Tutanağı Sonradan Değiştiren Hâkim – Yargıtay CGK 2026/365

Duruşma tutanağı, bir ceza davasında salonda olup biteni sonradan gösterebilecek neredeyse tek kayıttır. Tanığın ne söylediği, kimin hazır bulunduğu, hangi talebin reddedildiği bu kâğıda ya da bugün olduğu gibi UYAP’taki dokümana geçer; kanun yolu incelemesi de büyük ölçüde bu kayıt üzerinden yapılır. Duruşmayı yöneten hâkim, celse kapandıktan sonra tanık beyanlarını bir tarafın lehine yeniden yazarsa bu davranış görevi kötüye kullanma mıdır, yoksa kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği mi? Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bir hâkim hakkında görülen davada bu soruyu cevapladı. Tutanağın tarafının katılma hakkını ve önceki bir hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararının denetim süresini de ele aldı.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 10.06.2026 tarihli ve E.2025/124, K.2026/365 sayılı kararıyla, hâkim olan sanık hakkında zincirleme görevi kötüye kullanma suçundan kurulan mahkûmiyet ve HAGB hükmünü bozmuştur. Suç vasfı yönünden karar oy çokluğuyla, katılma hakkı ve diğer bozma nedenleri yönünden oy birliğiyle verilmiştir.
🖋️ Celseden sonra değişen tanık beyanları
Karar metnine göre sanık, suç tarihinde bir asliye ceza mahkemesinde hâkimdi. Baktığı dosyalardan birinde sonradan şikâyetçi olacak kişi, “müşteki-şüpheli” sıfatıyla yer alıyordu. Dosyanın 20.01.2016 tarihli ikinci celsesinde iki tanık dinlendi. Tanıkların kolluktaki ifadeleriyle aynı yöndeki beyanları tutanağa geçirildi.
Duruşma bittikten sonra ise UYAP sistemi üzerinden doküman düzenleme işlemi yapıldı. Tanıkların duruşmada söylediği sözler, o dosyanın sanıklarının lehine olacak biçimde değiştirildi. İddiaya göre, duruşmaya gelmeyen bir katılan da gelmiş gibi gösterilip ona ait olduğu söylenen beyanlar tutanağa yazıldı. Duruşma tutanağının suretini almak isteyen taraflara tutanak verilmedi.
Hâkim hakkında 2802 sayılı Kanun’daki usul işletilerek görevi kötüye kullanma (TCK 257/1) ve kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği (TCK 204/2) suçlarından kamu davası açıldı. Yargılamayı ilk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 11. Ceza Dairesi yaptı. Daire, inceleme dışı üç olayla birlikte eylemlerin zincirleme şekilde görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğunu kabul etti. Sanık TCK 257/1, 43 ve 62. maddeleri uyarınca 1 yıl 15 gün hapis cezasına çarptırıldı, hakkında CMK 231 uyarınca HAGB kararı verildi ve 5 yıllık denetim süresi belirlendi.
Tutanağı aleyhine değiştirilen kişinin katılma talebi ise Daire tarafından, suçtan doğrudan zarar görmediği gerekçesiyle reddedildi. Hükmü temyiz eden tek kişi bu şikâyetçi oldu. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamesinde onama istedi.
⚖️ İlk mesele: tutanağın tarafı davaya katılabilir mi?
Hükmü yalnızca katılma talebi reddedilen kişi temyiz ettiği için Genel Kurul önce bu kişinin temyiz hakkını inceledi. CMK 237/2’ye göre kanun yolu aşamasında yeni bir katılma talebinde bulunulamaz. Ancak ilk derece mahkemesinde ileri sürülüp reddedilen veya karara bağlanmayan katılma istekleri, kanun yolu başvurusunda açıkça belirtilmişse incelenip karara bağlanır. CMK 260 de katılma isteği reddedilmiş olanlara ve katılan sıfatını alabilecek surette suçtan zarar görenlere kanun yolunu açık tutar.
Genel Kurul, yerleşik uygulamaya göre katılma hakkının suçtan doğrudan zarar görmeye bağlı olduğunu hatırlattı. Somut olayda şikâyetçi, tarafı olduğu yargılamada, o yargılamanın hâkimi tarafından tanık beyanlarının aleyhine değiştirildiğini iddia etmişti. Bu iddia mahkemece de kabul edilmişti. Genel Kurula göre bu durumda şikâyetçinin suçlardan doğrudan zarar gördüğünün kabulü “zaruridir”.
Sonuçta katılma talebinin reddine ilişkin karar kaldırıldı ve şikâyetçi CMK 237/2 uyarınca katılan olarak kabul edildi. Temyiz incelemesi de sanığın bu kişiye yönelik eylemiyle sınırlı tutuldu.
📑 Ceza Genel Kurulunun bozma nedenleri
Genel Kurul, Daire’nin maddi olay kabulünde sorun görmedi; hüküm üç ayrı gerekçeyle bozuldu:
- Suç vasfı: Katılana yönelik eylem nedeniyle TCK 204/2-3 uyarınca kamu görevlisinin resmî belgede sahteciliği suçundan mahkûmiyet yerine, zincirleme görevi kötüye kullanma suçundan hüküm kurulması (oy çokluğu).
- HAGB yasağı: Sanık hakkında başka bir dosyada verilen ve denetim süresi henüz bitmemiş bir HAGB kararı bulunduğu hâlde, CMK 231/8 gözetilmeden yeniden HAGB kararı verilmesi.
- Hak yoksunluğu: Suçun TCK 53/1-a’daki kamu görevine ilişkin hak ve yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlenmesine rağmen, TCK 53/5 uyarınca cezanın infazından sonra başlayacak ayrı bir yasak hükmü kurulmaması.
Dosya, yeniden hüküm kurulmak üzere Yargıtay 11. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edildi.
🧩 Asli norm–tali norm: neden TCK 257 değil?
Kararın merkezindeki tartışma, görevi kötüye kullanma suçunun yapısıyla ilgilidir. TCK 257/1, cezalandırılacak davranışı “Kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında” kaydıyla tanımlar. Madde gerekçesi de bu suçu “genel, tali ve tamamlayıcı” bir suç tipi olarak nitelendirir. Kamu görevlisinin görevine aykırı davranışı başka bir suçun tanımına girmiyorsa TCK 257 uygulanır. Davranış özel bir suç tipini karşılıyorsa genel norm uygulanma kabiliyetini kaybeder.
Genel Kurul, tanık beyanlarının sonradan değiştirilmesinin ve tutanağın taraflara verilmemesinin görevin gereklerine aykırı olduğunu açıkça kabul etti. Katılanın mağduriyeti ve o dosyanın sanıklarına haksız menfaat nedeniyle TCK 257’nin unsurları da mevcuttu. Ne var ki aynı fiil, kamu görevlisinin görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu bir resmî belgeyi gerçeğe aykırı şekilde değiştirmesi anlamına geliyordu. Bu da TCK 204/2’deki özgü suçun tanımına girmektedir. Genel Kurula göre böyle bir durumda tali norm geri çekilir, sanık asli norm uyarınca cezalandırılır.
Kararın bir diğer önemli tespiti, duruşma tutanağının niteliğine ilişkindir. CMK 222, duruşma tutanağının ispat gücünü düzenler. Genel Kurul bu hükme dayanarak duruşma tutanaklarının sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belge niteliğinde olduğunu “tartışmadan varestedir” ifadesiyle kabul etti. Bu tespit doğrudan TCK 204/3’ü devreye sokar. Söz konusu fıkraya göre resmî belge bu nitelikteyse ceza yarı oranında artırılır. 204/2’deki cezanın üç yıldan sekiz yıla kadar hapis olduğu düşünüldüğünde, Daire’nin verdiği 1 yıl 15 günlük cezayla fark belirgindir.
Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Yedi Genel Kurul üyesi, sanığın eyleminin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu görüşüyle karşı oy kullanmıştır. Sahtecilik suçunun manevi unsuruna odaklanan ve gerçeğe aykırı tutanak düzenleyen bir kamu görevlisinin kastını tartışan başka bir Genel Kurul kararı için CGK 2026/219 yazımıza bakılabilir.
⏳ Denetim süresi ve hak yoksunluğu
Bozmanın ikinci ayağı HAGB ile ilgilidir. Karar metnine göre sanık hakkında bir ağır ceza mahkemesince 09.01.2020 tarihinde verilen ve 17.01.2020’de kesinleşen bir HAGB kararı vardı. Bu kararın denetim süresi 17.01.2025’e kadar devam ediyordu. Bu dosyadaki hüküm ise 03.12.2024 tarihinde, yani önceki denetim süresi henüz bitmeden kurulmuştu.
CMK 231/8’e 6545 sayılı Kanun’la eklenen cümleye göre denetim süresi içinde kişi hakkında kasıtlı bir suç nedeniyle bir daha HAGB kararı verilemez. Genel Kurul, kanun gerekçesine dayanarak ikinci suçun denetim süresi içinde mi yoksa ondan önce mi işlendiğinin önemli olmadığını hatırlattı. Bu dosyadaki fiil 20.01.2016 tarihinde, yani önceki HAGB kararından önce işlenmişti. Yine de hüküm denetim süresi içinde kurulduğu için HAGB yolu kapalıydı. Bu konudaki yerleşik içtihat için denetim süresinde ikinci HAGB yasağı yazımıza bakılabilir.
Üçüncü bozma nedeni TCK 53/5’tir. Bu fıkra, 53/1’de sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlarda, cezanın infazından sonra başlamak üzere hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar o hak ve yetkinin kullanılmasının ayrıca yasaklanmasını öngörür. Kamu görevinin kötüye kullanılmasıyla işlenen bir sahtecilik suçunda bu yasağın hükümde ayrıca gösterilmesi gerekir. Genel Kurul, 53/5’teki yasağın güvenlik tedbiri niteliği taşıdığını vurguladı.
🔎 Kararın uygulamaya yansıması
Karar, kamu görevlilerinin belge üzerindeki müdahalelerinde suç vasfının nasıl belirleneceğine dair açık bir çerçeve çizmektedir. Öne çıkan sonuçlar şöyle özetlenebilir:
- Görevi kötüye kullanma suçu tamamlayıcı bir normdur. Aynı fiil resmî belgede sahteciliğin tanımına giriyorsa TCK 257 ile yetinilmez.
- Duruşma tutanağı CMK 222 gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli belgedir. Bu belgede sahtecilik TCK 204/3’teki artırımı gerektirir.
- UYAP üzerinden sonradan yapılan değişiklik de gerçek bir resmî belgeyi değiştirme olarak değerlendirilmiştir.
- Aleyhine değiştirilen tutanağın tarafı, suçtan doğrudan zarar gören sayılır. Katılma talebi reddedilmişse, bu talebi kanun yolu başvurusunda açıkça belirterek hükme karşı başvurabilir.
- Başka dosyada süren denetim süresi, suç ondan önce işlenmiş olsa bile yeni HAGB’ye engeldir.
❓ Sık sorulan sorular
Hâkimin tutanağı sonradan değiştirmesi neden yalnızca görevi kötüye kullanma sayılmadı?
Katılma talebi reddedilen kişi hükmü temyiz edebilir mi?
Suç önceki HAGB kararından önce işlendiyse yeni bir HAGB verilebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; ceza hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sanık, katılan ve tanıkların adları yer almamaktadır; karar metnindeki doktrin atıfları PDF’ten çıkarılmıştır. Bozma kararı kesin hüküm niteliğinde değildir; dosya yeniden yargılama için Özel Daireye gönderilmiştir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; fiilin niteliğine, belgenin türüne, sanığın sicil durumuna ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




