UYAP’ta “Okundu” Tebliğ Sayılmaz – Yargıtay 3. HD 2026/1760
Kiracı, altında kendi imzası bulunduğu ileri sürülen bir tahliye taahhütnamesiyle karşılaşır ve bu belgenin sahte olduğunu söyleyerek geçersizliğinin tespiti için dava açar. Dava, belgenin gerçekten kiracının elinden çıkıp çıkmadığı tartışılmadan, harç meselesinde düğümlenir: Mahkeme, kiracı vekilinin kesin süre veren ara kararı UYAP üzerinden “okuduğunu” kabul eder, süre içinde harç yatırılmadığı gerekçesiyle davayı açılmamış sayar. Yargıtay’ın önüne gelen soru, kira ilişkisinin kendisinden çok usul hukukunun temel bir kavramına, yani sürenin ne zaman başladığına ilişkindir.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 31.03.2026 tarihli ve E.2026/356, K.2026/1760 sayılı kararıyla, UYAP evrak işlem kütüğünde bir belgenin “okundu” görünmesinin kanundaki anlamıyla tebliğ ya da tefhim sayılmadığını belirtmiş; Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz istemini kabul ederek sulh hukuk mahkemesinin kararını, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuştur. Karar oy birliğiyle verilmiştir.
⏱️ Asıl soru: süre ne zaman başlar?
Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m.91, sürelerin taraflara tebliğ tarihinden ya da kanunun öngördüğü hâllerde tefhim tarihinden itibaren işlemeye başlayacağını düzenler. Tefhim, kararın duruşmada hazır bulunan tarafın yüzüne karşı açıklanmasıdır; tebliğ ise 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve ilgili mevzuata uygun bildirimdir.
Elektronik ortamda yapılan tebligatta, Tebligat Kanunu m.7/a ve Elektronik Tebligat Yönetmeliği m.9/6 uyarınca tebligat, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır. Vekiller dosyaya UYAP üzerinden her an erişebildiği için uygulamada “vekil kararı zaten görmüş” düşüncesi zaman zaman sürenin başlatılmasına dayanak yapılmaktadır. Bu dosya, tam olarak bu düşüncenin sınandığı bir örnektir.
📄 Sahte olduğu ileri sürülen tahliye taahhüdü
Taraflar arasında 05.06.2018 başlangıç tarihli bir kira sözleşmesi bulunmaktadır. Kiraya veren, 05.08.2018 düzenleme ve 20.04.2024 tahliye tarihli bir tahliye taahhütnamesine dayanarak kiracı aleyhine ilamsız icra takibi başlatmıştır.
Kiracı vekili, sulh hukuk mahkemesinde açtığı davada şu iddialara yer vermiştir:
- Tahliye taahhütnamesi, kiracının imzası taklit edilerek ya da kira sözleşmesi kopyalanarak oluşturulmuştur.
- Belgenin bütününde irade sakatlığı ve sahtelik hâli bulunmaktadır.
- Bu nedenle taahhütnamenin geçersizliğinin tespitine karar verilmelidir.
Davalı kiraya veren davaya cevap vermemiştir. Dosyada imza incelemesine ya da taahhüdün gerçekliğine ilişkin bir değerlendirme yapılmamıştır; yargılama, harç aşamasında sona ermiştir.
🏛️ Sulh hukuk mahkemesinin yolu
Davacı, dava açarken adli yardım talebinde bulunmuştur. Mahkeme 22.11.2024 tarihli ara kararla bu talebi reddetmiş ve davacıya iki hafta kesin süre vererek şunları yatırmasını istemiştir:
- 195,80 TL başvurma harcı,
- icra takibi tarihindeki aylık kira bedelinin 12 ile çarpımı üzerinden hesaplanacak nispi peşin harç,
- şimdilik 2.000,00 TL gider avansı.
Mahkeme, davacı vekilinin 26.11.2024 tarihinde UYAP’a aktarılan bu ara kararı okuduğunu evrak işlem kütüğünden tespit etmiş; iki haftalık süre içinde harçlar yatırılmadığı için davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir. Karar kesin nitelikte verildiğinden olağan kanun yoluna konu olmamış, dosya Adalet Bakanlığının başvurusuyla Yargıtay’a taşınmıştır.
📨 Adalet Bakanlığının itirazları
Adalet Bakanlığı, HMK m.363/1’e dayanan kanun yararına temyiz isteminde iki ayrı aykırılık ileri sürmüştür:
Birincisi, ara kararın içeriği ve bildirimi. Bakanlığa göre eksik yargılama harçlarının kalem kalem gösterilmesi, HMK m.120 uyarınca başvurma ve peşin harç için iki haftalık kesin süre verilmesi ve bu ara kararın HMK m.91 gereğince tebliğ edilmesi gerekirken, genel ifadelerle kurulan ara karar sonrasında davacının hukuki dinlenilme hakkı ihlal edilerek hüküm kurulmuştur.
İkincisi, kabule göre uygulanacak usul. Bakanlık, harcın yatırılmamasının sonucunun Harçlar Kanunu hükümleri ve HMK m.150’deki usul çerçevesinde değerlendirilmesi, yani öncelikle dosyanın işlemden kaldırılması gerektiğini de ileri sürmüştür.
Yargıtay, kararın sonunda Bakanlığın “bu yöne ilişkin” talebini kabul ettiğini belirtmiş ve gerekçesini tebliğ-tefhim ayrımı üzerine kurmuştur.
⚖️ 3. Hukuk Dairesinin gerekçesi
Daire uyuşmazlığı, yazılı tahliye taahhüdünün geçersizliğinin tespiti istemine ilişkin olarak nitelendirmiş; ardından HMK m.91, HMK m.120 ve elektronik tebligata ilişkin düzenlemeleri aktarmıştır. Gerekçenin omurgası şu tespitlerden oluşur:
- İki yol vardır: Tefhim ve tebliğ dışında, tarafın başka bir yöntemle usulen bilgilendirilmiş sayılması hukuken mümkün değildir.
- “Okundu” kaydı bunlardan biri değildir: UYAP evrak işlem kütüğünde bir belgenin “okundu” görünmesi, kanundaki anlamıyla tebliğ veya tefhim niteliği taşımaz.
- Kesin süre bu kayıtla başlamaz: Salt bu kayda dayanarak hak düşürücü ya da kesin sürelerin başladığını kabul etmek, HMK’da güvence altına alınan usuli haklara, hukuki dinlenilme ve adil yargılanma ilkelerine açıkça aykırıdır.
- Vekilin yokluğunda kurulan ara karar tebliğ edilmelidir: Kesin süreye ilişkin ara karar vekilin yokluğunda kurulmuşsa, fiziki tebligatla ya da Elektronik Tebligat Yönetmeliği uyarınca resmî yolla tebliğ edilmesi zorunludur.
- Beş gün kuralı korunur: Sürenin başlaması için yönetmelikteki beş günlük sürenin dolması veya fiilî bir tebligat işleminin gerçekleşmesi aranır; sisteme girilip evraka bakılması tebligat prosedürünün yerini tutmaz.
Daire ayrıca dava şartlarına ve usule ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin sonuçlarının, ancak tarafın usulüne uygun biçimde ihtar edilmiş olması hâlinde uygulanabileceğini vurgulamış; ilk derece mahkemesi kararını usul ve yasaya aykırı bulmuştur.
🔒 Kanun yararına bozmanın sınırı
Hüküm fıkrasında Daire, Bakanlığın istemini kabul ederek kararı HMK m.363/2 uyarınca, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozmuş; dosyanın ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Bu ifade önemlidir. Kanun yararına bozma, kesinleşmiş bir kararda hukuka aykırılığı tespit ederek içtihat birliğine hizmet eder; ancak HMK m.363/2’ye göre bozma, kararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla bu dosyada davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karar, taraflar bakımından varlığını korur. Kararın değeri, benzer dosyalarda sürenin başlangıcının nasıl belirleneceğine dair verdiği ilkede yatar.
🏠 Kira uyuşmazlıkları açısından anlamı
Yazılı tahliye taahhüdüne dayalı ilamsız takipler, kira uygulamasında en hızlı sonuç veren yollardan biridir. Kiracı açısından taahhüdün sahteliği ya da irade sakatlığı iddiasıyla açılan tespit davası ise çoğu zaman bu takibe karşı başvurulan bir savunma aracıdır. Böyle bir dava esasa girilmeden düşerse, belgenin gerçekliği hiç tartışılmamış olur.
Bu yüzden kararın kira dosyaları için iki görünümü öne çıkar:
- Harç hesabı: Mahkeme, nispi peşin harcı icra takibi tarihindeki aylık kira bedelinin 12 katı üzerinden belirlemiştir. Bu, tahliye taahhüdüne ilişkin davalarda dava değerinin yıllık kira üzerinden hesaplanması uygulamasıyla uyumludur.
- Kesin sürenin başlangıcı: Adli yardım talebi reddedildikten sonra verilen kesin süre, vekil kararı sistemde görmüş olsa bile, usulüne uygun tebliğ yapılmadan başlamış sayılmamaktadır.
UYAP kayıtlarının ceza yargılamasındaki etkisine ilişkin farklı bir görünüm için Başsavcılık itiraz süresinin başlangıcı kararına; eksik harcın yargılamaya etkisi için eksik harç tamamlanmadan davaya devam edilmemesi kararına bakılabilir. Tahliye taahhüdünün geçerliliğine ilişkin esasa dair örnekler olarak ek protokolde tahliye taahhüdü ve taahhütten sonra yapılan yeni kira sözleşmesi yazıları da incelenebilir. Kira ilişkisinin koşullarının değişmesi hâlinde başvurulan yol için kira uyarlama davası dilekçesi örneği mevcuttur.
🙋 Sık sorulan sorular
Vekilin UYAP'ta ara kararı açıp okuması tebliğ yerine geçer mi?
Elektronik tebligatta süre hangi gün başlar?
Kanun yararına bozma kiracının davasını yeniden canlandırır mı?
Tahliye taahhüdünün sahte olup olmadığı bu kararda incelendi mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; kira ve usul hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kanun yararına bozma kararından derlenmiştir. Karar, kesin olarak verilmiş bir sulh hukuk mahkemesi kararına karşı Adalet Bakanlığının başvurusu üzerine ve HMK m.363/2 uyarınca sonuca etkili olmamak üzere verilmiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; ara kararın içeriğine, tebligatın yapılıp yapılmadığına ve şekline, adli yardım sürecine ve dosyanın diğer koşullarına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
