17 Yıl Bakan Yeğene İptal Davası – Yargıtay 3. HD 2026/4081

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi çoğu zaman aile içinde bir kırılmanın ardından imzalanır. Çocuklarıyla arası açılan yaşlı bir kişi, yıllardır yanında kalan ve ihtiyaçlarını karşılayan bir yakınına taşınmazlarını ölümünden sonra bırakmayı taahhüt eder. Sözleşme noterde resmî biçimde yapılır, aynı gün bir hekim raporu alınır. Birkaç yıl sonra bakım alacaklısı vesayet altına alınır, vasi sözleşmenin iptalini ister; bakım alacaklısı dava sürerken ölünce davaya mirasçılar devam eder. Mirasçılarla bakım borçlusu arasında ceza ve hukuk davaları birbirini izler. Böyle bir tabloda mahkemenin önündeki soru şudur: Taraflar arasındaki husumet ve güvenin kalmadığı iddiası, yıllarca fiilen ifa edilmiş bir bakım sözleşmesini ortadan kaldırmaya yeter mi?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 24.06.2026 tarihli ve E.2026/5104, K.2026/4081 sayılı kararıyla bu soruya olumsuz cevap verdi. Daire, sözleşmeyi iptal eden ilk derece kararını ve bu kararı onaylayan bölge adliye mahkemesi kararını kaldırarak, davalı bakım borçlusu yararına bozma kararı verdi. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
📜 Sözleşme nasıl kurulmuştu?
Karar metnine göre bakım alacaklısı, eşinin vefatından sonra kendisiyle en yakın biçimde ilgilenen ve 17 yıldır birlikte yaşadığı yeğeniyle 23.07.2014 tarihinde noterde düzenleme şeklinde bir ölünceye kadar bakma sözleşmesi imzalamıştır. Sözleşmeye göre yeğen; sağlık, bakım, beslenme, barınma ve giyim dahil bütün giderleri karşılayacak, bakım alacaklısı da İstanbul’daki iki taşınmaz üzerindeki tüm hak ve hisselerinin mülkiyetini ölümünden sonra ona bırakacaktı.
Sözleşmenin ekinde, aynı tarihli bir adli tıp hekimi raporu bulunuyordu. Raporda bakım alacaklısının akıl ve ruh sağlığının yerinde olduğu, muhakeme yeteneğinin çok iyi düzeyde bulunduğu ve hukuki işlem yapabilecek durumda olduğu belirtilmişti. Sözleşme tanıklar huzurunda düzenlenmişti.
Bakım alacaklısı, sözleşmeden yaklaşık 17 ay sonra İstanbul 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 29.12.2015 tarihli kararıyla vesayet altına alındı. Vesayet makamı, aile içindeki açık çekişme nedeniyle yakın hısımlardan birini değil, tarafsız bir vasiyi görevlendirdi ve bu vasiye bakma sözleşmesinin iptali için dava açma izni verdi.
🧭 Davanın aşamaları
Vasi, İstanbul 13. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı davada ehliyete ilişkin raporların çelişkili olduğunu, bakım borçlusunun yükümlülüklerini yerine getirmediğini, hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan dava açıldığını ve mirasçılarla arasında çok sayıda dava bulunduğunu ileri sürdü. Davalı cevap dilekçesi vermedi. Bakım alacaklısı 20.02.2021’de vefat edince mirasçıları davaya dahil edildi.
İlk derece mahkemesi (E.2016/332, K.2021/626) davayı kabul etti. Gerekçeye göre bakım borçlusu müteveffaya özenle bakmamış, gereken şefkati göstermemiş, topladığı kira paralarını ona verdiğini ispat edememişti; ceza davasının sonucunu beklemeye gerek yoktu ve taraflar arasında güven ilişkisi kalmamıştı. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 57. Hukuk Dairesi (E.2023/1566, K.2025/699) istinaf başvurusunu esastan reddetti.
Davalı vekili temyizde, müvekkilinin müteveffaya 17 yıl boyunca özveriyle baktığını, taraflar arasındaki davaların müteveffa tarafından açılmadığını ve Adli Tıp Kurumu raporuyla sözleşme tarihindeki fiil ehliyetinin tespit edildiğini ileri sürdü.
⚖️ Yargıtay neden bozdu?
Daire önce sözleşmenin niteliğini hatırlattı. TBK 611’e göre ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da ona bir mal varlığını veya bazı mal varlığı değerlerini devretmeyi üstlendiği, karşılıklı borç doğuran ve ivazlı bir sözleşmedir. Bakım borçlusu, aldığı malların değerine ve alacaklının önceki sosyal durumuna göre hakkaniyetin gerektirdiği edimleri yerine getirmekle; özellikle uygun gıda ve konut sağlamak, hastalığında özenle bakmak ve tedavi ettirmekle yükümlüdür.
Kararda ayrıca, sözleşmenin geçerliliği için bakım alacaklısının sözleşme tarihinde özel bir bakım ihtiyacı içinde bulunmasının şart olmadığı vurgulandı. Bu ihtiyacın sözleşmeden sonra doğması ya da alacaklının ölümüne kadar çok kısa sürmüş olması da geçerliliği etkilemez.
Daireye göre dosyadaki kesinleşmiş ilam, ceza dosyasındaki tespitler, müteveffanın vesayet dosyasındaki beyanı ve Adli Tıp Kurumu raporu birlikte değerlendirildiğinde iki husus sabittir: Bakım borçlusu müteveffaya sözleşmeden önce ve sonra yaklaşık 17 yıl boyunca özveriyle bakmış, bakım, barınma ve sağlık giderlerini karşılamıştır; sözleşme tarihinde bakım alacaklısının fiil ehliyeti yerindedir. Bu süre boyunca ne müteveffa ne de mirasçıları bakım borcunun yerine getirilmediğine dair bir ihtarda bulunmuştur.
Bu durumda, karşılıklı edimleri yerine getirilmiş bir sözleşmeyi iptal eden gerekçe, fiil ehliyeti bulunan bakım alacaklısının iradesine ve somut gerçekliğe aykırı düşmektedir. Daire, davanın reddi gerekirken kabul edilmesini usul ve kanuna aykırı buldu; bölge adliye mahkemesi kararını HMK 373/1 uyarınca kaldırdı, ilk derece kararını HMK 371 uyarınca davalı yararına bozdu.
🔍 Dört ayrı delil kaynağı
Kararın en öğretici yanı, Daire’nin bakımın ifa edilip edilmediğini tek bir tanık beyanına değil, birbirini destekleyen dört ayrı kaynağa dayandırmasıdır:
- Kesinleşmiş tazminat ilamı: Mirasçıların aynı kişiye karşı vekâlet sözleşmesi ve haksız fiile dayanarak açtığı davada, davalının kira paralarının hesabını vermediği kabul edilmiş; ancak yaklaşık 17 yıl boyunca annelerine baktığı ve tüm giderlerini karşıladığı da tespit edilerek hakkaniyet indirimi yapılmıştı. Bu karar istinaf edilmeden kesinleşmişti.
- Ceza dosyası: Hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma suçundan açılan davada sanık beraat etmişti. Gerekçede, iddia edilen menfaatin büyük kısmının sanığın kendi tuttuğu defterlerden hesaplandığı, kira paralarının bir mirasçıyla birlikte toplandığı ve 17 yıl boyunca şikâyette bulunulmadığı belirtilmişti. Bu karar henüz kesinleşmemişti.
- Bakım alacaklısının kendi beyanı: 21.05.2015 tarihli vesayet duruşmasında bakım alacaklısı, çocuklarının kendisine bakmadığını, kiraları onların aldığını ve uzun süredir kız kardeşinin kızının yanında kaldığını anlatmış, bu beyanı imzalamıştı.
- Adli Tıp Kurumu raporu (17.08.2020): Akit tarihi günlü rapor ile sözleşmeden 3,5 ay sonra alınan hastane kurulu raporu birlikte değerlendirilmiş; sonradan saptanan sağlık tablosunun sözleşme tarihine teşmil edilemeyeceği, bakım alacaklısının o tarihte telkinlere karşı koyabilecek durumda ve fiil ehliyetine sahip olduğu sonucuna varılmıştı.
Bu tablo, mirasçılarla bakım borçlusu arasındaki husumetin bakım ilişkisinin kendisinden ayrı tutulması gerektiğini gösteriyor. İlk derece mahkemesi “güven ilişkisinin kalmaması”nı mirasçılarla davalı arasındaki davalardan çıkarmıştı; oysa sözleşmenin tarafı mirasçılar değil, bakım alacaklısıydı ve onun kendi beyanı bakım borçlusunu destekliyordu.
📚 Kanuni çerçeve: TBK 611 ve devamı
Karar, Türk Borçlar Kanunu’nun ölünceye kadar bakma sözleşmesine ilişkin hükümleriyle birlikte okunduğunda daha anlaşılır hâle gelir:
- TBK 612: Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasçı atanmasını içermese bile miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz. Somut olayda sözleşme noterde düzenleme şeklinde ve tanıklar huzurunda yapılmıştı.
- TBK 615: Nafaka yükümlülüğünü yerine getirme imkânını kaybettiren sözleşmelerde bundan yoksun kalanların iptal hakkını düzenler ve mirasçıların tenkis hakkını saklı tutar.
- TBK 616: Edimler arasında önemli oransızlık varsa altı ay önceden bildirimle fesih imkânı tanır.
- TBK 617: Borca aykırılık nedeniyle sözleşmenin devamı çekilmez hâle gelirse önel verilmeksizin fesih; hâkime, fesih yerine bakım alacaklısına ömür boyu gelir bağlama yetkisi verir.
Bu hükümler, bakım sözleşmesinin sona erdirilmesini belirli ve ağır koşullara bağlar. Yargıtay’ın kararında da ifa edilmiş bir bakım ilişkisinin, mirasçılarla yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle geriye dönük olarak geçersiz sayılamayacağı vurgusu öne çıkıyor. Bakma sözleşmesinin farklı yönleri sitemizde daha önce de incelenmiştir: muvazaa iddiasının ispatı için Bakma Akdinde Muvazaa İspatı, ömür boyu gelir bağlanması için Bakma Akdinde Ömür Boyu Gelir yazılarına bakılabilir.
🏠 Kararın uygulamaya yansıması
Karar, benzer uyuşmazlıklarda şu değerlendirme ölçütlerini öne çıkarıyor:
- Bakım borcunun ifası, yalnızca davacı tarafın tanıklarıyla değil; diğer dosyalardaki kesinleşmiş tespitler, bakım alacaklısının resmî makamlar önündeki beyanları ve sağlık raporlarıyla birlikte değerlendirilir.
- Bakım alacaklısının sonradan vesayet altına alınması, sözleşme tarihindeki fiil ehliyetini kendiliğinden ortadan kaldırmaz; belirleyici olan akit tarihindeki durumdur.
- Uzun yıllar boyunca bakımın yerine getirilmediğine ilişkin bir ihtarın bulunmaması, Yargıtay tarafından bakımın ifa edildiğini destekleyen bir unsur olarak dikkate alınmıştır.
- Mirasçılarla bakım borçlusu arasındaki husumet ve ceza şikâyetleri, sözleşmenin tarafı olan bakım alacaklısının iradesinin önüne geçirilmemiştir.
Öte yandan karar bir bozma kararıdır; dosya ilk derece mahkemesine dönecek ve yeniden hüküm kurulacaktır. Ayrıca her bakım sözleşmesi uyuşmazlığında taraflar arasındaki ilişki, bakımın süresi ve yoğunluğu, devredilen malların değeri ve delil durumu farklı olacağından, aynı sonucun her dosyada çıkacağı söylenemez.
💬 Sık sorulan sorular
Bakım alacaklısı sözleşme sırasında bakıma muhtaç değilse sözleşme geçersiz mi olur?
Sonradan vesayet altına alınmak sözleşmeyi geçersiz kılar mı?
Mirasçılarla yaşanan davalar bakım borcunun ihlali sayılır mı?
Karar kesinleşti mi, taşınmazlar kime kalacak?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras ve aile malvarlığına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır; PDF’te doktrin atıfları, sağlık tanıları ve taşınmaz bilgilerinin bir kısmı çıkarılmıştır. Yayımlanan metindeki karşı oy yazısı farklı bir satış uyuşmazlığına ilişkin göründüğünden yazıda değerlendirilmemiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; sözleşmenin şekline, bakımın süresi ve niteliğine, sağlık raporlarına ve mahkemenin delil değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




