Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal Kararlarİdare ve Kamu Personeli Hukuku

Tazminat Komisyonunda Düşük Tutar – AYM 2021/7955

On bir yılı aşan bir ceza yargılamasının sonunda devletin “evet, yargılama uzun sürdü” demesi, tek başına bir giderim değildir. Önemli olan, bu kabulün arkasından gelen tazminatın gerçekten bir karşılık taşıyıp taşımadığıdır. Makul sürede yargılanma hakkı ihlallerinde Anayasa Mahkemesi yıllardır başvurucuları önce Adalet Bakanlığı bünyesindeki Tazminat Komisyonuna yönlendiriyor. Peki Komisyonun belirlediği tutar sembolik kalırsa ne olur? Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 20 Mayıs 2026 tarihli kararında bu soruyu açıkça cevapladı: Komisyonun hükmettiği tazminat yetersizse, ihlal giderilmiş sayılmaz ve bu kez etkili başvuru hakkı ihlal edilmiş olur.

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümü, 20.05.2026 tarihli ve 2021/7955 başvuru numaralı kararıyla, Tazminat Komisyonunun 11 yıl 7 ay 29 gün süren bir yargılama için takdir ettiği 5.200 TL’lik tazminatın yeterli giderim sağlamadığını kabul etmiş; makul sürede yargılanma hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar vermiştir.

Kısa özet: Başvurucunun yargılandığı ceza davası 2008’de başlamış, bir suç yönünden 10.07.2020’de kesinleşmiştir. Tazminat Komisyonu yargılamanın 11 yıl 7 ay 29 gün sürdüğünü tespit edip 5.200 TL tazminata hükmetmiş, Ankara Bölge İdare Mahkemesi itirazı reddetmiştir. Anayasa Mahkemesi, benzer başvurulardaki kararlarına atıfla bu tutarın yeterli giderim sağlamadığını belirterek Anayasa’nın 36. maddesiyle bağlantılı olarak 40. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiş ve yeniden yargılama için dosyayı Bölge İdare Mahkemesine göndermiştir. Kimlik bilgileri gizli tutulmuştur.

⏳ Sorun neydi: ihlal kabul edildi ama tutar düşük kaldı

Bu dosyada makul sürenin aşıldığı tartışmalı değildi. Tazminat Komisyonu da yargılamanın uzun sürdüğünü kabul etmiş ve başvurucu lehine ihlal tespit etmişti. Uyuşmazlık, verilen tazminatın miktarındaydı. Başvurucu, Komisyonun takdir ettiği tutarın Anayasa Mahkemesinin benzer başvurularda hükmettiği miktarlarla kıyaslandığında çok düşük olduğunu ileri sürdü.

Bu ayrım önemlidir. Bir iç hukuk yolunun “etkili” sayılabilmesi için yalnızca ihlali tespit etmesi yetmez; tespit edilen ihlal için yeterli bir giderim de sunması gerekir. Anayasa Mahkemesi bu kararında, Komisyon yolunun kâğıt üzerinde var olmasının yeterli olmadığını, hükmedilen tazminatın uyuşmazlığın niteliği, taraf sayısı ve yargılama süresiyle orantılı olması gerektiğini bir kez daha vurguladı.

📂 Ceza davasından Komisyona, oradan Anayasa Mahkemesine

Karar metninde yer alan bilgilere göre süreç şöyle ilerlemiştir:

  • 12.11.2008: Başvurucu, birden fazla şüpheli hakkında yürütülen bir soruşturma kapsamında gözaltına alındı.
  • Adana 7. Ağır Ceza Mahkemesi (E.2009/42): Çeşitli suçlardan verilen mahkûmiyet hükümleri Yargıtay 16. Ceza Dairesince bozuldu.
  • 28.01.2020: Bozma üzerine yargılamayı yürüten Ceyhan Ağır Ceza Mahkemesi; görevi yaptırmamak için direnme suçundan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, bir başka suçtan mahkûmiyete, propaganda suçundan ise kovuşturmanın ertelenmesine karar verdi.
  • 10.07.2020: HAGB kararına yapılan itiraz Osmaniye 2. Ağır Ceza Mahkemesince reddedildi; bu suç yönünden yargılama kesinleşti.
  • Anayasa Mahkemesine ilk başvuru (B. No: 2015/17002): Makul süre şikâyeti, Tazminat Komisyonuna başvurulması gerektiği gerekçesiyle kabul edilemez bulundu.
  • 14.02.2018: Başvurucu, tazminatın yasal faiziyle ödenmesi istemiyle Tazminat Komisyonuna başvurdu.
  • 26.08.2020: Komisyon ihlal tespit etti ve 5.200 TL tazminata hükmetti.
  • Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi (E.2020/550, K.2020/3548): İtiraz reddedildi; tutarın makul sürenin aşımıyla orantılı ve içtihatlara uygun olduğu belirtildi.

Komisyon, süre hesabında HAGB kararına yapılan itirazın reddedildiği 10.07.2020 tarihini esas almış ve yargılamanın iki dereceli olarak 11 yıl 7 ay 29 gün sürdüğünü tespit etmiştir. Temyiz incelemesi devam eden mahkûmiyet hükmüne ilişkin süreç ise Komisyonun değerlendirmesine girmemiştir.

🏛️ Tazminat Komisyonu nedir, nasıl çalışır?

Komisyon, 6384 sayılı Kanun’la kurulmuştur. Kanun’un adı 2024 yılında 7499 sayılı Kanun’la “Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun” olarak değiştirilmiştir; kararda ise kuruluş dönemindeki adıyla anılır. Komisyon, başlangıçta Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde bekleyen uzun yargılama ve kararların icra edilmemesi şikâyetlerini çözmek için kurulmuş; 7145 sayılı Kanun’la eklenen geçici 2. madde ile Anayasa Mahkemesinde derdest olan benzer bireysel başvurular da bu yola yönlendirilmiştir.

Kanun’un 7. maddesine göre Komisyon, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin emsal kararlarını da gözeterek gerekçeli karar verir. Komisyon kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde, Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir; itiraz üzerine verilen karar kesindir. Bu nedenle Bölge İdare Mahkemesinin kararı, bireysel başvuru bakımından “nihai karar” niteliği taşır. Bu dosyada da başvurucu, itirazın reddi kararını öğrendikten sonra süresinde Anayasa Mahkemesine başvurmuştur.

⚖️ Anayasa Mahkemesinin gerekçesi

Anayasa Mahkemesi önce şikâyetin hangi hak kapsamında inceleneceğini belirledi. Temel mesele davanın makul sürede tamamlanmaması olduğundan, Komisyon yoluna ilişkin şikâyetler Anayasa’nın 36. maddesindeki makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak 40. maddedeki etkili başvuru hakkı çerçevesinde ele alındı.

Mahkeme, daha önce 18.12.2024 tarihli (B. No: 2020/24133) ve 09.12.2025 tarihli (B. No: 2021/1490) kararlarında benzer iddiaları incelediğini hatırlattı. O kararlarda; uyuşmazlığın niteliği, taraf sayısı ve yargılamanın süresi dikkate alındığında Komisyonca öngörülen tazminatın yeterli giderim sağlamadığı sonucuna ulaşılmıştı. Mahkemeye göre somut başvuruda bu ilkelerden ve sonuçtan ayrılmayı gerektiren bir durum yoktu.

Kararın özü şu cümlede toplanabilir: Makul süre ihlalini gidermek için ihdas edilen başvuru yolunda hükmedilen tazminatın yetersiz kalması, bu yolu etkisiz kılar. Bu nedenle Anayasa Mahkemesi, görevi yaptırmamak için direnme suçundan yürütülen yargılama yönünden makul sürede yargılanma hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdi.

Başvurucu ayrıca Anayasa Mahkemesinde ve idari yargıda geçen sürenin de hesaba katılması gerektiğini ve Komisyonun lehine vekâlet ücretine hükmetmediğini ileri sürmüştü. Mahkeme, ihlal sonucuna ve öngördüğü giderime göre bu iddiaların ayrıca incelenmesine gerek görmedi.

🚫 Kabul edilemez bulunan kısım: itirazda dile getirilmeyen şikâyet

Kararın ikinci kısmı usul bakımından öğreticidir. Başvurucu, temyiz incelemesi hâlâ süren mahkûmiyet hükmüne ilişkin yargılamanın da makul süreyi aştığını ileri sürmüştü. Ancak bu şikâyeti Bölge İdare Mahkemesine sunduğu itiraz dilekçesinde dile getirmemişti.

Anayasa Mahkemesi, 6216 sayılı Kanun’un 45/2. maddesi uyarınca bireysel başvurudan önce olağan kanun yollarının tüketilmesi gerektiğini hatırlatarak bu kısmı başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez buldu. Başka bir deyişle, Komisyon kararına itiraz aşamasında ileri sürülmeyen bir iddia, doğrudan Anayasa Mahkemesine taşınamamıştır.

🔁 Giderim: neden tazminat yerine yeniden yargılama?

Başvurucu Anayasa Mahkemesinden de tazminat istemişti. Mahkeme bu talebi reddetti; ancak bunun nedeni ihlalin hafif görülmesi değildi. Anayasa Mahkemesine göre ihlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasında hukuki yarar vardı ve yeniden yargılama yeterli giderim sağlayacaktı.

Bu doğrultuda kararın bir örneği, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesine (E.2020/550, K.2020/3548) gönderildi. Bölge İdare Mahkemesinin görevi, 6216 sayılı Kanun’un 50. maddesi uyarınca yeniden yargılama işlemlerini başlatmak ve ihlal kararındaki ilkelere uygun yeni bir karar vermektir. Uygulamada bu, Komisyonun belirlediği tutarın Anayasa Mahkemesi içtihadındaki ölçütlere göre yeniden değerlendirilmesi anlamına gelir. Ayrıca başvurucuya 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan yargılama gideri ödenmesine, kararın bir örneğinin bilgi için Tazminat Komisyonu Başkanlığına gönderilmesine karar verildi.

AYM ihlal kararının ardından yeniden yargılamanın kapsamını tartışan bir idari yargı kararı için Danıştay İDDK 2026/61 yazısına; etkili başvuru hakkının farklı bir görünümü için erişim engeli reddinde etkili başvuru (AYM 2021/8675) yazısına bakılabilir.

🆕 2024 değişikliği sonrasında Komisyon

Karara konu başvuru, 6384 sayılı Kanun’un eski düzeni döneminde yapılmıştır. 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun’la Komisyonun görev alanı önemli ölçüde genişletildi:

  • Kanun’un 2/3. maddesiyle ceza, özel hukuk ve idare hukuku yargılamalarının makul sürede sonuçlandırılmadığı iddiasıyla manevi tazminat istemleri, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine veya Anayasa Mahkemesine başvuru şartı aranmaksızın doğrudan Komisyona yöneltilebilir hâle geldi.
  • Yeni 5/A maddesine göre müracaat, yargılama sürerken ya da en geç kesin kararın öğrenilmesinden itibaren bir ay içinde yapılır.
  • CMK 142/2 kapsamındaki bazı koruma tedbiri tazminatı istemleri de Komisyonun görev alanına alındı (5/B maddesi).
  • Geçici 3. madde ile Anayasa Mahkemesinde bekleyen makul süre başvuruları için, kabul edilemezlik veya düşme kararının tebliğinden itibaren üç ay içinde Komisyona müracaat imkânı tanındı.

Komisyonun önüne gelen dosya sayısı arttıkça, takdir edilen tutarların Anayasa Mahkemesi ölçütleriyle uyumu daha da önem kazanmaktadır. 2021/7955 sayılı karar, Komisyon ve itiraz mercii için bu ölçütün denetlenebilir olduğunu açıkça göstermektedir.

💬 Sık sorulan sorular

Komisyon ihlali kabul ettiği hâlde Anayasa Mahkemesi neden yeniden ihlal kararı verdi?

Çünkü Anayasa Mahkemesi, ihlal tespitinin yanında yeterli bir giderim sağlanıp sağlanmadığına da bakar. Komisyonun 11 yılı aşan bir yargılama için takdir ettiği 5.200 TL, önceki kararlarda benimsenen ölçütlere göre yeterli bulunmadı. Bu nedenle Komisyon yolu somut olayda etkili sayılmadı ve etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verildi.

Komisyon kararına karşı hangi yol açıktır?

6384 sayılı Kanun’un 7/4. maddesine göre Komisyon kararlarına karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde, Komisyon aracılığıyla Ankara Bölge İdare Mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir; bu karardan sonra bireysel başvuru yolu gündeme gelir.

İtiraz dilekçesinde yazılmayan bir şikâyet Anayasa Mahkemesinde ileri sürülebilir mi?

Bu kararda bu mümkün görülmedi. Başvurucu, devam eden mahkûmiyet yargılamasının uzunluğunu Bölge İdare Mahkemesine yaptığı itirazda ileri sürmediği için bu kısım başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez bulundu.

Anayasa Mahkemesi başvurucuya tazminat ödenmesine karar verdi mi?

Hayır. Mahkeme tazminat talebini reddetti, ancak ihlalin giderilmesi için yeniden yargılama yapılmasına hükmetti ve dosyayı Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesine gönderdi. Başvurucuya ayrıca 40.000 TL vekâlet ücreti yargılama gideri olarak ödenecektir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; anayasa yargısı ve idare hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Anayasa Mahkemesi Birinci Bölümünün Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan bireysel başvuru kararından derlenmiştir. Başvurucunun kimliği Anayasa Mahkemesi kararıyla gizli tutulmuş olup yazıda ve PDF’te heyet, raportör, vekil ve emsal başvuru sahiplerinin adlarına yer verilmemiştir. Kararda değerlendirilen tazminat tutarı somut yargılamanın süresine ve niteliğine dayanır; benzer görünen bir başvuruda sonuç, yargılamanın süresine, taraf sayısına, uyuşmazlığın niteliğine ve başvuru tarihindeki mevzuata göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru ve işlemlerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud