Vekil Hesapta Pay Eşiği Bildirimi – Danıştay 13. D 2024/2808
Borsada bir şirketin payları beş gün içinde art arda %5, %15, %20, %25 ve %33 eşiklerini aşıyor, ardından %10’un altına iniyor. Hesap, işlemleri yapan kişiye değil kız kardeşine ait; işlemleri vekâletname ile o yürütüyor. Sermaye Piyasası Kurulu ise eşik aşımlarının kamuya açıklanmadığını tespit ederek işlemleri gerçekleştiren vekile idari para cezası veriyor. Yıllar sonra mevzuat değişiyor ve tek bir hesaptaki eşik bildirimi Merkezi Kayıt Kuruluşuna (MKK) bırakılıyor. Vekil, bu değişikliğin lehine uygulanması gerektiğini savunarak Danıştaya kadar gidiyor.
Danıştay 13. Dairesi, 13.06.2024 tarihli ve E.2019/833, K.2024/2808 sayılı kararıyla, özel durum açıklaması yapılmadığı gerekçesiyle verilen 74.016,00 TL idari para cezasına karşı açılan davanın reddine ilişkin kısmı onayan bölge idare mahkemesi kararını, Tetkik Hâkiminin bozma yönündeki görüşüne karşın oy birliğiyle onamıştır. Karar kesin olarak verilmiştir.
📈 Kız kardeşin hesabında beş günlük işlemler
Davacı, payları borsada işlem gören bir kongre ve turizm şirketinin paylarında, kız kardeşine ait yatırım hesabı üzerinden vekil sıfatıyla işlem yapmıştır. Hesabın kız kardeşe ait olduğu ve işlemlerin davacı tarafından vekil olarak gerçekleştirildiği hususunda taraflar arasında bir çekişme bulunmamaktadır.
İlk derece mahkemesinin tespitine göre bu işlemler sonucunda hesaptaki ortaklık payı, 29.06.2015 ile 08.07.2015 arasında gün sonları itibarıyla sırasıyla %5, %15, %20, %25 ve %33 eşiklerine ulaşmış, ardından %10 eşiğinin altına düşmüştür. Özel Durumlar Tebliği, bir kişinin borsada işlem gören bir ihraççının sermayesindeki payının belirli eşiklere ulaşması veya bu eşiklerin altına düşmesi hâlinde kamuya açıklama yapılmasını öngörmektedir. Bu açıklama yapılmamıştır.
SPK ayrıca, 03.07.2015-08.07.2015 döneminde davacının bu paylarda yönetim etkinliğine sahip olduğunu, buna rağmen pay satış bilgi formu düzenlenmeksizin pay satışı gerçekleştirildiğini tespit etmiştir.
⚖️ İki ayrı ceza, iki farklı akıbet
SPK, davacıya iki ayrı idari para cezası vermiştir:
- 617.388,00 TL: Yönetim etkinliğine sahipken pay satış bilgi formu düzenlenmeden pay satılması nedeniyle VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği’nin 7. maddesinin üçüncü fıkrasının ihlali.
- 74.016,00 TL: İşlemleri izleyen üç iş günü içinde özel durum açıklaması yapılmaması nedeniyle II-15.1 sayılı Özel Durumlar Tebliği’nin 12. ve 23. maddelerinin ihlali; ceza 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 103. maddesine dayanmaktadır.
İdare mahkemesi iki cezayı ayrı ayrı değerlendirmiştir. Pay satış bilgi formu yükümlülüğünü düzenleyen VII-128.1 sayılı Pay Tebliği’nin 27. maddesi, 13.02.2018 tarihli ve 30331 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan VII-128.1.Ç sayılı Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır. Mahkemeye göre böylece cezanın dayanağı ortadan kalkmış, 617.388,00 TL’lik ceza yönünden işlem iptal edilmiştir.
Özel durum açıklaması cezası yönünden ise mahkeme davayı reddetmiştir. Gerekçeye göre eşik aşımları birden fazla kez gerçekleşmiş ve açıklama yapılmamıştır. 13.02.2018 tarihli değişiklikle Özel Durumlar Tebliği’nin 12. maddesine eklenen dördüncü fıkra açıklamanın MKK tarafından yapılacağını öngörse de, aynı fıkranın devamındaki “MKK’nın bu kapsamda açıklama yapması bu madde kapsamındaki diğer açıklama yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.” cümlesi nedeniyle davacının yükümlülüğü sona ermemiştir.
Kararın yalnız ret kısmını davacı istinaf etmiş; bölge idare mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir. Böylece Danıştay önüne gelen uyuşmazlık, 74.016,00 TL’lik özel durum açıklaması cezasıyla sınırlı kalmıştır.
📜 Eşik bildirimi kuralının üç hâli
Davacının temyiz itirazı, Özel Durumlar Tebliği’nin 12. maddesinin zaman içindeki değişimine dayanır. Karar metninde aktarılan üç dönem şöyledir:
- Kurul kararı tarihindeki hâl: Bir gerçek veya tüzel kişinin ya da onunla birlikte hareket eden kişilerin, doğrudan veya dolaylı olarak bir ihraççının sermayesindeki payının veya oy haklarının %5, %10, %15, %20, %25, %33, %50, %67 veya %95’ine ulaşması ya da bu oranların altına düşmesi hâlinde açıklama yükümlülüğü bu kişilere aittir.
- 13.02.2018 değişikliği: Doğrudan sahiplikte eşik açıklamasını MKK yapar; ancak MKK’nın açıklaması maddedeki diğer açıklama yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.
- 17.11.2018 değişikliği: Doğrudan sahiplikte açıklamayı MKK yapar; birlikte hareket ile, dolaylı olarak veya oy haklarına bağlı olarak eşiğe ulaşılması ya da altına düşülmesi hâlinde yükümlülük ilgili kişiye veya onunla birlikte hareket edenlere aittir.
Davacının savunması bu son metne dayanmıştır: Ortada tek bir yatırım hesabı vardır, birlikte hareket söz konusu değildir; dolayısıyla güncel düzenlemeye göre bildirim yükümlülüğü MKK’ye aittir.
Lehe düzenlemenin uygulanması bakımından karar metninde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 5. maddesi de aktarılmıştır. Bu hükme göre TCK’nın zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümleri kabahatler bakımından da uygulanır; TCK m.7/2 ise suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklıysa failin lehine olanın uygulanacağını öngörür.
🔎 Tetkik Hâkiminin lehe kanun görüşü
Danıştay Tetkik Hâkimi, temyiz isteminin kabulü ile kararın bozulması gerektiği görüşünü ayrıntılı gerekçeyle açıklamıştır. Görüşün temel adımları şunlardır:
- MKK, kaydileştirme görevi gereği gün sonu itibarıyla tüm yatırım hesaplarını ve hangi hesabın ne miktarda paya sahip olduğunu kayıt altına alır; bu nedenle tek başına hareket hâlinde eşik aşımından seans sonunda haberdar olur. 17.11.2018 değişikliğinin mantığı budur.
- Birlikte hareket, Tebliğ’in 3. maddesinde bir ihraççının sermaye yapısında veya yönetim kontrolünde değişiklik oluşturmak amacıyla anlaşmaya dayalı işbirliği olarak tanımlanmıştır ve kişilerin ayrı ayrı hesaplar üzerinden ortak iradeyle işlem yapmasını gerektirir.
- Vekil sıfatıyla hareket eden temsilcinin işlemleri kendi adına sonuç doğurmaz; vekâlet ilişkisinde aslında ortada tek bir kişi vardır. Bu nedenle birlikte hareketten söz edilemez.
- 17.11.2018 düzenlemesiyle tek hesaptaki eşik bildirimi MKK’ye devredildiğinden davacının yükümlülüğü ortadan kalkmıştır; değişiklik davacı lehinedir ve ceza hukuka aykırıdır.
Tetkik Hâkimi bu görüşünde temsil kavramını açıklarken doktrindeki bir esere de atıf yapmıştır.
🏛️ Danıştay: onama
Danıştay 13. Dairesi, Tetkik Hâkiminin açıklamalarını dinledikten sonra farklı sonuca ulaşmıştır. Daire, bölge idare mahkemesi kararlarının ancak İYUK m.49’da sayılan sebeplerden birinin varlığı hâlinde bozulabileceğini belirtmiş; temyizen incelenen kararın usul ve hukuka uygun olduğunu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirecek nitelikte görülmediğini kaydetmiştir.
Sonuç olarak davacının temyiz istemi reddedilmiş, kısmen iptal ve kısmen ret içeren ilk derece kararının ret kısmına yönelik istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararı ONANMIŞTIR. Karar 13.06.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir.
Daire, Tetkik Hâkiminin vekâlet ve birlikte hareket üzerine kurduğu ayrıntılı değerlendirmeyi ayrıca tartışmamıştır. Bu nedenle onamanın gerekçesi, ilk derece mahkemesinin benimsediği ve bölge idare mahkemesinin onayladığı yaklaşımdır: Eşik aşımlarının gerçekleştiği 2015 yılında açıklama yükümlülüğü payı elinde bulunduran kişiler bakımından açıktır ve sonraki değişiklikler bu yükümlülüğü ortadan kaldıran bir sonuç doğurmamıştır.
🧭 Yatırımcı açısından notlar
Karar, başkasının hesabını vekâletle yöneten kişilerin sermaye piyasası mevzuatı karşısındaki konumuna ilişkin birkaç somut veri sunar:
- Cezanın muhatabı: Bu dosyada ceza, hesabı vekâletle kullanan ve işlemleri gerçekleştiren kişiye verilmiş; mahkemeler cezanın vekile verilmesini bozma sebebi saymamıştır.
- Yürürlükten kalkan yükümlülük: Pay satış bilgi formuna ilişkin 617.388,00 TL’lik ceza, dayanağı 2018’de yürürlükten kaldırıldığı için ilk derece mahkemesince iptal edilmiş ve bu kısım Danıştay’ın incelemesine gelmemiştir.
- Usul değişikliği ile yükümlülüğün kalkması ayrımı: Açıklamanın MKK’ce yapılacağına dair değişiklikler, bu dosyada davacıyı cezadan kurtaran lehe düzenleme olarak kabul edilmemiştir.
Başkasının hesabında işlem yapan vekilin piyasa bozucu eylem nedeniyle cezalandırıldığı başka bir dosya için vekilin piyasa bozucu işlemi kararına; ortaklık yapısının yanlış açıklanması nedeniyle verilen ceza için özel durum hatasında iki kat ceza kararına bakılabilir. Bu dosyayı ayıran, eşik bildirimi yükümlülüğünün MKK’ye geçirilmesinin geçmişe dönük etkisinin tartışılmasıdır.
💬 Merak edilenler
Başkasının hesabında işlem yapan vekile SPK cezası verilebilir mi?
Eşik bildirimini artık MKK yapıyorsa eski ihlaller cezasız mı kalır?
Pay satış bilgi formu cezası neden iptal edildi?
Vekâletle işlem yapmak birlikte hareket sayılır mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; borsa işlemleri ve SPK yaptırımlarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay 13. Dairesinin Bedesten / mevzuat.adalet.gov.tr üzerinden yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar, 2015 yılındaki işlemlere ve o tarihte yürürlükte olan Özel Durumlar Tebliği metnine dayanır; Daire, Tetkik Hâkiminin görüşünü ayrıca tartışmadan standart onama gerekçesiyle karar vermiştir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; işlemlerin tarihine, hesap ve vekâlet ilişkisine, birlikte hareket olup olmadığına ve uygulanacak Tebliğ metnine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
