Veraset Beyannamesi ve Hükmen Ret – Yargıtay 7. HD 2026/3848

Bir yakın vefat ettiğinde mirasçıların önüne ilk gelen resmî işlerden biri, vergi dairesine verilecek veraset ve intikal vergisi beyannamesidir. Tapudaki taşınmazların mirasçılar adına intikali, banka hesaplarının açılması ya da sadece yasal yükümlülüğün yerine getirilmesi için bu beyanname çoğu zaman ölümden kısa süre sonra verilir. Aylar ya da yıllar sonra icra takipleri gelmeye başladığında ise aynı mirasçılar, terekenin aslında borca batık olduğunu fark eder. Bu noktada sorulan soru şudur: Vergi dairesine beyanname vermek, mirası kabul etmek anlamına gelir mi ve mirasçıyı borca batık terekenin yükünden kurtulma imkânından yoksun bırakır mı?
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 10.09.2026 tarihli ve E.2025/5435, K.2026/3848 sayılı kararıyla bu soruya açık bir cevap vermiştir: Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi, terekenin olağan yönetimi niteliğinde bir işlemdir ve TMK 610/2 anlamında mirası reddetmeye engel oluşturmaz. Daire ayrıca, mirasın reddi davasını takip eden vekilin vekâletnamesinde bu konuda özel yetki bulunması gerektiğini hatırlatmış; davayı reddeden ilk derece kararını bozmuştur.
📂 Davanın konusu: iki ayrı terekenin borca batıklığı
Karar metnine göre davacının babası 22.10.2014 tarihinde, annesi ise 29.08.2017 tarihinde vefat etmiştir. Davacı vekili, her iki mirasbırakanın terekesinin de borca batık olduğunu belirterek İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmış; terekelerin borca batık olduğunun tespiti ile mirasın hükmen reddine karar verilmesini istemiştir.
Bu dava türü, mirasçının üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine giderek yaptığı “gerçek” ret beyanından farklıdır. TMK 605/2’ye göre ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. Bu nedenle uygulamada “hükmen ret” olarak anılan tespit davası, TMK 606’daki üç aylık süreye bağlı tutulmaz. Ancak bu imkânın da bir sınırı vardır: Mirasçının, ret süresi içinde terekeyi sahiplenir nitelikte davranmamış olması gerekir.
Davalılar, ayrı ayrı verdikleri cevaplarla davanın reddini savunmuştur. Karar metninde davalıların kimler olduğu ayrıntılı biçimde yer almamakla birlikte, bu tür davalarda husumet terekeden alacaklı olduğunu ileri süren kişi ve kurumlara yöneltilir.
🏛️ İlk derece ve istinaf neden reddetti?
İstanbul 9. Asliye Hukuk Mahkemesi, 2021/733 Esas ve 2022/508 Karar sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Gerekçe kısaydı: Mirasbırakan adına kayıtlı taşınmazların veraset intikal işlemleri sonucunda mirasçılara devri gerçekleşmişti; mahkemeye göre bu durum, davacının ve dava dışı diğer mirasçıların mirası sahiplenici hâl ve tavırları olduğunu gösteriyordu.
Davacı vekilinin istinaf başvurusu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 2023/1128 Esas ve 2025/1503 Karar sayılı kararıyla esastan reddedilmiştir. Böylece iki derece mahkemesi de terekenin borca batık olup olmadığını tartışmaya geçmeden, mirasçıların davranışını ret hakkını ortadan kaldıran bir kabul olarak değerlendirmiştir.
Davacı vekili temyiz dilekçesinde şu itirazları ileri sürmüştür:
- Veraset ve intikal beyannamesi vermek kanunen zorunludur.
- Mirasçıların bu yükümlülüğü yerine getirmesi mirası kabul ettikleri anlamına gelmez.
- Terekenin borca batık olduğu dosyaya gelen belgelerle ispat edilmiştir.
⚖️ Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin değerlendirmesi
Daire, uyuşmazlığı “mirasın hükmen reddinin tespiti istemi” olarak nitelendirmiş ve önce genel ilkeyi ortaya koymuştur: Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Mirasçılar, TMK 610’da yazılı bir aykırılık bulunmadıkça, yani zımnen mirası kabul etmiş duruma düşmedikçe, her zaman murisin ödemeden aczinin tespitini isteyebilir.
Kararın merkezindeki cümle şudur: Veraset ve intikal vergisi beyannamesi verilmesi, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesine ilişkin, terekenin olağan yönetimi niteliğindeki işlemlerdendir; bu nedenle TMK 610/2 uyarınca mirasın reddine engel bir durum olarak kabul edilemez. Daireye göre ilk derece mahkemesinin, beyanname verilmesini terekenin benimsenmesi olarak değerlendirip davayı reddetmesi doğru değildir.
Sonuç olarak Daire; istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararını ortadan kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını bozmuş ve dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir. Karar 10.09.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle verilmiştir.
🧭 Olağan yönetim ile terekeyi sahiplenme arasındaki çizgi
TMK 610/2, ret hakkını düşüren davranışları sayar: Ret süresi sona ermeden mirasçı olarak tereke işlemlerine karışmak, terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan ya da mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapmak, tereke mallarını gizlemek veya kendine maletmek. Kanun, olağan yönetim işlemlerini bilinçli olarak bu listenin dışında bırakmıştır. Amaç, mirasçının ölümden sonra zorunlu bazı işlemleri yaparken ret hakkını kaybetme endişesi taşımamasıdır.
Karar, veraset ve intikal vergisi beyannamesini bu ayrımın “olağan” tarafına yerleştirmiştir. Mantığı açıktır: Beyanname vermek mirasçının tercihine bırakılmış bir tasarruf değil, vergi mevzuatının yüklediği bir ödevdir. Mirasçının bir ödevi yerine getirmesinden, terekeyi kendisine mal etme iradesi çıkarılamaz.
Bu ayrımı somutlaştırmak için kararın mantığından hareketle şu genel tablo çizilebilir (kesin bir liste değil, değerlendirme ölçütüdür):
- Olağan yönetim tarafında kalabilecek işlemler: Kanunen zorunlu beyannamelerin verilmesi, terekenin korunmasına yönelik zorunlu harcamalar, mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli işlemler.
- Sahiplenme sayılabilecek işlemler: Tereke malını satmak, bağışlamak, kendi adına kullanıp gelirini almak, tereke mallarını alacaklılardan gizlemek.
- Somut olaya göre değerlendirilecek işlemler: Ret süresi içinde yapılıp yapılmadığı, amacı ve sonucu dikkate alınarak her işlem ayrıca incelenir.
İlk derece mahkemesi, taşınmazların intikal işlemlerini de sahiplenme olarak görmüştü. Yargıtay’ın gerekçesi doğrudan beyanname üzerine kuruludur ve bozma sonucunda bu değerlendirmenin tamamı ortadan kalkmıştır; mahkeme yeniden karar verirken mirasçıların davranışını Daire’nin ortaya koyduğu ölçüte göre tartmak durumundadır. Ret süresi dolduktan sonra yapılan bir işlemin ayrıca nasıl değerlendirileceği ise somut dosyanın tarih çizelgesine bağlıdır.
Benzer bir dosyada borca batıklık incelemesinin nasıl yapılması gerektiği, sitemizdeki mirasın hükmen reddinde borca batıklık araştırması yazısında ele alınmıştır. O kararda terekeyi sahiplenen mirasçının hükmen retten yararlanamayacağı vurgulanmıştı; bu karar ise hangi davranışın sahiplenme sayılmayacağına dair somut bir örnek sunmaktadır.
📝 Vekâletnamede özel yetki şartı
Kararın ikinci bozma gerekçesi usule ilişkindir ve uygulamada sıkça gözden kaçan bir noktaya işaret eder. Daire, Türk Medeni Kanunu’nun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzüğün 39/2 hükmü gereğince mirasın reddi yetkisini içeren özel vekâletname sunulmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir.
Somut olayda davacının vekiline verdiği vekâletnamede mirasın reddini içeren özel yetki bulunmuyordu. Daire bu eksikliği davanın reddi sebebi olarak görmemiş; davacı vekiline özel yetkiyi içeren vekâletnameyi sunması için süre verilmesini ve eksiklik tamamlandıktan sonra karar verilmesini istemiştir. Yani eksik yetki, giderilebilir bir usul eksikliği olarak ele alınmıştır.
Bu yaklaşım, mirasın reddinin kişiye sıkı sıkıya bağlı ve sonuçları ağır bir irade beyanı olmasıyla açıklanabilir. Mirası reddeden mirasçı, tereke üzerindeki tüm haklarından da vazgeçmiş olur; bu nedenle genel dava vekâleti, bu sonucu doğuracak bir beyan için yeterli görülmemektedir.
🔍 Bozmadan sonra mahkemenin yapacağı araştırma
Bozma kararı, davanın kabulü anlamına gelmez. Daire, mahkemenin terekenin borca batık olup olmadığını araştırmasını açıkça istemiştir. Dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde yapılması gereken işlemler kararın içeriğinden şöyle çıkarılabilir:
- Davacı vekilinin mirasın reddi yetkisini içeren vekâletnameyi sunması için süre verilmesi.
- Her iki mirasbırakanın ölüm tarihindeki aktif malvarlığının (taşınmaz, araç, banka hesabı, alacak) ayrı ayrı belirlenmesi.
- Ölüm tarihi itibarıyla pasifin, yani terekeye ait borçların tespit edilmesi.
- Aktif ile pasifin karşılaştırılarak ödemeden acizin “açıkça belli” olup olmadığının değerlendirilmesi.
- Mirasçıların ret süresi içinde TMK 610/2 kapsamında sahiplenme sayılacak başka bir davranışının bulunup bulunmadığının incelenmesi.
Dosyada iki ayrı mirasbırakan bulunduğuna da dikkat etmek gerekir. Baba ile annenin ölüm tarihleri arasında yaklaşık üç yıl vardır; babanın terekesinden anneye geçen pay, annenin terekesinin aktifine de yansıyabilir. Borca batıklık hesabının her tereke için kendi ölüm tarihine göre yapılması bu nedenle önem taşır.
Mirasçının üç aylık süre içinde sulh hukuk mahkemesine ret beyanında bulunduğu durumlara ilişkin genel bilgi için mirasın reddi dilekçesi örneği yazısına, reddin alacaklılar tarafından iptali davasındaki süreler için Yargıtay 7. HD 2026/2545 yazısına bakılabilir.
❓ Sıkça sorulan sorular
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek mirası kabul etmek midir?
Hükmen ret davası için üç aylık süre geçerli midir?
Genel dava vekâletnamesi mirasın reddi davası için yeterli mi?
Bu bozma kararıyla mirasçılar borçtan kurtulmuş oldu mu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; miras hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır. Kararda yapılan değerlendirme, somut dosyadaki işlemlere ve belgelere dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; ölüm tarihine, mirasçıların ret süresi içindeki davranışlarına, terekenin aktif ve pasifine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




