Payurus dosyası yenilendi: lisans durumu, kullanan siteler ve para çekme şikâyetleriPayurus dosyası yenilendiDosyayı oku →
Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarGayrimenkul HukukuKamulaştırma ve İmar Hukuku

1956 Öncesi El Atma ve Tapu – Yargıtay 5. HD 2026/12324

Yol yapımı için yıllar önce kullanılmaya başlanan bir arazinin tapusu hâlâ sizin ya da murisinizin adına görünüyorsa, idare bu yer için bedel ödemek zorunda mı? Kamulaştırmasız el atma davalarında idarelerin sıkça başvurduğu savunmalardan biri, taşınmaza 1956’dan önce el atıldığı ve yerin 221 sayılı Kanun ile kamulaştırılmış sayıldığıdır. Temmuz 2026’da 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen Geçici madde 20 bu savunmayı yeniden gündeme taşıdı. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, Eylül 2026’da verdiği bir kararda bu savunmanın nasıl inceleneceğini adım adım gösterdi; sonucu belirleyen ölçütlerden biri de tapu kaydının ilk defa hangi tarihte oluştuğu oldu.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 07.09.2026 tarihli ve E.2026/10757, K.2026/12324 sayılı kararıyla, taşınmazın bir bölümünün 221 sayılı Kanun kapsamında kaldığı ileri sürüldüğü hâlde el atma tarihi ve tapu kaydının oluşum tarihi araştırılmadan bedele hükmedilmesini eksik inceleme saymış; istinaf kararını ortadan kaldırarak ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Kısa özet: Tapu malikleri, taşınmazlarına yol yapılmak suretiyle el atıldığını ileri sürerek bedel davası açtı. İdare, taşınmazın bir kısmının 1973’te kamulaştırıldığını, bu alanın bir bölümü için ise 221 sayılı Kanun kapsamında kaldığı gerekçesiyle bedel takdiri yapılmadığını savundu. İlk derece mahkemesi davayı kabul etti, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetti. Yargıtay, o bölüme 09.10.1956’dan önce el atılıp atılmadığının ve tapunun ilk kez 13.01.1963’ten önce mi sonra mı oluştuğunun belirlenmesini istedi: Tapu 1963’ten sonra oluşmuşsa işin esasına girilecek, önce oluşmuşsa Geçici madde 20 gözetilerek dava reddedilecek.

🛣️ Yol yapılan taşınmaz ve idarenin savunması

Davacı tapu malikleri, taşınmazlarına yol yapılmak suretiyle fiilen el atıldığını ileri sürerek kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini istedi. Dosyada asıl dava ile birleştirilen bir dava birlikte görüldü.

Davalı idarenin savunması dosyanın seyrini belirledi. İdareye göre:

  • Taşınmaz, bir çevre yolu ve geçiş güzergâhı için belirlenen kamulaştırma sahasına rastlıyordu ve daha büyük bir kök parselin ifrazıyla oluşmuştu.
  • Taşınmazın 32.813 m²’lik kısmı, 20.12.1973 tarihli ve 1973/306 sayılı kamu yararı kararı uyarınca kamulaştırılmıştı; kalan 26.153 m² için kamulaştırma işlemleri sürüyordu.
  • Taşınmaza 15.10.1975 tarihinde fiilen el atılmıştı.
  • Davacıların murisleri adına yapılmış tebligat, terkin evrakı ve mahkeme kararı tespit edilememişti.
  • Dava haksızdı; kabul edilmesi hâlinde taşınmaza tedbir konulması, emsal temini ve düzenleme ortaklık payı kesilip kesilmediğinin araştırılması gerekiyordu.

Yargıtay’ın dosyadan tespit ettiği bir ayrıntı ise kararın kilit noktası oldu: 1973’te kamulaştırılmasına karar verilen 32.813 m²’lik alanın içinde kalan bir kısım yer için, bu bölümün 221 sayılı Kanun kapsamında kaldığı gerekçesiyle hiç bedel takdiri yapılmamıştı.

⚖️ İlk derece ve istinaf aşaması

Asliye hukuk mahkemesi asıl ve birleştirilen davaları kabul etti. Kararı hem davacılar hem de davalı idare istinaf etti. Davacılar birleştirilen dava için ayrıca vekâlet ücreti istedi; idare ise bedelin fahiş olduğunu, değerlendirmenin el atma tarihindeki niteliklere göre yapılması gerektiğini ve emsal seçiminin hatalı olduğunu ileri sürdü.

Bölge adliye mahkemesi iki tarafın istinaf başvurusunu da esastan reddetti. Gerekçeye göre arsa niteliğindeki taşınmaza keşif ve emsal karşılaştırmasıyla değer biçen bilirkişi raporu usule uygundu, taşınmaz davalı idarenin yetki ve sorumluluk alanındaydı, uzlaşma dava şartı yerine getirilmişti, idarenin itirazları 31.10.2022 tarihli ek raporla karşılanmıştı ve asıl ile birleştirilen dava için tek vekâlet ücreti yerindeydi.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 07.09.2026 tarihli, E.2026/10757, K.2026/12324 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir. Karar, Yargıtay Karar Arama sisteminde de yayımlanmıştır.

🧩 Yargıtay’ın bozma gerekçesi

Kararı yalnızca davalı idare temyiz etti. Daire, uyuşmazlığı “davacı tapu malikleri ile davalı idare arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili” olarak nitelendirdi. İdarenin değer, emsal ve husumete ilişkin itirazlarının büyük bölümü yerinde görülmedi. Bozma, tek bir noktaya dayandı: 221 sayılı Kanun iddiasının hiç araştırılmamış olması.

Daireye göre taşınmazın içinde kalan bir kısım yönünden 221 sayılı Kanun kapsamında kalındığı ileri sürüldüğüne göre mahkemenin bu iddiayı somut verilerle incelemesi gerekiyordu. Bu inceleme yapılmadan bütün alan için bedele hükmedilmesi eksik inceleme sayıldı. Sonuçta davalı idarenin temyiz itirazları kısmen kabul edildi; bölge adliye mahkemesi kararı ortadan kaldırıldı ve ilk derece mahkemesi kararı bozuldu.

📅 Üç tarih, üç sonuç: araştırma basamakları

Kararın uygulamaya en çok yön verecek bölümü, mahkemeden istenen araştırmanın sırasıdır. Yargıtay’ın tarif ettiği yol şöyle özetlenebilir:

Basamak Araştırılan husus Karardaki sonuç
1 221 sayılı Kanun kapsamında kaldığı ileri sürülen bölüme hangi tarihte el atıldı? El atma tarihi “net bir şekilde” tespit edilmelidir. 09.10.1956’dan önce el atıldığı anlaşılırsa ikinci basamağa geçilir.
2 Tesis kadastrosu tutanağına göre tespit kesinleşip tapu kaydı ilk defa hangi tarihte oluştu? Tapu kaydı 13.01.1963’ten sonra oluşmuşsa bölüm 221 sayılı Kanun ve Geçici madde 20 kapsamında değerlendirilemez; bu bölüm yönünden işin esasına girilerek karar verilir.
3 Tapu kaydı 13.01.1963’ten önce mi oluştu? Bu durumda AYM’nin 221 sayılı Kanun’u iptal eden kararının kazanılmış hakları etkilemeyeceği ve Geçici madde 20’nin 1-5. fıkraları gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekir.

Görüldüğü gibi tapu kaydının varlığı tek başına sonucu belirlemiyor; belirleyici olan, kaydın ilk defa hangi tarihte oluştuğu. Bu nedenle yalnızca güncel tapu kaydı değil, tesis kadastrosu tutanağı ve tespitin kesinleşme tarihi de dosyaya girmesi gereken belgeler arasında sayıldı.

🆕 Geçici madde 20 ne getiriyor?

221 sayılı Kanun, 1956 öncesinde kamulaştırma işlemi yapılmadan kamu hizmetine ayrılmış taşınmazlara ilişkindi. Anayasa Mahkemesi bu Kanun’u 21.04.2022 tarihli ve E.2021/19, K.2022/46 sayılı kararıyla iptal etti. Yargıtay kararında, bu iptal kararının kazanılmış hakları etkilemeyeceği hususunun gözetilmesi gerektiği özellikle belirtildi.

Ardından 7588 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na Geçici madde 20 eklendi; düzenleme 11.07.2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Maddenin (mevzuat.gov.tr’deki metne göre) ana hükümleri şöyle:

  • 1. fıkra: Mülga 6830 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 8/10/1956 tarihine kadar, kamulaştırma işlemine dayanmaksızın fiilen kamu hizmetine tahsis edilmiş taşınmazlar, ilgili kamu kurum ve kuruluşları adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılır.
  • 2. fıkra: Taşınmazda kamu hizmetinin nitelik ve amacına uygun tesis veya yapının inşa edilmiş olması fiilî tahsis kabul edilir.
  • 3. fıkra: Kayıt sahipleri veya mirasçıları, fiilî tahsis tarihinden itibaren on yıl geçmemiş olması koşuluyla, 221 sayılı Kanun’un belirlediği süre içinde yalnızca taşınmazın fiilî tahsis tarihindeki rayiç bedelini isteyebilir.
  • 4. fıkra: 12/1/1963 tarihine kadar açılmış ve görülmekte olan bedel davalarında bu madde hükümleri uygulanır.
  • 5. fıkra: Kamulaştırılmış sayılan taşınmazlar hakkında 12/1/1963’ten sonra ileri sürülen, bedel dâhil talepler kabul edilmez; bu hüküm kanun yolundakiler dâhil görülmekte olan davalara da uygulanır.
  • 6. fıkra: Bu kapsamda açılan ve görülmekte olan davalarda harçlar ve vekâlet ücretleri maktu belirlenir.

Yargıtay’ın atıf yaptığı 1-5. fıkralar, derdest davalara da uygulanacak şekilde kaleme alındığından, bu karar Geçici madde 20’nin yürürlüğünden sonra Yargıtay’da incelenen el atma dosyalarının nasıl ele alınacağına dair erken bir örnek niteliğinde. Düzenlemenin genel çerçevesi için 1956 öncesi fiilî tahsisler ve Geçici madde 20 yazısına bakılabilir.

🧭 Tapu malikleri açısından karardan çıkanlar

  • 221 savunması kendiliğinden kabul edilmez: İdarenin bu savunması ileri sürüldüğünde mahkeme el atma tarihini somut olarak belirlemekle yükümlüdür; savunma ne kendiliğinden kabul ne de incelenmeden reddedilebilir.
  • Tapunun ilk oluşum tarihi belirleyicidir: 1956 öncesi el atma kanıtlansa bile tapu kaydı ilk defa 13.01.1963’ten sonra oluşmuşsa, bu karara göre ilgili bölüm 221 sayılı Kanun ve Geçici madde 20 kapsamına girmez ve bedel istemi esastan incelenir.
  • Taşınmazın tamamı aynı kurala tabi olmayabilir: Kararda araştırma yalnız 221 kapsamında kaldığı iddia edilen bölüm için istendi; değer, emsal, husumet ve uzlaşma yönünden idarenin diğer itirazları yerinde görülmedi.
  • Kamulaştırma kararı ile el atma tarihi ayrı şeylerdir: Dosyada 1973 tarihli kamu yararı kararı ve 1975’te el atıldığı savunması bulunmasına karşın, bölümün bir kısmı için daha eski bir tarihte el atıldığı iddiası ayrıca araştırılması gereken bir olgu olarak kabul edildi.

El atma bedelinde değerleme tarihine ilişkin farklı bir dosya için kamulaştırmasız el atmada dava tarihi değeri, 221 sayılı Kanun’a ilişkin bir Anayasa Mahkemesi kararı için 221 sayılı Kanun ve AYM kararı yazılarına bakılabilir.

❓ Sık sorulan sorular

Tapu benim adıma kayıtlıyken idare 221 sayılı Kanun nedeniyle bedel ödemekten kaçınabilir mi?

Bu kararda Yargıtay, tapu kaydının varlığını tek başına yeterli görmemiş; kaydın ilk defa hangi tarihte oluştuğunu belirleyici saymıştır. Taşınmaza 09.10.1956’dan önce el atılmış ve tapu kaydı 13.01.1963’ten önce oluşmuşsa, AYM iptal kararının kazanılmış hakları etkilemeyeceği ve Geçici madde 20 gözetilerek davanın reddi gerektiği belirtilmiştir. Tapu kaydı 13.01.1963’ten sonra ilk defa oluşmuşsa ilgili bölüm 221 sayılı Kanun ve Geçici madde 20 kapsamında değerlendirilmemiştir.

Tapu kaydının ilk oluşum tarihi nasıl belirleniyor?

Karar, taşınmazın tesis kadastrosu tutanağının temin edilmesini ve tespitin kesinleşmesiyle tapu kaydının ilk defa hangi tarihte oluştuğunun belirlenmesini istemiştir. Yani güncel tapu kaydı ile yetinilmemiş, kaydın kadastro sürecindeki doğum tarihi araştırılacak husus olarak gösterilmiştir.

Geçici madde 20 görülmekte olan davalara da uygulanır mı?

Maddenin dördüncü ve beşinci fıkraları, kanun yolu incelemesinde olanlar dâhil görülmekte olan davalara da uygulanacağını öngörmektedir. Yargıtay da 2020’de açılmış bu davada maddenin 1-5. fıkralarının gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir.

El atma 1956'dan sonra gerçekleşmişse ne olur?

Kararda 221 sayılı Kanun ve Geçici madde 20 yönünden ilk araştırma basamağı el atma tarihidir; Daire, 09.10.1956’dan önce el atıldığının anlaşılması hâlinde sonraki basamaklara geçilmesini istemiştir. Geçici madde 20 de 8/10/1956 tarihine kadar fiilen kamu hizmetine tahsis edilen taşınmazları düzenlemektedir; bu tarihten sonraki el atmalar kararda tartışılan özel rejimin konusu değildir.

Bu kararla dava kesin olarak sonuçlandı mı?

Hayır. Yargıtay hükmü bozarak dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir. Mahkeme, el atma tarihi ve tapu kaydının oluşum tarihine ilişkin araştırmayı yaptıktan sonra yeniden karar verecektir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; kamulaştırma ve taşınmaz hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından ve 2942 sayılı Kanun Geçici madde 20’nin mevzuat.gov.tr’deki metninden derlenmiştir. Karar metninde taraf adları ve taşınmazın yeri anonimleştirilmiştir. Kamulaştırmasız el atma uyuşmazlıklarında sonuç; el atma tarihine, tapu kaydının oluşum sürecine, kamulaştırma işlemlerinin akıbetine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Bulunduğunuz il için: İl il kamulaştırma ve imar avukatı sayfaları

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud