Teşebbüste Üst Hadde Yakın Ceza – Yargıtay CGK 2026/451

Kasten öldürme suçu teşebbüs aşamasında kaldığında, kanun hâkime geniş bir aralık tanır: suç tarihindeki metne göre müebbet hapis yerine dokuz yıldan on beş yıla kadar hapis. Bu aralığın neresinde durulacağı ise sanığın yıllarca cezaevinde kalıp kalmayacağını belirleyen sorudur. Konya’da bir kafede, sandalye çarpması üzerine çıkan ve iki bıçak darbesiyle biten bir kavga, bu sorunun Yargıtay Ceza Genel Kurulu önüne gelmesine yol açtı.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 09.09.2026 tarihli ve E.2024/503, K.2026/451 sayılı kararıyla, teşebbüs nedeniyle belirlenecek cezanın somut olayda üst sınıra yakın tutulmasını gerektiren daha ağır bir netice bulunmadığını kabul etmiş; Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin direnme kararına konu mahkûmiyet hükmünü oy birliğiyle bozmuştur.
☕ Kafedeki tartışma ve iki bıçak darbesi
Karar metninde aktarılan güvenlik kamerası tespitlerine göre olay, birbirini tanımayan iki grup arasında yaşanmıştır. Katılan ve kız arkadaşı bir masada, sanık ve arkadaşları hemen arkadaki masada oturmaktadır. Sanığın yanındaki kişinin sandalyesini ittirmesiyle sandalye katılanın sandalyesine çarpmış, taraflar yüz yüze gelmiş ve tartışma kısa sürede küfürleşmeye dönmüştür.
Ceza Genel Kurulunun kabulüne göre ilk hamleyi yapan katılandır: Katılan sanığa yumruk atmaya çalışmış ancak isabet ettirememiştir. Bunun üzerine sanık cebinden çıkardığı bıçakla katılanın karın ve sırt bölgesine iki kez vurmuş, çevredekilerin araya girmesiyle kavga sona ermiştir. Kamera kayıtlarına göre ayağa kalkılmasından ayrılmaya kadar geçen süre bir dakikanın altındadır.
Tıbbi süreç de kararda ayrıntılı yer alır. Olay günü düzenlenen ilk raporda katılanın hayati tehlikesinin olmadığı belirtilmiş; ertesi gün iç kanama şüphesiyle acil ameliyata alınan katılanın yaralarının batına nafiz olduğu, mide ve kalın bağırsak yaralanmasına neden olduğu anlaşılmıştır. Adli Tıp Kurumu raporlarına göre iki yaralanmanın her biri ayrı ayrı yaşamı tehlikeye sokacak niteliktedir. Katılan bir hafta sonra şifa ile taburcu edilmiştir.
📑 Dört aşamalı bir yargılama
Dosyanın Ceza Genel Kuruluna ulaşması, ilk derece, istinaf, temyiz ve direnme aşamalarından geçmiştir:
- Konya 1. Ağır Ceza Mahkemesi (15.10.2019, 84-452): Sanığı teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürme suçundan TCK 81/1, 35, 29 ve 62. maddeleri uyarınca 4 yıl 2 ay hapis cezasıyla cezalandırdı.
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi (16.09.2020, 36-1196): Duruşma açarak ilk derece hükmünü kaldırdı ve aynı maddeler uyarınca 8 yıl 5 ay 7 gün hapis cezası verdi.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi (12.01.2023, 7038-121): Yaralanmaların niteliği ile zarar ve tehlikenin ağırlığı birlikte gözetilerek makul oranda ceza belirlenmesi yerine, teşebbüs indirimi aşamasında, kaynak metinde “13… ay” biçiminde kısmen gizlenmiş bir ceza tayin edilerek fazla ceza verildiği gerekçesiyle bozdu.
- Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi (05.04.2023, 561-880): Yaraların ayrı ayrı yaşamsal tehlike yaratmasını, aletin elverişliliğini ve hedef alınan bölgeleri gerekçe göstererek önceki hükümde direndi.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi (30.09.2024, 6247-6067): Direnme gerekçesini yerinde görmeyerek dosyayı Yargıtay Birinci Başkanlığına gönderdi.
Ceza Genel Kurulu kararında, karşı tarafın, yani katılanın sanığa yönelik teşebbüs aşamasında kalan basit kasten yaralama eylemi hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği ve bu kararın kesinleştiği de belirtilmiştir. Bu nedenle inceleme yalnızca sanık hakkındaki mahkûmiyet hükmüyle sınırlı tutulmuştur. Direnme kararlarında bölge adliye mahkemesinin yetkisine dair farklı bir örnek için duruşma açmadan direnme kararına bakılabilir.
🎯 Genel Kurulun önündeki tek soru
Bu dosyada suçun niteliği tartışmalı değildir. Ceza Genel Kurulu, sanığın eyleminin haksız tahrik altında işlenen ve teşebbüs aşamasında kalan kasten öldürme suçunu oluşturduğunda tartışma bulunmadığını açıkça belirtmiştir. Öldürme kastı ile yaralama kastı arasındaki ayrım, sitemizde ayrıca ele alınan öldürme kastı mı yaralama mı tartışmasının konusudur; bu kararın konusu değildir.
Uyuşmazlık, TCK’nın 35/2. maddesi uyarınca takdir edilen ceza miktarının isabetli olup olmadığına ilişkindir. Başka bir deyişle soru, “hangi suç?” değil, “teşebbüs aralığının neresinde?” sorusudur.
📐 TCK 35/2 ve zarar-tehlike ölçütü
TCK’nın 35/2. maddesi, suça teşebbüs hâlinde failin meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığına göre cezalandırılacağını öngörür. Ceza Genel Kurulu, maddenin gerekçesine de geniş yer vermiştir. Gerekçeye göre 765 sayılı eski Kanun’daki “eksik teşebbüs – tam teşebbüs” ayrımı, her olaya uygulanabilen objektif bir ölçüt sunmadığı ve adil olmayan sonuçlar doğurduğu için terk edilmiş; ceza belirlenirken hareketin ulaştığı aşamadan çok, fiilin doğurduğu zarar veya tehlikenin ağırlığının esas alınması amaçlanmıştır.
Kararda bu ölçütün uygulanmasına ilişkin şu ilkeler vurgulanmıştır:
- Hâkim önce temel cezayı belirler, ardından kanundaki sırayı izleyerek teşebbüs hükmünü uygular.
- Kanun maktu bir ceza öngörmemiş, her olayda orantılı ceza için hâkime takdir alanı tanımıştır; ancak bu takdir kanuni sınırlar ve kriterler içinde kullanılır.
- Kriterlerin genel geçer biçimde tekrarlanması yetmez; somut olaya özgülenmeli ve olgusal temelleri gösterilmelidir.
- TCK’nın 3/1. maddesindeki orantılılık ilkesi ve kanun önünde eşitlik, benzer durumdakilere benzer muameleyi gerektirir; Özel Dairenin istikrar kazanmış ölçütleri de gözetilmelidir.
🩺 Somut olayda değerlendirme
Ceza Genel Kurulu, cezanın alt sınırda kalamayacağını da kabul etmiştir. Katılanın batın içi kanama, mide ve bağırsak hasarına yol açacak şekilde hayati tehlike geçirecek biçimde yaralanması, acil ameliyat ve toplam bir haftalık hastane süreci nedeniyle cezada artırım yapılması gerektiği “izahtan varestedir” ifadesiyle belirtilmiştir.
Ancak Kurul, üst sınıra yakın bir ceza için daha ağır bir neticenin gerektiğini, bu dosyada ise böyle bir netice bulunmadığını tespit etmiştir. Kararda kıyas noktası olarak TCK’nın 87. maddesindeki nitelikli yaralanma hâlleri sayılmıştır. Katılanın yaralanması:
- duyu veya organlarından birinin sürekli zayıflamasına, konuşmada sürekli zayıflığa veya yüzde sabit ize (TCK 87/1),
- iyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa, bitkisel hayata, organ işlevinin sürekli yitirilmesine veya yüzün sürekli değişikliğine (TCK 87/2),
- yaşam fonksiyonlarını etkileyen bir kemik kırığı veya çıkığına (TCK 87/3)
neden olmamış ve katılan şifa ile taburcu edilmiştir. Kurula göre, teşebbüs nedeniyle daha vahim olaylarda uygulanabilecek en üst hadden veya üst sınıra yakın ceza belirlenmesini gerektiren başka bir delil veya tespit de yoktur. Bu nedenle cezanın dokuz ila on beş yıl arasında makul düzeyde belirlenmesi gerekirken, üst hadde yakın şekilde “13… ay” olarak gösterilen bir ceza tayin edilmesi isabetsiz bulunmuş ve Özel Dairenin bozma gerekçesi yerinde görülmüştür.
Hüküm, CMK’nın 304/2. maddesi uyarınca Konya Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesine gönderilmek üzere bozulmuştur. Haksız tahrik indiriminin uygulanmasına dair farklı bir tartışma için inkâr eden sanık ve haksız tahrik kararı incelenebilir.
🆕 7550 sayılı Kanun’la gelen değişiklik
Kararın güncel önemi, TCK 35/2’deki aralıkların yakın zamanda değişmiş olmasından da kaynaklanır. Ceza Genel Kurulunun aktardığı üzere, 04.06.2025 tarihinde yürürlüğe giren 7550 sayılı Kanun’un 8. maddesiyle teşebbüs hâlinde uygulanacak aralıklar artırılmıştır:
- ağırlaştırılmış müebbet hapis yerine: on üç–yirmi yıl yerine on dört–yirmi bir yıl,
- müebbet hapis yerine: dokuz–on beş yıl yerine on–on sekiz yıl.
Olay 2018 yılında gerçekleştiğinden Ceza Genel Kurulu, değerlendirmesini suç tarihindeki dokuz–on beş yıllık aralık üzerinden yapmıştır. Bu durum, failin aleyhine olan sonraki kanunun geçmişe uygulanamayacağına ilişkin TCK’nın 7. maddesindeki ilkeyle uyumludur. Yeni aralık, 04.06.2025 sonrasında işlenen suçlar bakımından uygulanacaktır.
Kararın ortaya koyduğu ölçüt ise değişiklikten bağımsız olarak geçerliliğini korur: Aralık genişlese de cezanın yeri, olayın doğurduğu zarar ve tehlikenin somut ağırlığıyla gerekçelendirilmek zorundadır. Kalıcı bir hasar bırakmadan şifa ile sonuçlanan bir yaralanma, aralığın üst ucunu kendiliğinden haklı kılmaz.
💬 Sık sorulanlar
Ceza Genel Kurulu sanığın öldürme kastıyla hareket ettiğini kabul etti mi?
Yaraların hayati tehlike yaratması neden üst sınır için yeterli görülmedi?
7550 sayılı Kanun'daki yeni aralık bu dosyaya uygulandı mı?
Bozma sonrası dosya nereye gönderildi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; ceza hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan direnme kararından derlenmiştir. Karar metninde sanık, katılan ve tanıkların adları yer almamakta, bazı ceza süreleri kaynakta kısmen gizlenmiş bulunmaktadır. Bozma sonrasında verilecek yeni hüküm bu yazının kapsamı dışındadır. Benzer görünen bir olayda sonuç; yaralanmanın niteliğine, adli tıp raporlarına, olayın oluş biçimine, tahrik ve diğer indirim nedenlerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




