Offshore Temlikinde Zamanaşımı – Yargıtay 11. HD 2026/5011

Yirmi yılı aşkın süredir görülen offshore mevduat davalarında artık asıl tartışma, paranın nereye gittiğinden çok ne zaman istenmesi gerektiğidir. 1999 yılında vadeli hesaba yatırıldığı sanılan dövizler, banka yönetimine el konulunca yurt dışındaki bir kıyı bankasında çıkmış; mudiler yıllar boyunca dava açmış, bir kısmı alacağını başkasına devretmiş, bir kısmının davası takip edilmediği için düşmüştür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, alacağı iki kez el değiştirmiş bir offshore dosyasında şu soruya cevap verdi: Alacağı devreden kişinin yıllar önce açıp takip etmediği dava, alacağı devralan kişi bakımından zamanaşımını kesmiş sayılır mı?
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 24.09.2026 tarihli ve E.2026/608, K.2026/5011 sayılı kararıyla, açılmamış sayılan davanın zamanaşımını kesmediğini kabul etmiş ve davayı zamanaşımı nedeniyle reddeden ilk derece kararını onaylayan istinaf kararını oy birliğiyle onamıştır. Karar, kesin olarak verilmiştir.
🏦 Dosyanın arka planı: kıyı bankasına giden mevduat
Karar metnine göre dava dışı bir mudi, 05.11.1999 tarihinde 20.000,00 USD, 08.11.1999 tarihinde ise 55.000,00 USD tutarındaki birikimini bir bankanın şubesine vadeli olarak yatırmıştır. Bu tutardan 1.252,00 USD 08.12.1999 tarihinde çekilmiştir. Birkaç gün sonra, 21.12.1999 tarihinde bankanın yönetimine el konulmuş ve yönetim Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devredilmiştir.
Mudinin ancak bundan sonra öğrendiğine göre, yatırdığı para yurt içindeki banka hesabında değil, aynı gruba bağlı yurt dışındaki bir kıyı (offshore) bankasındaki hesapta görünmektedir. Kıyı bankalarındaki mevduat sigorta kapsamı dışında kaldığından, mudiye bu yoldan ödeme yapılmamıştır. Banka daha sonra başka bankalarla birleşmiş ve faaliyetini davalı banka çatısı altında sürdürmüştür.
Mudi, alacağını bir başka kişiye temlik etmiş; o kişi de aynı alacağı davacıya devretmiştir. Davacı, 20.09.2019 tarihinde İstanbul 6. Tüketici Mahkemesinde açtığı davada şu iddialara dayanmıştır:
- Mevduat, yurt içindeki bankanın hukuki sorumluluğu altındadır; kıyı bankasına aktarma mudinin bilgisi dışında yapılmıştır.
- Banka yöneticileri haksız fiil nedeniyle yargılanıp mahkûm olmuştur.
- Yapılan işlem, kanuna karşı hile yoluyla ve bankanın araç kılınmasıyla gerçekleştirilmiş bir dolandırıcılıktır.
- Bu nedenle yatırılan mevduatın avans faiziyle birlikte ödenmesi gerekir.
🛡️ Bankanın ve fer’i müdahillerin savunması
Davalı banka, aynı alacak için daha önce temlik edenler tarafından İstanbul 33. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/88 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını ve bu davanın işlemden kaldırıldığını belirtmiştir. Banka ayrıca 09.08.2001 tarihli hisse devir sözleşmesiyle devir öncesi borçların TMSF’ce üstlenildiğini, husumetin TMSF’ye yöneltilmesi gerektiğini ve davanın zamanaşımı ile hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını savunmuştur.
Davaya iki fer’i müdahil katılmıştır. Bunlardan biri, bankanın yurt dışındaki eski hissedarıyla yapılan 18.06.2001 tarihli devir sözleşmesinin kendisini bağlamadığını ve offshore davalarında borcu TMSF’nin üstlendiğini ileri sürmüştür. TMSF ise davanın on yıllık genel zamanaşımından sonra açıldığını, mudinin parasını kendi iradesiyle yurt dışındaki kuruluşa yatırdığını ve daha fazla faiz getirisi sağlayan bir yatırım alternatifi olarak kıyı bankacılığını tercih ettiğini savunmuştur.
Görüldüğü üzere tarafların uyuşmazlığı, sorumluluğun kimde olduğu ve aktarmanın mudinin iradesiyle yapılıp yapılmadığı gibi esasa ilişkin konulara da uzanmaktadır. Ancak dosya, bu sorulara gelmeden zamanaşımı aşamasında sonuçlanmıştır.
📂 Tüketici mahkemesi ve istinaf aşaması
İstanbul 6. Tüketici Mahkemesi (2023/21 E., 2023/229 K.), Yargıtay İçtihadı Birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 22.04.2022 tarihli, 2021/7 E., 2022/2 K. sayılı kararına dayanmıştır. Bu içtihadı birleştirme kararına göre mudilerin offshore alacaklarının tahsili için açtıkları davalarda zamanaşımı, paranın offshore hesabına aktarıldığı tarihten başlar. Mahkeme, paranın 1999’da aktarıldığını, davanın ise 20.09.2019’da açıldığını tespit ederek on yıllık sürenin dolduğu gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi (2025/1515 E., 2025/1728 K.), Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2021/3387 E., 2022/9135 K. sayılı kararına da atıf yaparak offshore davalarında uygulanan ölçütleri şöyle sıralamıştır:
- Zamanaşımının başlangıcı, paranın offshore hesabına aktarıldığı tarihtir.
- İçtihadı birleştirme kararı, daha önce temyiz incelemesinden geçmiş dosyalar bakımından usuli kazanılmış hakkın istisnalarından biridir.
- Ceza mahkemesi banka yöneticilerinin eylemini dolandırıcılık olarak nitelendirdiğinden uzamış ceza zamanaşımı bu suça göre belirlenir; bu süre on yıldan kısaysa her hâlükârda on yıllık süre uygulanır.
- Davacının daha önce açtığı bir dava varsa, süre o davanın kesinleşmesinden itibaren yeniden on yıl olarak hesaplanır.
Bu ölçütlerle dosyaya bakan Daire, sürenin kesildiğini veya durduğunu gösteren bir neden bulunmadığı sonucuna varmış ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davacı bu karara karşı temyiz yoluna başvurmuştur.
⚖️ Yargıtay’ın gerekçesi
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı, dava dışı kıyı bankası hesabına aktarılan mevduatın faiziyle birlikte tahsili istemi olarak nitelendirmiştir. Davacının temyizdeki ana itirazı, sürenin dolmadığı yönündeydi. Daire bu itirazı üç basamakta karşılamıştır:
1. Dava açmak kural olarak süreyi keser. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 154/2 maddesine göre alacaklının dava veya def’i yoluyla mahkemeye başvurması zamanaşımını keser. Bu hükme göre temlik edenin açtığı dava, ilk bakışta sürenin yeniden başlaması için bir başlangıç noktası olabilirdi.
2. Açılmamış sayılan dava bu sonucu doğurmaz. Temlik edenin açtığı dava işlemden kaldırılmış ve açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 150/7 maddesi, hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talebin dahi vaki olmamış sayılacağını düzenler. Daireye göre bu durumda zamanaşımını kesen bir sebepten söz edilemez.
3. Süre zaten 2013’ten önce dolmuştu. Daire ayrıca, temlik edenin davayı açtığı 28.03.2013 tarihi itibarıyla da zamanaşımı süresinin dolmuş bulunduğunu vurgulamıştır. Yani o dava açılmamış sayılmasaydı bile, dolmuş bir süreyi kesmesi mümkün değildi.
Bu gerekçelerle Daire, istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek HMK 370/1 gereğince onama kararı vermiştir. Tüketici mahkemesinde tüketici tarafından açılan davalar 6502 sayılı Kanun’un 73/2 maddesi gereği harçtan muaf olduğundan, davacıdan alınan temyiz harçlarının istenirse iadesine de hükmedilmiştir.
🗓️ Süre hesabı: tarihler yan yana
Kararın mantığı, kararda geçen tarihler sıraya dizildiğinde açıkça görülür:
- 05.11.1999 ve 08.11.1999: Mevduatın bankaya yatırılması; mahkemelerin kabulüne göre paranın offshore hesabına aynı yıl aktarılması.
- 21.12.1999: Banka yönetimine el konulması ve TMSF’ye devir.
- 1999 + 10 yıl: İçtihadı birleştirme kararındaki ölçüte göre on yıllık sürenin 2009 yılı içinde dolması.
- 28.03.2013: Temlik edenin İstanbul 33. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açması (sonradan işlemden kaldırılıp açılmamış sayıldı).
- 20.09.2019: Davacının (son temlik alanın) eldeki davayı açması.
- 24.09.2026: Yargıtay’ın onama kararı.
Bu çizelgeye göre davacının dayanabileceği tek kesme sebebi 2013 tarihli davaydı. O dava hem açılmamış sayıldığı hem de süre dolduktan sonra açıldığı için sonuca etki etmemiştir.
🔁 Temlik alan bakımından ne ifade ediyor?
Alacağın temliki, alacağı devralan kişiye devredenin sahip olduğundan daha güçlü bir konum sağlamaz. Devralan, alacağı zamanaşımı bakımından içinde bulunduğu durumla birlikte devralır. Bu karar, offshore alacaklarının el değiştirdiği dosyalarda şu noktaları öne çıkarmaktadır:
- Zamanaşımı hesabında devralanın dava tarihine bakılır; ancak geçmişteki kesme sebepleri de incelenir.
- Devredenin açtığı dava ancak usulüne uygun biçimde sürdürülmüş ve sonuçlanmışsa kesme etkisi tartışılabilir; işlemden kaldırılıp yenilenmeyen dava HMK 150/7 gereği hiç açılmamış sayılır.
- Kesme sebebi, süre dolmadan gerçekleşmelidir; dolmuş bir süre sonradan açılan davayla canlanmaz.
- İstinaf kararında belirtildiği gibi, uzamış ceza zamanaşımı on yıldan kısa olsa bile en az on yıllık süre uygulanır; buna karşılık bu süre de aktarma tarihinden itibaren işler.
Offshore mevduatın kıyı bankasına aktarılmasında banka yöneticilerinin sorumluluğu, sitemizdeki offshore mevduatta yönetici sorumluluğu yazısında; iflas etmiş bankada offshore alacağının masaya kaydı ise iflas masasına geç alacak kaydı yazısında ele alınmıştır. Bir holding yapısına yatırılan paralarda zamanaşımı ve dürüstlük kuralı tartışması için AYM 2024/53487 yazısına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Offshore mevduat davalarında zamanaşımı ne zaman başlar?
Daha önce açılıp düşen bir dava süreyi keser mi?
Alacağı devralan kişi devredenden farklı bir süreye tabi olur mu?
Dosyada bankanın sorumlu olup olmadığı incelendi mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; bankacılık ve yatırım uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları ve banka unvanları anonimleştirilmiştir. Kararda uygulanan zamanaşımı hesabı somut dosyadaki aktarma, temlik ve dava tarihlerine dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; paranın aktarıldığı tarihe, önceki davaların akıbetine, kesme ve durma sebeplerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




