Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Ceza HukukuEmsal KararlarForex Hukuku

Manipülasyonda Örgüt Beraati – Yargıtay 19. CD 2019/10329

Aynı kişiler hakkında aynı olaylar nedeniyle iki ayrı ceza davası açıldığında, birinde verilen beraat kararının diğerini de sürükleyeceği sıkça düşünülür. Borsa manipülasyonu dosyalarında bu düşünce özellikle güçlüdür: Bir grup yatırımcı önce “suç işlemek amacıyla örgüt kurma” iddiasıyla yargılanıp beraat etmişse, aynı kişilerin bir hisse senedinin fiyatını birlikte yönlendirdiği iddiası da çökmüş sayılabilir mi? Yargıtay (kapatılan) 19. Ceza Dairesi, bir finansal kiralama şirketinin borsada işlem gören payına ilişkin dosyada bu soruya açık bir cevap vermiştir: Örgüt suçundan verilen beraat, piyasa dolandırıcılığı yargılamasını etkilemez; çünkü iki suçun aradığı “birliktelik” aynı şey değildir.

Yargıtay 19. Ceza Dairesi, 01.07.2019 tarihli ve E.2019/29883, K.2019/10329 sayılı kararıyla, sanıkların bir kısmı hakkında verilen beraat hükümlerini onamış, diğer sanıklar hakkında verilen beraat hükümlerini ise iştirak iradesinin sabit olduğu gerekçesiyle oy birliğiyle bozmuştur.

Kısa özet: İMKB’de işlem gören bir finansal kiralama şirketinin payında 05.07.2007-06.12.2007 döneminde yapay fiyat ve piyasa oluşturulduğu iddiasıyla mülga 2499 sayılı Kanun’un 47/1-A-2 maddesi kapsamında dava açıldı. İlk derece mahkemesi tüm sanıkları beraat ettirdi. Yargıtay, iki sanık yönünden beraati onadı; diğer sanıklar yönünden ise işlem oranları, birbirini karşılayan emirler ve sanıklar arasındaki irtibat birlikte değerlendirildiğinde iştirak iradesinin sabit olduğunu, örgüt davasındaki beraatin bu sonucu değiştirmeyeceğini belirterek beraati bozdu.

📊 Payda ne oldu: rakamlarla inceleme dönemi

Karar metnine göre denetim birimi, 05.07.2007-06.12.2007 tarihleri arasını inceleme dönemi olarak belirlemiş ve bu dönemde, sanıklardan oluşan ve payın piyasasına hâkim olan bir yatırımcı grubunun şüpheli işlemlerle manipülasyon yaptığını tespit ederek suç duyurusunda bulunmuştur. Katılan tarafından hazırlanan raporlarda yer verilen tespitler kararda şöyle aktarılmaktadır:

  • Sanıklar, doğrudan kendi hesapları ile kullandıkları veya yönlendirdikleri başkalarına ait hesaplar üzerinden işlem yapmıştır.
  • İnceleme döneminde paydaki tüm işlemlerin alışta %46,85’ini, satışta %42,56’sını sanıklar gerçekleştirmiştir; bazı günlerde bu oranlar çok daha yüksektir.
  • Sanıkların yaptığı işlemlerin alışta %46,92’si, satışta %51,71’i kendi aralarındaki karşılıklı işlemlerdir.
  • Bazı tarihlerde paydaki işlemlerin neredeyse tamamı sanıkların kendi aralarında gerçekleşmiştir.
  • Fiyat yükseltici işlemlerin %43,80’i sanıklara aittir.
  • Sanıklar tarafından 646 kez, 1 dakikadan kısa süre içinde birbirini karşılayan emirler girilmiştir.

Bu tablo, tek bir yatırımcının değil, birden fazla hesabın birbirine uyumlu biçimde hareket ettiği iddiasını taşımaktadır. Dosyadaki asıl tartışma da bu noktada başlamıştır: Hesaplar gerçekten ortak bir iradeyle mi hareket etmişti, yoksa aynı paya ilgi duyan bağımsız yatırımcılar tesadüfen benzer işlemler mi yapmıştı?

⚖️ İki dava, iki ayrı soru

Kararda, sanıkların da aralarında bulunduğu kişiler hakkında ayrıca “suç işlemek amacıyla örgüt kurma, yönetme ve kurulan örgüte üye olma” suçlarından soruşturma yürütüldüğü belirtilmektedir. Bu soruşturmada iletişim tespiti, kayda alma ve fiziki takip gibi tedbirler uygulanmış; suç tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak sanıklar arasında yakın irtibat bulunduğu tespit edilmiştir.

Örgüt suçlamasıyla açılan kamu davası ise İstanbul 31. Asliye Ceza Mahkemesinin 18.12.2014 tarihli, 2009/1008 Esas ve 2014/539 Karar sayılı kararıyla beraatle sonuçlanmıştır. Manipülasyon dosyasına bakan ilk derece mahkemesi de sanıkların mahkûmiyetine yeter delil bulunmadığı gerekçesiyle tüm sanıklar hakkında beraat kararı vermiştir. Katılan vekili bu hükümleri temyiz etmiştir.

Böylece Dairenin önüne gelen soru şu şekilde özetlenebilir: Örgüt davasında “örgüt yok” denilmesi, manipülasyon davasında “birlikte hareket yok” sonucunu zorunlu kılar mı?

🔍 Bilirkişilerin “ayrı ayrı yetmez” tespiti

Kararın en öğretici kısmı, yargılama sırasında alınan iki ayrı bilirkişi heyeti raporuna ilişkin değerlendirmedir. Raporlarda şu tespitlere yer verildiği aktarılmaktadır:

  • Yapılan işlemler ilgili payın piyasasını etkilemiştir.
  • Sanıkların yönlendirdiği hesaplardan yapılan alım ve satımlar, ayrı ayrı düşünüldüğünde piyasada hâkimiyet oluşturabilecek miktar ve yoğunlukta değildir.
  • Ancak iştirak iradesi var kabul edilirse, hep birlikte yapılan işlemler piyasa hâkimiyeti oluşturabilecek ve piyasayı yönlendirebilecek düzeydedir.

Bilirkişiler, iştirak iradesinin bulunup bulunmadığının hukuki bir değerlendirme olduğunu ve mahkemece belirlenebileceğini kabul etmiştir. Daire de bu ayrımı benimsemiş; teknik veriyi bilirkişiden, birlikte hareket iradesinin varlığına ilişkin hukuki sonucu ise mahkemenin delil değerlendirmesinden çıkarmıştır. Bu yaklaşım, çok hesaplı manipülasyon dosyalarında sık görülen bir savunmaya, yani “her bir hesabın payı tek başına piyasayı etkilemeye yetmez” itirazına karşı önemli bir ölçüt ortaya koymaktadır.

🧩 Dairenin gerekçesi: örgüt ile iştirak farkı

Daire, sanıkları iki gruba ayırmıştır. İki sanık hakkındaki beraat hükümleri yönünden katılan vekilinin temyiz nedenlerini yerinde görmeyerek onama kararı vermiştir. Diğer sanıklar yönünden ise şu unsurları birlikte değerlendirmiştir:

  • Sanıkların tümünün, sanıklardan biriyle irtibatının bulunması,
  • Sanıkların büyük kısmının kendi aralarında da irtibatının bulunması,
  • Sanıkların paya ilişkin, tesadüfle açıklanamayacak şekilde uyumlu işlemler yapması.

Gerekçenin merkezinde iki suç tipinin farklı unsurlara sahip olması yer almaktadır. Daireye göre TCK 220’de düzenlenen örgüt suçunun oluşması için aranan unsurlar ile sanıklara yüklenen fiil için aranan iştirak ve birlikte hareket etme iradesi birbirinden farklıdır. Örgüt derecesine ulaşan bir birlikteliğin varlığı, piyasa dolandırıcılığı suçunun oluşması için gerekli değildir. Bu nedenle örgüt davasında verilen beraat kararı, sermaye piyasası mevzuatına aykırılıktan yürütülen yargılamayı etkilemeyecek ve bu dosyadaki beraat hükmünün gerekçesi olamayacaktır.

Daire bu değerlendirme sonucunda sanıkların aynı fiili gerçekleştirmek amacıyla birlikte hareket ettiklerinin ve iştirak iradelerinin bulunduğunun sübuta erdiğini, suçun unsurları itibarıyla oluştuğunu belirtmiş; mahkûmiyet yerine beraat kararı verilmesini bozma nedeni yapmıştır.

Kararda ikinci bir bozma nedeni daha bulunmaktadır: Gerekçeli karar başlığında suç tarihinin “06.12.2007” olarak gösterilmesi gerekirken “05.07.2007-06.12.2007” şeklinde bir aralık olarak yazılması da kanuna aykırı bulunmuştur. Bu ayrıntı, kesintisiz devam eden bir işlem dizisinde suç tarihinin son işlem tarihi olarak gösterilmesi gerektiği yönündeki yaklaşımı yansıtmaktadır; zamanaşımı hesabı bakımından da önem taşır.

📎 Karar metni: Yargıtay 19. Ceza Dairesi E.2019/29883, K.2019/10329, 01.07.2019 kararının anonim tam metnine buradan (PDF) ulaşabilirsiniz.

🔄 Aynı örgüt beraatine bağlı başka bir dosyada farklı sonuç

Kararın sınırlarını anlamak için aynı Dairenin 15.04.2019 tarihli, E.2019/22148, K.2019/7230 sayılı kararına bakmak yararlıdır. O dosya da aynı örgüt davasında verilen beraat kararıyla bağlantılıdır; ancak başka bir şirketin payına ilişkindir. Daire, o dosyanın önceki aşamasında verdiği bozma kararında örgüt dosyasından beraatin iştirak iradesi bakımından tek başına delil sayılamayacağını belirtmişti; ancak 2019 tarihli kararında bir sanık bakımından farklı sonuca ulaşmıştır. Aynı kararda diğer sanıklar hakkındaki davalar ise zamanaşımı nedeniyle düşürülmüştür. Bu sanık hakkında dosyadaki iletişim tespiti tutanaklarının suç tarihinden yaklaşık bir yıl sonrasına ait olduğu, tutanaklarda suça konu paya veya suç tarihlerindeki işlemlere ilişkin bir görüşme tespit edilemediği belirtilmiş ve iştirak iradesine dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle mahkûmiyet bozulmuştur.

İki karar birlikte okunduğunda şu tablo ortaya çıkmaktadır: Örgüt beraati ne mahkûmiyete ne de beraate kendiliğinden yol açar. Belirleyici olan, her sanık için işlem verileri ile irtibat delillerinin suça konu pay ve dönem bakımından somut olarak birleştirilebilmesidir.

📘 Bugünkü 6362 sayılı Kanun bakımından anlamı

Karar, mülga 2499 sayılı Kanun’un 47/1-A-2 maddesine ilişkindir. Bugün işleme dayalı manipülasyon, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 107. maddesinin birinci fıkrasında “piyasa dolandırıcılığı” başlığı altında düzenlenmektedir. Bu hükme göre sermaye piyasası araçlarının fiyatlarına, fiyat değişimlerine, arz ve taleplerine ilişkin olarak yanlış veya yanıltıcı izlenim uyandırmak amacıyla alım veya satım yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir değiştirenler veya hesap hareketleri gerçekleştirenler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır; adli para cezası suçla elde edilen menfaatten az olamaz. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, belirli şartlarla etkin pişmanlık imkânı da tanımaktadır.

Yeni düzenlemede de suç, çoğu zaman birden fazla hesap üzerinden işlenen bir fiil olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle kararda ortaya konulan üç ilke güncelliğini korumaktadır:

  • Hesapların tek tek piyasa etkisi zayıf olsa bile, iştirak iradesi kabul edildiğinde işlemler bir bütün olarak değerlendirilebilir.
  • İştirak iradesinin varlığı bilirkişinin değil, mahkemenin delil değerlendirmesiyle ulaşacağı hukuki bir sonuçtur.
  • Örgüt suçundan verilen beraat, piyasa dolandırıcılığı yargılamasında bağlayıcı bir gerekçe olarak kullanılamaz.

Eski kanun döneminde işlenmiş fiillerde ayrıca TCK 7/2 kapsamında 2499 ve 6362 sayılı Kanunların ayrı ayrı uygulanarak lehe olan hükmün belirlenmesi gerektiği de Yargıtay uygulamasında sıkça vurgulanmaktadır. Benzer bir manipülasyon dosyasında emir ve iptal verilerinin nasıl değerlendirildiğine ilişkin olarak 7. CD 2026/5390 yazısına, birden çok sanıklı manipülasyon davasında zamanaşımının kesilmesine ilişkin olarak CGK 2021/61 yazısına bakılabilir.

❓ Sık sorulan sorular

Örgüt davasından beraat eden kişi manipülasyondan mahkûm edilebilir mi?

Bu kararda Daire, örgüt suçu ile piyasa dolandırıcılığındaki iştirak iradesinin farklı unsurlara dayandığını, örgüt derecesinde bir birlikteliğin manipülasyon suçu için gerekli olmadığını kabul etmiştir. Bu nedenle örgüt davasındaki beraat, manipülasyon yargılamasında beraat gerekçesi yapılamamıştır.

Her hesabın işlemi tek başına küçükse suç oluşmaz mı?

Bilirkişiler hesapların ayrı ayrı piyasa hâkimiyeti oluşturacak düzeyde olmadığını, ancak iştirak iradesi kabul edilirse birlikte yapılan işlemlerin piyasayı yönlendirebilecek düzeyde olduğunu bildirmiştir. Daire, iştirak iradesinin sabit olduğunu kabul ederek işlemleri bir bütün olarak değerlendirmiştir.

Suç tarihinin yanlış yazılması neden bozma nedeni oldu?

Daire, gerekçeli karar başlığında suç tarihinin inceleme dönemi aralığı olarak değil, “06.12.2007” olarak gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir. Suç tarihi, zamanaşımı hesabı ve uygulanacak kanunun belirlenmesi bakımından sonuç doğurduğundan bu yanlışlık da kanuna aykırı bulunmuştur.

Bu karar tüm sanıklar için bozma mı içeriyor?

Hayır. İki sanık hakkındaki beraat hükümleri onanmış, diğer sanıklar hakkındaki beraat hükümleri bozulmuştur. Bozma sonrasında yargılama ilk derece mahkemesinde yeniden yapılacağından dosyanın nihai sonucu bu kararla belirlenmiş değildir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından, sermaye piyasası suçlarına ilişkin diğer kararlara Emsal Kararlar sayfasından ulaşılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay (kapatılan) 19. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sanıkların adları yer almamaktadır. Karar mülga 2499 sayılı Kanun dönemindeki bir fiile ilişkindir ve bozma sonrası yargılamanın sonucu bu yazının kapsamı dışındadır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; işlem verilerine, irtibat delillerine, suç tarihine ve uygulanacak kanuna göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Bulunduğunuz il için: İl il forex avukatı sayfaları

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud