Kaskoda İstiap Haddi İstisnası – Yargıtay 4. HD 2026/5506

Kasko hasar dosyalarında sigorta şirketlerinin en sık başvurduğu savunmalardan biri, aracın kaza anında ruhsatında yazan sınırdan fazla yük veya yolcu taşıdığıdır. Eksper raporunda “istiap haddi aşımı” ifadesi geçtiğinde, çoğu zaman hasarın bütünüyle teminat dışında kaldığı sonucuna varılır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, Sigorta Tahkim Komisyonu hakem heyetlerinden geçen bir dosyada bu otomatik sonuca karşı çıkmıştır: Kasko Genel Şartlarındaki istisna, kazanın yalnızca taşıma sınırının aşılmasından kaynaklandığı durumlar için öngörülmüştür. Bilirkişi raporu kazayı hız ve aşırı yük birlikte açıklıyorsa, istisna uygulanamaz.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 07.05.2026 tarihli ve E.2024/13258, K.2026/5506 sayılı kararıyla, başvuruyu teminat dışı gerekçesiyle reddeden İtiraz Hakem Heyeti kararını davacı sigortalının temyizi üzerine oy birliğiyle bozmuştur.

🚗 Tek taraflı kaza ve 50 TL’lik belirsiz alacak

Dosyanın olgusal çerçevesi sadedir. Davacıya ait araç, davalı sigorta şirketi tarafından kasko sigorta poliçesiyle teminat altına alınmıştır. Araç 13.09.2023 tarihinde başka bir aracın karışmadığı, tek taraflı bir trafik kazasında hasarlanmıştır.

Davacı vekili, aracın piyasa rayiç değeri gözetilerek bilirkişi raporu alındıktan ve hasar kesinleştikten sonra artırılmak üzere 50,00 TL araç hasarının temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte sigorta şirketinden tahsilini istemiştir. Talebin bu şekilde sembolik bir tutarla başlatılması, hasar miktarının dava açılırken tam olarak belirlenemediği kasko uyuşmazlıklarında sık görülen bir yöntemdir.

Sigorta şirketinin cevabı üç noktada toplanmıştır:

Rehin alacaklısının muvafakati meselesi bu kararın konusu olmamıştır; uyuşmazlık, istiap haddi savunması etrafında şekillenmiştir. Rehinli araçlarda kasko davasının kimin tarafından açılabileceğine ilişkin farklı bir dosya için rehinli araçta kasko davası kararına bakılabilir.

📋 İki hakem heyeti, tek gerekçe

Uyuşmazlık Hakem Heyeti, tek taraflı kazanın istiap haddi aşımı nedeniyle gerçekleştiğinin hükme esas almaya elverişli bir raporla tespit edildiğini kabul etmiş ve oluşan zararın poliçe teminatı dışında kaldığı gerekçesiyle başvuruyu reddetmiştir.

Davacı vekilinin itirazı üzerine İtiraz Hakem Heyeti (Ticaret Mahkemesi kaydıyla 2024/1286 D.İş, 2024/1288 K.) de itirazı reddetmiştir. Böylece iki ayrı heyet, aynı rapor üzerinden aynı sonuca varmıştır.

Temyiz dilekçesinde davacı vekili, alınan bilirkişi raporunun kazayı yalnızca istiap aşımına bağlamadığını, buna rağmen başvurunun bu gerekçeyle reddedilmesinin doğru olmadığını ileri sürmüştür. Yargıtay’ın incelemesi tam olarak bu itiraz üzerinde yoğunlaşmıştır.

📑 A.5.8 maddesi ne diyor?

Daire, değerlendirmesine iki tanımı yan yana koyarak başlamıştır. İlki kanuni tanımdır: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.3’e göre taşıma sınırı (kapasite), bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu sayısıdır. Uygulamada bu sınır “istiap haddi” olarak anılır ve aracın ruhsatında yer alır.

İkincisi sözleşmesel istisnadır. Kara Araçları Kasko Sigortası Genel Şartlarının “Teminat Dışında Kalan Zararlar” başlıklı A.5.8 maddesi, kararda şu ifadeyle aktarılmıştır:

“Aracın ruhsatında belirtilen taşıma haddinden fazla yük ve yolcu taşıması sırasında meydana gelen ve münhasıran aracın istiap haddinin aşılmasından kaynaklanan zararlar”

Maddenin iki ayrı unsur içerdiği görülmektedir. Birincisi zamansal bir unsurdur: zarar, fazla yük veya yolcu taşınması sırasında meydana gelmelidir. İkincisi nedensellik unsurudur: zarar münhasıran, yani yalnızca istiap haddinin aşılmasından kaynaklanmalıdır. Sigorta şirketinin savunması ve hakem heyetlerinin kabulü, ağırlıklı olarak ilk unsura dayanmıştır. Yargıtay ise ikinci unsurun da ayrıca aranması gerektiğini vurgulamıştır.

🎯 “Münhasıran” kelimesinin ağırlığı

Daireye göre istisna hükmünün uygulanabilmesi için iki koşul birlikte gerçekleşmelidir:

Bu yaklaşımın sonucu açıktır: Araçta fazla yük bulunması tek başına yeterli değildir. Aşırı yük kazaya katkıda bulunmuş olsa bile, kazanın oluşumunda başka bir etken de rol oynamışsa, istisnanın lafzındaki “münhasıran” şartı karşılanmamış olur. Bu dosyada o diğer etken hızdır. Hakem heyetlerinin dayandığı bilirkişi raporu, kazanın hız ve istiap haddinden kaynaklandığını belirtmiştir. Daire bu tespitten hareketle, kazanın münhasıran istiap haddinden kaynaklanmadığının açık olduğunu kabul etmiştir.

Kararın dikkat çeken yönü, Yargıtay’ın yeni bir rapor istememesidir. Bozma gerekçesi, mevcut raporun hakem heyetlerince yanlış okunmasına dayanır: Rapor iki nedeni birlikte saydığı hâlde, heyetler onu tek nedenli bir tespit gibi değerlendirmiştir. Daire bunu “yanılgılı değerlendirme” olarak nitelendirmiş ve davacının talebinin değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Münhasırlık şartının sigorta hukukundaki farklı bir görünümü, alkollü sürücü nedeniyle yapılan rücu taleplerinde de karşımıza çıkar; bu konuda alkollü sürücüde rücu şartı kararı incelenebilir.

🔬 Bilirkişi raporu ve ispat

Teminat dışı hâller, sigorta şirketinin ödeme borcundan kurtulmasını sağlayan istisnalardır. HMK m.190’a göre ispat yükü, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. İstisnadan yararlanmak isteyen tarafın, istisnanın bütün unsurlarının gerçekleştiğini ortaya koyması bu genel kuralın bir uzantısıdır. Bu kararda Daire ispat yükünü ayrıca tartışmamış; ancak mevcut rapor münhasırlık unsurunu desteklemediğinden istisnanın uygulanamayacağını kabul etmiştir.

Kararın bilirkişi raporlarının okunması bakımından da bir sonucu vardır. Kaza analiz raporlarında birden fazla etkenin birlikte sayılması sık rastlanan bir durumdur: hız, yol ve hava koşulları, dikkatsizlik, yük durumu gibi. Kasko istisnası “münhasıran” kaydını içerdiği sürece, raporun aşırı yükü tek ve belirleyici neden olarak ortaya koyup koymadığı belirleyici hâle gelmektedir. Birden fazla etkenin birlikte sayıldığı bir rapor, bu karara göre istisnanın uygulanması için yeterli bir dayanak oluşturmamaktadır.

Aşırı yolcu taşınmasının farklı bir sonucu, yolcunun açtığı tazminat davalarında müterafik kusur indirimi olarak gündeme gelmektedir. O meselede kasko istisnası değil, yolcunun kendi davranışının tazminata etkisi tartışılır; ayrıntı için aşırı yolcuda müterafik kusur kararına bakılabilir.

🔄 Bozmadan sonra ne değişir?

Bozma kararıyla dosya, İtiraz Hakem Heyetine geri gönderilmiştir. Heyet bundan sonra başvuruyu teminat dışı gerekçesiyle reddedemeyecek; davacının talebini, yani hasar onarım bedelini değerlendirerek sonuca bağlayacaktır. Bu aşamada hasarın miktarı, poliçenin özel ve genel şartları ile sigorta şirketinin diğer savunmaları ayrıca ele alınabilecektir.

Kararın geniş etkisi, kasko poliçelerindeki istisna maddelerinin lafzına sıkı bağlılıktır. Genel şartlarda “münhasıran” gibi daraltıcı bir kelime kullanılmışsa, uygulayıcının bu kelimeyi atlayarak istisnayı genişletmesi mümkün görülmemiştir. Aynı yaklaşım, benzer biçimde kaleme alınmış diğer istisnalar bakımından da yol gösterici olabilir.

❓ Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sigorta hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.