Pay Görüşmesi ve İçsel Bilgi – Yargıtay 19. CD 2019/5844

Şirket satın almaları, borsada en çok fiyat hareketi yaratan haberlerdendir. Görüşmeler henüz gizliyken masada oturan bir yönetici, aynı günlerde bağlı olduğu grup şirketlerinin o hisseyi alıp satmasına aracılık ederse, ortaya hem ticari hem cezai bir soru çıkar: Bu kişi görüşmeler sırasında edindiği bilgiyi kullanmış mıdır? Yargıtay 19. Ceza Dairesi, imtiyazlı payların satın alınması için görevlendirilen bir yönetim kurulu başkanı hakkında verilen beraat kararını, bu soruya cevap verecek araştırmanın yapılmadığı gerekçesiyle bozdu ve ilk derece mahkemesine adım adım bir araştırma listesi çizdi.
Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 18.03.2019 tarihli ve E.2019/1159, K.2019/5844 sayılı kararıyla, mülga 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 47/A-1 maddesindeki içerden öğrenenlerin ticareti suçundan verilen beraat hükmünü, katılan SPK vekilinin temyizi üzerine oybirliğiyle bozmuştur.
🗓️ On beş günlük bir takvim
Kararda aktarılan SPK müfettiş raporuna (01.10.2010) göre olaylar kısa bir zaman diliminde yaşanmıştır:
- 16.02.2009: Hedef şirketin payında ağırlıklı ortalama fiyat belirgin şekilde sapmaya başlar. Fiyat yaklaşık %145 artışla 0,54 TL seviyesine çıkar. O tarihe kadar günlük ortalama işlem miktarı 119.221 adet iken 16-26 Şubat arasında bir haftalık toplam hacim 4.094.226 adede ulaşır.
- 18.02.2009: Borsa, ihraççı şirketten açıklama ister; şirket fiyat hareketlerine yorum yapmama kararı alır. Aynı gün sanık, yönetim kurulu başkanı olduğu şirket tarafından imtiyazlı payların satın alınmasına ilişkin görüşmeleri yürütmek üzere görevlendirilir.
- 19.02.2009: Sanığın grubunda yer alan yatırımcı şirketler, hedef şirket sermayesinin %6,80’ine denk gelen paya ulaşır ve stok 1.951.054 adede çıkar. Bu tarihten sonra hiç alım yapılmaz, yalnızca satış yapılır.
- 20.02.2009: İhraççı şirket, imtiyazlı payların satış görüşmelerine başlandığını, görüşmelerin gizlilik içinde sürdüğünü ve Özel Durumlar Tebliği’nin 15. ve 17. maddeleri gereği açıklamanın ertelendiğini duyurur.
- 26.02.2009: Görüşmelerin olumsuz sonuçlandığı açıklanır. Grubun elindeki pay 1.096.126 adede inmiştir.
- 03.03.2009: Grup şirketleri ellerindeki tüm payları sıfırlar. Fiyatlar 05.03.2009 itibarıyla yeniden endeksle uyumlu hâle gelir.
Raporda grubun bu süreçte toplam 126.608 TL brüt kâr elde ettiği tespit edilmiştir. Sanık, Kurula verdiği savunmada görüşme yapma yetkisinin kendisinde olduğunu, ancak satın alma kararı verme yetkisinin yönetim kurulunda kaldığını belirtmiştir.
📑 SPK başvurusu ve sevk maddesi farkı
SPK, 17.02.2011 tarihli kararıyla suç duyurusunda bulunulmasına karar vermiş; 30.03.2011 tarihli iddianame ise 2499 sayılı Kanun’un 47/A-2 maddesinden, yani o dönemdeki bilgiye dayalı piyasa dolandırıcılığı hükmünden düzenlenmiştir. Oysa Kurulun raporu, eylemi 47/A-1’deki içerden öğrenenlerin ticareti olarak nitelendiriyordu.
Daire, bu farkın yargılamaya engel olmadığını açıklamıştır. İddianame tarihinde yürürlükte olan 2499 sayılı Kanun’un 49/1 maddesine göre bu suçlardan soruşturma yapılması Kurulun yazılı başvurusuna bağlıdır ve Kurul bu başvuruyla katılan sıfatını kazanır. Ancak Daireye göre:
- Yazılı başvuru şartı, eylemin Kanun kapsamında suç oluşturduğunun bildirilmesi bakımından anlam taşır; başvuruda hangi maddeden dava açılacağının belirtilmesi gerekmez.
- Savcılık, eylemin aynı Kanun’un başka bir maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle dava açabilir.
- Kovuşturma evresinde, iddianamede anlatılan eylemin sevk maddesi dışında başka bir suç oluşturduğu kabul edilerek, ek savunma alınmak şartıyla hüküm kurulabilir.
Somut dosyada yerel mahkeme, denetleme raporunda anlatılan eylem doğrultusunda sanığa 47/A-1 maddesinden ek savunma hakkı tanımış ve dava bu kapsamda sürdürülmüştür. Usul bakımından bir eksiklik görülmemiştir.
🔍 Beraatin dayanağı: yetersiz bilirkişi raporu
Yerel mahkemenin aldırdığı üç kişilik bilirkişi heyeti raporu (31.10.2012), sanığın içeriden elde ettiği bilgilerle işlem yaptığına dair şüpheli bir durum bulunduğunu, ancak başkaca somut bir veri olmadığını belirtmiştir. Aynı heyetin ek raporu (13.01.2014) ise yalnızca grubun 126.608 TL brüt kâr elde ettiğini tekrar etmiştir. Mahkeme bu raporlara dayanarak beraat kararı vermiştir.
Daire, bu raporları eksik ve denetime elverişsiz bulmuştur. Raporlar, mahkemenin cevaplaması gereken asıl soruları hiç ele almamıştır: Satın alma görüşmelerinin başladığı bilgisi içsel bilgi miydi, açıklamanın ertelenmesi hukuken geçerli miydi, grubun işlemleri fiyatı etkileyecek ağırlıkta mıydı?
📋 Yargıtay’ın araştırma listesi
Kararın en öğretici bölümü, Dairenin ilk derece mahkemesine yaptırılmasını istediği araştırmaları tek tek saymasıdır. Önce SPK’ya müzekkere yazılarak şunlar sorulacaktır:
- Grup şirketlerinin 16.02.2009-03.03.2009 arasında hedef şirket payında yaptığı tüm işlemlerde emirlerin hangi gerçek veya tüzel kişiler tarafından verildiği,
- Bu işlemlerin aynı dönemdeki toplam işlem miktarına oranı,
- İşlemlerin, grubun geçmişteki genel işlem karakterine (tercih edilen sektörler, hisse grubu, ortalama fiyat ve yatırım büyüklüğü) uygun olup olmadığı,
- “Satın alma görüşmelerinin başlaması” bilgisinin tek başına, 2499 sayılı Kanun ve 6 Şubat 2009 tarihli Özel Durumlar Tebliği kapsamında içsel bilgi veya açıklanması zorunlu bir özel durum olup olmadığı,
- İhraççının borsaya yaptığı ilk bildirimin tarihi ve sanığın bu bildirimde içsel bilgilere erişimi olanlar listesinde bulunup bulunmadığı,
- Sanığın veya yöneticisi olduğu şirketin bu bilgiyi kamuya bizzat bildirme yükümlülüğü olup olmadığı.
Ardından sermaye piyasası alanında akademisyen ve piyasa araçları konusunda bilgili bilirkişilerden oluşan bir heyetten iki konuda rapor alınacaktır: grubun işlemlerinin sermaye piyasası aracının değerini, fiyatını veya yatırımcıların kararlarını etkileyecek kadar somut bir değer taşıyıp taşımadığı ve ihraççının 20.02.2009 tarihli duyurusundaki gizlilik gerekçesinin, sanığın görevlendirildiği 18.02.2009’dan itibaren açıklamayı iki gün ertelemeye yetecek geçerli bir mazeret olup olmadığı.
Daire, toplanacak tüm delillerle sanığın hukuki durumunun, suç tarihinden sonra SPK mevzuatında yapılan değişiklikler de gözetilerek belirlenmesi gerektiğini belirtmiş; hükmü tebliğnameye aykırı olarak 1412 sayılı CMUK’un 321. maddesi uyarınca bozmuştur.
⏱️ Suç tarihi neden 03.03.2009?
Kararın ilk bozma nedeni teknik görünse de sonuçları bakımından önemlidir. Daire, içerden öğrenenlerin ticareti suçunu somut neticeli bir zarar suçu olarak nitelendirmiştir. İddiaya göre suçun unsuru olan toplam menfaat, şüpheli işlemlerin başladığı 16.02.2009 ile tüm payların elden çıkarıldığı 03.03.2009 arasında elde edilmiştir. Bu nedenle gerekçeli karar başlığında suç tarihinin 16.02.2009 değil, 03.03.2009 olarak yazılması gerekir.
Suç tarihi; uygulanacak kanunun belirlenmesi, lehe kanun karşılaştırması ve zamanaşımı hesabı bakımından başlangıç noktasıdır. Sermaye piyasası suçlarında zamanaşımı tartışmaları sık yaşandığı için, işlemlerin tamamlandığı günün esas alınması ayrıca dikkat çekicidir. Bu konuda sitemizdeki SPK başvurusu ve zamanaşımı yazısına bakılabilir.
🔄 6362 sayılı Kanun döneminde karşılığı
2499 sayılı Kanun 30.12.2012’de yürürlükten kalkmıştır. Bugün aynı fiil, 6362 sayılı Kanun’un 106. maddesindeki bilgi suistimali suçu kapsamında değerlendirilir. Yürürlükteki metne göre, henüz kamuya duyurulmamış ve fiyatları veya yatırımcı kararlarını etkileyebilecek bilgilere dayanarak emir veren, değiştiren ya da iptal eden ve bu suretle kendisine veya başkasına menfaat sağlayan; ihraççı yöneticileri, pay sahipleri, iş ve görevleri nedeniyle bilgiye sahip olanlar ve bilginin niteliğini bilen veya bilmesi gereken kişiler üç yıldan beş yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır.
Maddenin (c) bendindeki “iş, meslek ve görevlerinin icrası nedeniyle bu bilgilere sahip olan kişiler” ifadesi, bu dosyadaki gibi bir satın alma görüşmesini yürüten yöneticiyi doğrudan kapsayacak niteliktedir. Ancak Dairenin listelediği sorular, bugün de cevaplanması gereken sorulardır: Bilginin içsel bilgi niteliği, kamuya açıklama yükümlülüğünün kimde olduğu, ertelemenin geçerliliği ve işlemlerin fiyat üzerindeki etkisi.
Suçun unsurları için bilgi suistimali (içeriden öğrenenlerin ticareti) yazısına; aynı suç tipinde cezanın dayanağı olan menfaatin hesaplanmasına ilişkin bir başka 19. Ceza Dairesi kararı için Yargıtay 19. CD 2018/6574 yazısına bakılabilir. Kritik bir olay öncesinde yapılan satışlar ise Yargıtay 7. CD 2026/7296 kararında ele alınmıştır.
💬 Okuyucuların sorduğu sorular
Satın alma görüşmesinin başladığı bilgisi içsel bilgi sayılır mı?
SPK suç duyurusunda belirtilen madde değişirse dava düşer mi?
Bilirkişi 'şüphe var ama somut veri yok' derse beraat zorunlu mu?
Bozma kararı sanığın mahkûm olacağı anlamına gelir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; sermaye piyasası ve ceza hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 19. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sanığın ve şirketlerin adları anonimleştirilmiş, PDF’te kalan şirket unvanı parçaları da çıkarılmıştır. Karar, mülga 2499 sayılı Kanun dönemindeki bir fiile ilişkindir; 6362 sayılı Kanun’daki karşılık hükümler ve sonraki mevzuat değişiklikleri ayrıca değerlendirilmelidir. Benzer görünen bir dosyada sonuç, işlem tarihlerine, uygulanacak kanuna, toplanan delillere ve mahkemenin takdirine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




