Unvanda Ortak Kelime ve Punto – Yargıtay 11. HD 2026/3182

Küçük bir il merkezinde, aynı sektörde faaliyet gösteren iki işletme düşünün. Aralarında yaklaşık 100 metre, yani beş dakikalık bir yürüme mesafesi var; işletme sahipleri de birbirinin akrabası. Eski işletmenin ticaret unvanındaki ayırt edici kelime, yeni işletmenin unvanında da geçiyor. İlk bakışta karıştırılma tehlikesi açık gibi görünür. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ise bu dosyada sorunun yalnızca “aynı kelime var mı” diye sorulamayacağını, o kelimenin tabelada, faturada ve araçlarda nasıl kullanıldığına bakılması gerektiğini belirtti. Ortak ibare küçük ve eğik harflerle arka planda kalıyorsa, unvana tecavüz ve haksız rekabet sonucuna varmak kolay değildir.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 03.06.2026 tarihli ve E.2025/6118, K.2026/3182 sayılı kararıyla, ticaret unvanına tecavüz ve haksız rekabet davasını kabul eden ilk derece mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozarak kaldırmıştır.
🚗 Aynı ilde iki sürücü kursu
Davacı şirket, 2012 yılından bu yana küçük bir il merkezinde sürücü kursu işletmektedir. Ticaret unvanında yer alan ayırt edici kelime aynı zamanda tescilli bir markanın da parçasıdır ve davacı bu kelimeyi içeren bir alan adının da sahibidir. Davacıya göre il merkezi yüzölçümü ve nüfus bakımından küçüktür, sektör ise sınırlı sayıda işletmenin bulunduğu özel bir alandır; bu nedenle işletme, sürücü adayı olabilecek herkes tarafından tanınır hâle gelmiştir.
Davalı, davacının akrabasıdır ve aynı sektörde, davacının işletmesine çok yakın bir adreste yeni bir sürücü kursu kurmuştur. Davacı, davalının unvanında kendi ayırt edici ibaresini bilerek kullandığını, amacının tüketicilerde iki işletme arasında idari ya da ekonomik bir bağlantı bulunduğu izlenimi yaratmak ve yıllar içinde oluşan itibardan yararlanmak olduğunu ileri sürmüştür. Davalı ise tarafların unvanlarının karıştırılacak nitelikte olmadığını savunmuştur.
📋 Davacının talepleri: TTK 52 ve TTK 55
Dava iki ayrı hukuki dayanağa oturtulmuştur:
- 6102 sayılı TTK m.52/1 (unvana tecavüz): Ticaret unvanının ticari dürüstlüğe aykırı biçimde başkası tarafından kullanılması hâlinde hak sahibi; tespit, yasaklama, tescil edilmiş haksız unvanın değiştirilmesi veya silinmesi, maddi durumun ortadan kaldırılması, gerektiğinde araç ve malların imhası ile koşulları varsa maddi ve manevi tazminat isteyebilir.
- TTK m.52/2: Davayı kazanan tarafın istemi üzerine, giderleri aleyhine hüküm verilen tarafa ait olmak üzere kararın gazete ile yayımlanmasına karar verilebilir.
- TTK m.55 (haksız rekabet): Başkasının işletmesi veya faaliyetleriyle karışıklık yaratmaya elverişli davranışlar, dürüstlük kuralına aykırı ticari uygulama olarak haksız rekabet sayılır.
Davacı bu dayanaklarla tecavüzün ve haksız rekabetin tespitini, men’ini, maddi durumun ortadan kaldırılmasını, davalının tabela ve basılı evrakına el konulmasını ve kararın yerel bir gazetede yayımlanmasını talep etmiştir.
⚖️ İlk derece ve istinaf neden kabul etti?
Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi (2024/311 E., 2025/107 K.) keşif yapmış ve bilirkişi heyetinden rapor almıştır. Mahkeme şu olgulara ağırlık vermiştir:
- Davalı, unvanını faturalarda ve işletme girişindeki tabelada ortak ibareyi vurgulayarak kullanmıştır.
- Her iki tarafın işletme adı ve hizmet markası olarak kullandığı isimlerde ortak ibare asli unsur olarak öne çıkmaktadır.
- İlin nüfusu ve yüzölçümü küçüktür; keşif tutanağına göre işletmeler arasındaki mesafe yaklaşık 100 metre, yürüme süresi 5 dakika kadardır.
- Bilirkişi heyeti raporu da tecavüz yönündedir.
Bu değerlendirmeyle mahkeme davayı kabul etmiş; davalının dört farklı ibare kombinasyonunu işletme adı, hizmet markası ve ticaret unvanı olarak kullanmasının haksız rekabet olduğunu tespit etmiş, eylemlerin men’ine, tabela, araç, logo, tanıtım ve eğitim materyalleri, afiş, el ilanı ve kartvizit gibi eşyalara el konulmasına, mümkünse ibarelerin sökülmesine veya silinmesine, mümkün değilse bu eşyaların imhasına hükmetmiştir. Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi (2025/1277 E., 2025/1380 K.) kararı usul ve yasaya uygun bularak istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
🔎 Yargıtay: kullanım biçimi belirleyici
Daire, ilk derece mahkemesinin gerekçesini özetledikten sonra, dosyadaki kullanım örneklerini somut olarak karşılaştırmıştır. Kararın değerlendirmesine göre:
- Davacının tescilli markası büyük harflerden oluşan, iki satırlı bir işarettir; işaretin bir bölümünde “M” harfi özellikle ön plana çıkarılmıştır ve davacının fiili kullanımları da bu görünümdedir.
- Davalının sürücü kursunun iç ve dış mekânlarında, tabelalarında, araçlarında, plaketlerinde ve faturalarında dört farklı ibare kombinasyonu kullanılmaktadır.
- Davalının kullanımlarında başka ibareler büyük harfle ve kalın puntolarla yazılarak öne çıkarılmış, davacıyla ortak olan ibare ise daha küçük puntolarla ve eğik biçimde yazılmıştır.
Daire bu tespitlerden hareketle, davacının markası ve ticaret unvanında bulunan ortak ibarenin davalının kullanımlarında öne çıkarılarak kullanılmadığını belirtmiştir. Bu durum gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken kabul hükmü kurulmasını doğru bulmamış, bölge adliye mahkemesi kararını bozarak kaldırmış ve HMK 373/1 uyarınca dosyayı ilk derece mahkemesine göndermiştir.
Kararın dikkat çeken yanı, ilk derece mahkemesinin önem verdiği coğrafi yakınlık, küçük pazar ve tarafların akrabalığı gibi olguların, ortak ibarenin silik kullanıldığı bir tabloda tek başına yeterli görülmemesidir. Yargıtay’ın odağı, tüketicinin işaretle ilk temasında hangi unsuru algıladığıdır: Tabelada ve araçta öne çıkan, akılda kalan unsur farklıysa, unvanda aynı kelimenin bulunması karıştırılma tehlikesini otomatik olarak doğurmaz.
🧭 Karıştırılma değerlendirmesinde öne çıkan ölçütler
Karar, ticaret unvanı ve işletme adı uyuşmazlıklarında şu soruların ayrı ayrı sorulması gerektiğini göstermektedir:
- Tescil hâli ile fiili kullanım: Sicildeki unvanın yanında, işaretin tabela, fatura, araç giydirmesi gibi piyasadaki görünümü.
- Baskın unsur: İşaretin hangi kelimesinin büyük, kalın ve ön planda; hangisinin küçük, eğik ve tamamlayıcı konumda olduğu.
- Genel izlenim: Ortak kelime dışında kalan unsurların işaretlere farklı bir kimlik kazandırıp kazandırmadığı.
- Bağlam olguları: Coğrafi yakınlık, pazarın küçüklüğü ve taraflar arasındaki ilişki; bu kararda kullanım biçimi karşısında belirleyici sayılmamıştır.
Unvan ile marka arasındaki ilişkiye başka bir açıdan bakan unvanda başkasının markası kararında, tescilli bir markanın unvanın esas unsuru olarak kullanılması tartışılmıştı. Emlak unvanında lisans savunması yazısı ise unvan uyuşmazlığında lisans iddiasının yargılamaya etkisini ele almaktadır. Eldeki karar bunlardan farklı olarak, ortak kelimenin bulunmasına rağmen kullanım biçimi nedeniyle tecavüzün kabul edilmemesine ilişkindir.
📌 Bozmanın sonuçları
Bozma kararıyla birlikte ilk derece mahkemesinin verdiği men, el koyma, sökme ve imha hükümleri kesinleşmemiştir. Dosya ilk derece mahkemesine döndüğünde mahkeme, HMK’nın bozmaya uyma veya direnme seçeneklerine ilişkin kuralları çerçevesinde yeniden karar verecektir. Bozma gerekçesi doğrudan “davanın reddine karar verilmesi gerekirdi” biçiminde kurulduğundan, uyulması hâlinde sonucun davanın reddi yönünde olması beklenir.
Kararda bilirkişi heyetinin tecavüz yönündeki raporunun Yargıtay incelemesinde belirleyici kabul edilmediği de görülmektedir. Daire, hukuki nitelendirme niteliğindeki karıştırılma değerlendirmesini dosyadaki görsel kullanımlar üzerinden kendisi yapmıştır. Bu, karıştırılma tehlikesinin bir hukuk sorusu olduğu ve bilirkişi görüşünün hâkimi bağlamadığı yönündeki genel yaklaşımla uyumludur.
❓ Sık sorulan sorular
Unvanda aynı kelimenin bulunması tek başına tecavüz sayılır mı?
İşletmelerin birbirine çok yakın olması sonucu değiştirmedi mi?
TTK 52'ye göre unvanına tecavüz edilen kişi neler isteyebilir?
Bilirkişi raporu tecavüz yönündeyse mahkeme ondan ayrılabilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; marka ve haksız rekabet alanındaki diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların unvanları, marka ibareleri ve işletmelerin bulunduğu il anonimleştirilmiştir; yazıda da bu bilgilere yer verilmemiştir. Bozma kararı üzerine ilk derece mahkemesince yeniden hüküm kurulacaktır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; işaretlerin tescil ve kullanım biçimine, sektörün ve pazarın özelliklerine, delillere ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il marka ve patent avukatı sayfaları




