet karinesini ihlal ettiğini de ileri sürdü. Genel Kurul, bölge adliye mahkemesinin kararında başvurucu hakkında herhangi bir suça ilişkin saptamada bulunulmadığını, mahkemenin olgusal bir değerlendirmeyle ve mevzuat çerçevesinde feshin geçerliliğine karar verdiğini belirtti. Bu kısım oy birliğiyle açıkça dayanaktan yoksun bulundu. HAGB kararının niteliği ve sonuçları hakkında genel bilgi için sitemizdeki HAGB rehberine bakılabilir.
🗣️ Üç karşı oyun ortak noktası
Kararın en dikkat çekici yönü, hakkaniyete uygun yargılanma şikâyetinde üç üyenin ayrı ayrı karşı oy yazmasıdır. Karşı oyların ortak fikri şudur: Uyuşmazlıkta ceza yargılaması belirleyici unsurdur; mahkûmiyet hükmü değişmiş, HAGB kararı verilmiş ve kart yeniden alınmıştır. İş mahkemesi bu gelişmeleri dikkate alarak işe iadeye karar vermişken bölge adliye mahkemesi bu olgular hakkında ilgili ve yeterli bir değerlendirme yapmamıştır.
Karşı oy sahiplerine göre bu nedenle başvurunun esastan incelenmesi ve gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verilmesi gerekirdi. Karşı oylardan biri, farklı yargı kollarındaki kararların birbirini mutlak surette bağlamadığını; ancak aynı olaya ilişkin farklı sonuçların hukuki güvenlik ilkesini zedeleyebileceğini de hatırlatmıştır.
📌 Kararın iş hukuku pratiğine yansıması
Karar, işe iade davalarında yerleşik “fesih anı” ölçütünün anayasal denetimden geçtiğini göstermektedir. Özellikle izin, ruhsat veya belgeye bağlı mesleklerde, fesih tarihinde belgenin bulunmaması geçerli fesih sebebi olarak kabul edilmekte ve sonradan belgenin yeniden alınması, bu tarihteki değerlendirmeyi kendiliğinden değiştirmemektedir.
Kararın çizdiği ayrım da önemlidir. AYM’nin ihlal bulduğu dosyalarda kartın iptaline karşı idari yargıda açılmış ve işçi lehine sonuçlanan ya da sonuçlanması beklenen bir dava vardı. Bu dosyada böyle bir süreç yoktu. Dolayısıyla kararın etkisi, iptal işleminin kendisinin hukuka aykırılığının yargı kararıyla saptandığı durumlara doğrudan taşınamaz.
Kamu kurumlarında çalışan özel güvenlik personelinin farklı bir anayasal sorunu, sendika hakkı bağlamında AYM 2021/48905 kararında ele alınmıştır. Üç karşı oyun varlığı ise HAGB sonrası kartın yeniden alındığı benzer dosyalarda tartışmanın kapanmadığını göstermektedir.
💬 Sık sorulan sorular
Kart sonradan geri verilince fesih geçersiz hâle gelir mi?
AYM bu kararda ihlal buldu mu?
Önceki ihlal kararlarıyla arasındaki fark nedir?
Karşı oy yazan üyeler hangi hakkın ihlal edildiğini düşündü?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim kanalları iletişim sayfasında; Anayasa Mahkemesinin diğer bireysel başvuru kararları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun Kararlar Bilgi Bankasında ve Resmî Gazete’de yayımlanan kabul edilemezlik kararından derlenmiştir. Başvurucunun, heyetin ve vekilin adları yazıya alınmamıştır. Karar bir ihlal tespiti içermez; karşı oy gerekçeleri yalnızca bilgi amacıyla aktarılmıştır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; belgenin iptal ve yeniden düzenlenme tarihlerine, idari yargı sürecinin bulunup bulunmadığına, ceza yargılamasının seyrine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




