Tenfiz Davası İptali Beklemeli – Yargıtay 7. HD 2026/3729

Bir vasiyetnameye iki zıt yönden aynı anda saldırıldığını düşünün: Vasiyetle kendisine taşınmaz bırakılan kişi “vasiyet yerine getirilsin” diye dava açıyor, mirasçılardan biri ise aynı vasiyetnamenin irade sakatlığı nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürüyor. Mahkeme bu iki davayı birleştirip tek bir hükümle hem vasiyetnamenin iptali istemini reddediyor hem de vasiyetin tenfizine ve tapunun vasiyet alacaklısı adına tesciline karar veriyorsa, ortada bir usul sorunu var mıdır? Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu soruya açık bir cevap verdi: Tenfiz davası, iptal davasının kesinleşmesini beklemelidir; ikisi aynı dosyada sonuçlandırılamaz.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 08.09.2026 tarihli ve E.2026/1509, K.2026/3729 sayılı kararıyla, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesinin kararını duruşmalı inceleme sonunda oy birliğiyle bozmuştur. Bozma iki ayrı gerekçeye dayanır: tenfiz ve iptal davalarının ayrılması gereği ile tenkiste tercih hakkı ve değer tespitindeki hatalar.
⚖️ Uyuşmazlığın düğüm noktası
Vasiyetnamenin tenfizi davası, vasiyet alacaklısının mirasçılara veya vasiyeti yerine getirmekle yükümlü kişilere karşı açtığı ve vasiyet edilen malın kendisine verilmesini sağlayan davadır. Bu davanın kabul edilebilmesi için, diğer şartların yanında, dayanılan vasiyetnamenin hukuken ayakta olması gerekir. Vasiyetname bir iptal davasına konu olmuşsa, o davanın sonucu bilinmeden tenfiz konusunda kesin bir hüküm kurmak, ileride çelişkili kararların doğmasına yol açabilir.
Somut dosyada mahkeme, iki davayı birleştirmiş ve tek kararla her ikisini sonuçlandırmıştı. Temyiz dilekçesinde de tam olarak bu nokta ileri sürülmüştü: vasiyetnamenin tenfizi ile iptali davalarının aynı davada görülemeyeceği, tenfiz için kesinleşmiş bir vasiyetname bulunması gerektiği. Yargıtay bu itirazı yerinde bulmuştur.
🗂️ Kemah’tan Yargıtay’a: dosyanın seyri
Karar metnine göre mirasbırakan, 19.03.2010 tarihli noter vasiyetnamesiyle bazı taşınmazlarını belirli bir kişiye bırakmıştır. Vasiyetname Kemah Sulh Hukuk Mahkemesince açılmıştır. Bunun üzerine dosyanın tarafları iki ayrı dava yoluna başvurmuştur:
- Asıl dava: Lehine muayyen mal vasiyet edilen kişi, vasiyetnamenin tenfizini ve tenfiz belgesinin verilmesini istemiştir.
- Birleştirilen dava: Bir mirasçı, mirasbırakanın vasiyetnameyi düzenlerken iradesinin sakatlandığını ileri sürerek öncelikle vasiyetnamenin iptalini, bu mümkün olmazsa tenkisini, o da kabul edilmezse taşınmazların tapu kaydının iptali ile kendi adına tescilini talep etmiştir.
Kemah Asliye Hukuk Mahkemesi (E.2018/21, K.2022/17), 24.03.2022 tarihli kararıyla vasiyetnamenin iptalini gerektiren bir sebep bulunmadığını kabul etmiş; asıl davayı kabul ederek vasiyetnamenin tenfizine ve taşınmazların vasiyet alacaklısı adına tesciline, birleştirilen davada iptal isteminin reddine, tenkis isteminin ise kabulüyle 56.903,039 TL‘nin tahsiline hükmetmiştir.
Dosya istinaf aşamasında bir kez Yargıtay’dan dönmüştür. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi, davalılardan birinin istinaf başvurusunu süresinde yapılmadığı gerekçesiyle usulden reddetmiş; Yargıtay ise bu davalıya usulüne uygun gerekçeli karar tebligatı yapılmadığını, dolayısıyla başvurunun süresinde sayılması gerektiğini belirterek o kararı bozmuştu. Bozmadan sonra Bölge Adliye Mahkemesi (E.2025/1039, K.2025/1979) istinaf itirazlarını esastan reddetmiş, ilk derece kararını yalnızca yargılama giderleri yönünden kaldırarak yeniden aynı yönde hüküm kurmuştur.
Bu karar, duruşma istemli temyiz üzerine 08.09.2026 tarihinde Yargıtay 7. Hukuk Dairesinde görüşülmüştür. Temyiz dilekçesinde; talep tenfize hasredildiği hâlde tescile karar verildiği, tenfiz ile iptal davalarının birlikte görülemeyeceği, tenkis bedelinin tercih hakkı kullanıldıktan iki yıl önceki değerler üzerinden hesaplandığı ve faiz başlangıcının hatalı olduğu gibi itirazlar yer almıştır.
⏸️ Birinci bozma gerekçesi: bekletici mesele ve tefrik
Daire önce bekletici sorun kurumunu hatırlatmıştır. Bir davada hüküm verilmesi, başka bir davada incelenen ve kesin olarak karara bağlanacak bir hukuki duruma kısmen veya tamamen bağlıysa, mahkeme o davanın sonuçlanmasını bekleyebilir. Kararda bunun için iki şart sayılmıştır:
- bekletici sorun yapılacak davanın ayrıca görülmekte olması (kararın ifadesiyle “başka bir mahkemede”),
- iki dava arasında, birinde verilecek kararın diğerini etkileyecek nitelikte bir bağlantı bulunması.
Bu genel kural vasiyetname davalarına uygulandığında sonuç nettir: Tenfiz davasında vasiyetnamenin ayakta kalıp kalmadığı belirlenmelidir. Vasiyetname iptal davasına konu olmuşsa, o dava bekletici mesele yapılmalı, iptal davasında verilecek hükmün kesinleşmesi beklenmeli ve tenfiz davası bu sonuca göre karara bağlanmalıdır.
Dosyadaki sorun, iki davanın aynı mahkemede ve aynı dava dosyasında birlikte görülmüş olmasıdır. Daireye göre bu durumda yapılması gereken, vasiyetnamenin iptaline ilişkin birleştirilen davanın tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmesi ve tenfiz davası için o davanın sonucunun bekletici mesele yapılmasıdır. Derece mahkemelerinin her iki davayı tek hükümle sonuçlandırması “yanılgılı değerlendirme” olarak nitelendirilmiş ve bozma sebebi sayılmıştır.
Bu yaklaşım, HMK’nın 167. maddesindeki ayırma yetkisiyle de uyumludur: Mahkeme, yargılamanın iyi yürütülmesi için birlikte açılmış veya sonradan birleştirilmiş davaların ayrılmasına her aşamada, talep üzerine ya da kendiliğinden karar verebilir. Kararda madde numarası anılmasa da bekletici sorunun genel çerçevesi HMK 165’te düzenlenmiştir.
🧮 İkinci bozma gerekçesi: tenkis hesabı ve tercih hakkı
Birleştirilen davadaki tenkis hükmü de ayakta kalmamıştır. Daire, tenkis davasının saklı payı zedeleyen kazandırmaları yasal sınıra çeken, geçmişe etkili ve yenilik doğuran bir dava olduğunu belirttikten sonra izlenmesi gereken sırayı ayrıntılı biçimde göstermiştir:
- Terekenin aktif ve pasifi belirlenip net tereke, mirasın açıldığı tarihteki değerlere göre hesaplanır.
- Saklı pay ihlali varsa, önce ölüme bağlı tasarruflarla davacının saklı payı tamamlanır, sonra sağlar arası tasarruflara geçilir; TMK 570’teki sıralama ve alınanla orantılı sorumluluk ilkesi gözetilir.
- Davalıya yapılan kazandırmanın tümü ile fazla kısım arasındaki orandan sabit tenkis oranı bulunur.
- Malın bu oranda bölünüp bölünemeyeceği araştırılır; bölünebiliyorsa kısımların taraflar adına tesciline karar verilir.
- Mal bölünemiyorsa TMK 564’teki tercih hakkı doğar; davalıya tercihi sorulur ve 11.11.1994 tarihli, 4/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca malın karar tarihine en yakın rayici sabit oranla çarpılarak ödetilir.
Somut dosyada bu sıra izlenmemiştir. Hükme esas alınan 01.02.2022 tarihli bilirkişi raporunda, taşınmazların sabit tenkis oranına göre bölünebilir olup olmadığı belirlenmeden davalıya tercih hakkı sorulmuştur. Daireye göre bölünemezlik ortaya çıkmadan tercih hakkı doğmaz; daha önce bir tercihten söz edilmişse de sonuç doğurmaz. Tenkiste değer tarihinin genel çerçevesi sitemizdeki Yargıtay 7. HD 2026/3400 yazısında ele alınmıştı; eldeki karar, aynı ilkeleri tenfiz–iptal birleşmesinin içinde uygulamaktadır.
📅 Değer tarihi ile faiz başlangıcının uyumu
Kararın daha az dikkat çeken ama pratikte önemli bir bölümü, değerleme tarihi ile faiz başlangıcı arasındaki tutarsızlığa ilişkindir. Mahkeme, tenkise esas taşınmaz değerlerini 18.09.2020 tarihli keşifteki rakamlar üzerinden hesaplamış; buna karşılık faizi, davalının tercih hakkını kullandığı 21.02.2022 tarihinden itibaren işletmiştir.
Daire iki hatayı birlikte tespit etmiştir. Birincisi, TMK 564/2 uyarınca ödetilecek tutar karar günündeki değere göre belirlenmelidir; iki yıl önceki keşif değeri bu şartı karşılamaz. İkincisi, değerler 2020 tarihine göre hesaplanmışken faizin 2022’den başlatılması da “doğru olmamıştır”. Yeniden yapılacak yargılamada sabit tenkis oranı ölüm tarihindeki değerlere göre belirlenecek, bölünebilirlik sorulacak, gerekiyorsa tercih alınacak ve karar tarihine en yakın bedel üzerinden hesap yapılacaktır.
🧭 Karar uygulamada neyi değiştirir?
Kararın temel mesajı, miras davalarında usul tercihinin esasa doğrudan etki ettiğidir. Vasiyetnamenin geçerliliği tartışılırken o vasiyetnameye dayanarak tapu tescili yapılması, iptal davası ileride başka bir sonuca ulaşırsa geri dönüşü güç bir tablo yaratır. Yargıtay’ın tefrik ve bekleme yolunu göstermesi bu riski ortadan kaldırmaya yöneliktir.
Kararın sınırları da not edilmelidir. Daire, vasiyetnamenin geçerli olup olmadığı veya irade sakatlığı iddiasının yerinde olup olmadığı hakkında bir değerlendirme yapmamıştır. Bu soru, tefrik edilecek iptal davasında ayrıca incelenecektir. Aynı şekilde 56.903,039 TL’lik tenkis bedelinin doğru olup olmadığı da yeniden yapılacak hesapla ortaya çıkacaktır. Vasiyetname iptali davasında terditli tenkis istemi için sitemizdeki Yargıtay HGK 2026/282 kararı, tenfiz davasında hukuki yarar için ise Yargıtay 7. HD 2026/2706 kararı tamamlayıcı niteliktedir.
Son olarak, dosyanın 2018’de açılıp 2026’da ikinci kez Yargıtay’dan dönmesi, birleştirme kararlarının yargılamayı her zaman hızlandırmadığını da göstermektedir.
❔ Merak edilenler
Tenfiz davası açılmışken vasiyetnamenin iptali ayrıca istenebilir mi?
Bekletici mesele yapılınca tenfiz davası ne zaman sonuçlanır?
Tenkiste tercih hakkı hangi aşamada sorulur?
Tenkis bedeli hangi tarihteki değere göre ödetilir?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfamızda, miras hukukuna ilişkin diğer kararlar ise Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde tarafların adları yer almamaktadır. Bozma sonrasında Bölge Adliye Mahkemesince verilecek karar ve tefrik edilecek iptal davasının sonucu bu yazının kapsamı dışındadır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; vasiyetnamenin türüne, açılan davaların niteliğine, tereke değerlerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




