GYO’da İlişkili Taraf Hatası – Danıştay 13. D 2025/881
Halka açık bir şirketin yatırımcıya sunduğu en temel belge finansal tablolarıdır. Bir gayrimenkul yatırım ortaklığında (GYO) ilişkili taraflardan olan alacakların ve iştiraklerin bu tablolarda nasıl gösterildiği, yatırımcının şirketin varlıklarının ne kadarının gerçekten portföyde, ne kadarının yönetimle bağlantılı kişilerde durduğunu anlayabilmesi açısından belirleyicidir. Yedi yıla yayılan ara dönem ve yıllık tablolarda bu kalemlerin eksik, hatalı ve tutarsız gösterildiği tespit edildiğinde, şirketin “unutulan bir borç kaydı” ve “sehven yapılan maddi hata” savunmaları yargı önünde karşılık bulmamıştır.
Danıştay 13. Dairesi, 24.02.2025 tarihli ve E.2024/252, K.2025/881 sayılı kararıyla, bir GYO’ya 2014-2020 dönemine ait finansal tabloları nedeniyle 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 103. maddesinin birinci fıkrası uyarınca verilen 586.969,00 TL idari para cezasına karşı açılan davanın reddini, istinaf aşamasından geçtiği hâliyle oy birliğiyle onamıştır.
🏢 Neden ilişkili taraf kalemleri?
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları, portföylerini ağırlıklı olarak gayrimenkul ve gayrimenkule dayalı varlıklardan oluşturmak üzere kurulan ve payları borsada işlem gören sermaye piyasası kurumlarıdır. Yatırımcı, bu şirketlere pay sahibi olurken esasen portföyün değerine ve yönetimin bu portföyü dürüstçe işlettiğine güvenir.
İlişkili taraflardan alacaklar ve iştirakler bu güvenin en hassas noktalarıdır. Şirketin kaynaklarının ortaklara, yöneticilere veya bunlarla bağlantılı şirketlere aktarılıp aktarılmadığı, aktarılmışsa ne kadarının geri dönebileceği bu kalemlerden izlenir. Bu nedenle söz konusu bilgilerin eksik veya tutarsız verilmesi, sıradan bir muhasebe hatasından daha fazla anlam taşıyabilir. Aynı şirketin yurt dışı iştiraki ile ilgili farklı bir uyuşmazlık için GYO’nun helikopter iştiraki kararına da bakılabilir; o dosyada mesele iştirak sınırı, bu dosyada ise finansal raporlamanın doğruluğudur.
📊 Kurulun tespiti ve verilen ceza
İlk derece mahkemesinin kararına aktarılan bilgilere göre, Kurul tarafından yapılan denetim sonucunda bir denetleme raporu düzenlenmiş ve raporda şirketin hatalı kayıtlar tuttuğu tespit edilmiştir. Şirketin savunması alınmış, ardından şu değerlendirme yapılmıştır:
- İncelenen dönem: 2014-2020 yıllarına ait ara dönem ve yıllık finansal tablolar.
- Sorunlu kalemler: ilişkili taraflardan alacaklar ve iştirakler.
- Aykırılığın niteliği: eksik, hatalı ve tutarsız bilgilere yer verilmesi.
- İhlal edilen standartlar: Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun yayımladığı “Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve” ile “TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu” standardı.
- Dayanak düzenleme: Sermaye Piyasasında Finansal Raporlamaya İlişkin Esaslar Tebliği’nin 5. maddesi.
- Yaptırım: şirkete 586.969,00 TL idari para cezası; ayrıca sorumlu görülen iki yönetim kurulu üyesi hakkında ayrı ayrı idari para cezası.
Şirket, Kurul kararının kendisine ilişkin kısmının iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açmıştır. Yönetim kurulu üyelerine verilen cezalar bu davanın konusu değildir.
🗂️ Şirketin beş itirazı
Temyiz dilekçesinde şirket, cezanın hem hukuki dayanağına hem de ölçüsüne yönelik itirazlarda bulunmuştur. Bu itirazlar beş başlıkta toplanabilir:
- Mükerrer ceza: Hem şirkete hem de yönetim kurulu üyelerine ceza kesilmesi hukuka aykırıdır; aynı eylem için birden çok yaptırım uygulanmıştır.
- Tek taraflı rapor: Kurulun tek taraflı hazırladığı denetleme raporuna dayanılarak hüküm kurulmuştur.
- Sehven hata: Tablolardaki yanlışlıklar maddi hatalardır; günlük ihtiyaç için verilen bir borcun yazılması unutulmuştur.
- Kurulamayan yurt dışı ortaklık: Yurt dışındaki ortaklık tam olarak kurulamamıştır; iştirake ilişkin kayıtlar bu durumdan etkilenmiştir.
- Ölçüsüzlük: İdari para cezasının üst sınırdan verilmesi ölçülü değildir; iddiaların incelenmediği de ileri sürülmüştür.
Davalı Kurul, işlemin ve bölge idare mahkemesi kararının hukuka uygun olduğunu savunmuş; Danıştay tetkik hâkimi de temyiz isteminin reddedilerek kararın onanması gerektiği görüşünü bildirmiştir.
⚖️ İdare mahkemesinden Danıştay’a
İdare mahkemesi, şirketin finansal tabloların hazırlanması ve sunulması çalışmalarında yeterli dikkat ve özeni göstermediği sonucuna varmıştır. Mahkeme, cezanın üst sınırdan belirlenmesini de ayrıca değerlendirmiş ve ihlallerin farklı konularda ve birden fazla olmasını gözeterek üst sınırdan idari para cezası verilmesinde hukuka aykırılık görmemiştir. Böylece dava reddedilmiştir.
Bölge idare mahkemesi, ilk derece kararının usul ve hukuka uygun olduğunu, şirketin iddialarının kararın kaldırılmasını gerektirmediğini belirterek istinaf başvurusunu İYUK’un 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca reddetmiştir.
Danıştay 13. Dairesi, bölge idare mahkemesi kararlarının yalnız İYUK’un 49. maddesindeki sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini belirtmiş; temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğuna, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğine karar vermiştir. Sonuç olarak temyiz istemi reddedilmiş ve karar 24.02.2025 tarihinde kesin olarak, oy birliğiyle onanmıştır.
🔁 Şirket ve yöneticiye ayrı ceza: mükerrerlik mi?
Şirketin en dikkat çekici itirazı, aynı aykırılık için hem tüzel kişiye hem de yönetim kurulu üyelerine ceza verilmesinin mükerrer yaptırım oluşturduğu yönündedir. Bu itirazın karşılık bulmamasının arka planında Kanun’un açık düzenlemesi bulunmaktadır.
6362 sayılı Kanun’un 103. maddesinin birinci fıkrası, Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemelere, belirlenen standart ve formlara aykırı hareket eden kişilere idari para cezası verileceğini öngörür. Aynı maddenin ikinci fıkrasına göre, aykırılığı gerçekleştiren kişi bir özel hukuk tüzel kişisinin organı veya temsilcisi ise ya da bu tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde görev üstlenmişse, ayrıca tüzel kişi hakkında da idari para cezası verilir. Aykırılığın tüzel kişinin zararına bir sonuç doğurması hâlinde ise tüzel kişiye ceza verilmez.
Bu yapı, organ ve tüzel kişinin birlikte cezalandırılmasını Kanun’un kendisinin öngördüğünü göstermektedir. Derece mahkemeleri ve Danıştay, şirketin mükerrerlik itirazını da içeren temyiz nedenlerini bozma sebebi saymamıştır. Finansal tablolardaki bir başka aykırılıkta bilirkişi incelemesinin rolü için finansal tabloda UMS sapması kararı ile karşılaştırma yapılabilir.
👥 Yatırımcı gözünden karar
Kararın sermaye piyasası katılımcıları açısından öne çıkan yönleri şunlardır:
- Muhasebe standartları bağlayıcı kurala dönüşür: TMS 1 ve Kavramsal Çerçeve, Tebliğ’in 5. maddesi aracılığıyla Kurul yaptırımının dayanağı olabilmektedir.
- “Sehven” savunması sınırlıdır: Yedi yıla yayılan ve birden fazla kalemi etkileyen hatalar, özen yükümlülüğünün ihlali olarak değerlendirilmiştir.
- Üst sınır gerekçelendirilebilir: İhlallerin farklı konularda ve birden fazla olması, üst sınırdan ceza verilmesini haklı kılan bir neden olarak kabul edilmiştir.
- Denetleme raporu ağırlıklı delildir: Raporun tek taraflı hazırlandığı itirazı, savunmanın alınmış olduğu bir süreçte sonucu değiştirmemiştir.
Pay sahipleri açısından ilişkili taraf açıklamaları, şirket kaynaklarının nereye aktığını izlemenin neredeyse tek kamusal aracıdır. Kurulun bu kalemlerdeki tutarsızlıkları yaptırıma bağlaması, yatırımcının kamuya açıklanan tablolara güvenebilmesini amaçlar. Bununla birlikte idari para cezası, tablolara güvenerek zarar ettiğini düşünen yatırımcıya doğrudan bir ödeme sağlamaz; şirket veya yöneticiler aleyhine hukuki sorumluluk ayrı bir inceleme konusudur.
💬 Merak edilenler
Finansal tablodaki bir kayıt unutulursa SPK ceza verebilir mi?
Şirket ve yönetim kurulu üyesi aynı hata için ayrı ayrı cezalandırılabilir mi?
Cezanın üst sınırdan verilmesi neden ölçüsüz bulunmadı?
Hangi standartlara aykırılık tespit edildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası üzerinden ulaşılabilir; halka açık şirketlere ilişkin diğer idari yargı kararları Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin resmî içtihat kaynaklarında anonim olarak yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Danıştay temyiz incelemesini İYUK’un 49. maddesindeki bozma sebepleriyle sınırlı tutmuş, ilk derece mahkemesinin gerekçesini benimsemiştir; uyuşmazlık 2014-2020 dönemi finansal tablolarına ve o dönemdeki mevzuata dayanır. Benzer bir dosyada sonuç; aykırılığın niteliğine, süresine, etkilediği kalemlere, savunmanın içeriğine ve denetleme raporundaki tespitlere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
