Bir alacak için dava açmak ya da icra takibine başlamak zaman alır; bu arada borçlunun banka hesaplarını boşaltması, taşınmazını devretmesi veya aracını elden çıkarması alacaklının eline yalnızca kâğıt üzerinde bir hak bırakabilir. İcra ve İflas Kanunu’ndaki ihtiyati haciz kurumu tam bu aralığı kapatmak için vardır: alacaklı, alacağını yaklaşık olarak ispat eden belgelerle mahkemeye başvurur ve borçlunun malvarlığı, esas yargılama sonuçlanmadan önce güvence altına alınır. Aşağıda, dava veya takip öncesinde verilen bir ihtiyati haciz talep dilekçesinin örneği ile bölümlerinin hangi şartı karşılamaya yönelik olduğu yer almaktadır.
🏛️ İhtiyati Haciz Hangi Mahkemeden İstenir?
İİK m.258/1, ihtiyati hacze “50 nci maddeye göre yetkili mahkeme” tarafından karar verileceğini öngörür. m.50 ise para alacaklarına ilişkin takiplerde yetkiyi Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun yetki kurallarına bağlar. Sonuç olarak talep, alacağa ilişkin esas davaya bakmaya yetkili ve görevli mahkemeye yöneltilir: ticari bir alacak ya da kambiyo senedi söz konusuysa uygulamada asliye ticaret mahkemesi, genel bir borç ilişkisinde asliye hukuk mahkemesi gündeme gelir. Esas dava açılmışsa ihtiyati haciz aynı mahkemeden istenir.
Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir (m.258/2). Uygulamada talepler çoğunlukla karşı taraf dinlenmeden, dosya üzerinden karara bağlanır; malvarlığının kaçırılması ihtimali ancak bu şekilde etkisiz bırakılabilir. İhtiyati haczin genel çerçevesi ihtiyati haciz şartları, teminat ve itiraz yazımızda anlatılmaktadır.
✅ Talebin Karşılaması Gereken Şartlar
Dilekçenin her bölümü, aşağıdaki şartlardan birini mahkemenin önüne koymak için kurulur:
- Para alacağı: Talep bir para borcuna dayanır; bir malın teslimi veya bir işin yapılması gibi talepler ihtiyati tedbirin konusudur.
- Rehinle temin edilmemiş olma: Alacak ipotek veya taşınır rehniyle güvenceye alınmışsa ihtiyati haciz yerine rehnin paraya çevrilmesi yolu önceliklidir.
- Muacceliyet: Alacağın vadesi gelmiş olmalıdır. Vadesi gelmemiş alacakta m.257/2’deki iki durumdan birinin somut olarak gösterilmesi aranır.
- Yaklaşık ispat: Tam ispat değil, mahkemede kanaat uyandıracak düzeyde delil yeterlidir; bono, çek, fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi gibi belgeler bu amaçla sunulur.
- Teminat: Alacak bir ilama dayanmıyorsa teminat kural olarak istenir; ilam niteliğindeki belgelerde teminat gerekip gerekmediği mahkemenin takdirindedir (m.259).
📄 İhtiyati Haciz Talep Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, vadesi geçmiş ve ödenmemiş bir bonoya dayanarak, icra takibi başlatılmadan önce asliye ticaret mahkemesinden ihtiyati haciz istenen bir dosya kurgusuna göre hazırlanmıştır. Alacak fatura, sözleşme veya çek gibi başka bir belgeye dayanıyorsa açıklamalar ve deliller buna göre değişir.
Büromuzun hazırladığı ihtiyati haciz talepleri; alacağa dayanak belgeler, taraflar arasındaki ticari ilişki, borçlunun malvarlığı ve davranışlarına ilişkin veriler incelenerek yazılır. Talebin takip öncesinde mi, dava ile birlikte mi ileri sürüleceği, teminatın hangi araçla ve hangi oranda karşılanacağı, kararın on günlük süre içinde hangi icra dairesinde infaz ettirileceği ve ardından açılacak takip veya davanın türü tek bir plan içinde belirlenir. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak metin, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ’NE
İHTİYATİ HACİZ TALEP EDEN (ALACAKLI): [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik / Vergi No: [ ], Adres: [ ]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
KARŞI TARAF (BORÇLU): [Ad Soyad / Unvan], T.C. Kimlik / Vergi No: [ ], Adres: [ ]
ALACAK MİKTARI: [ ] TL asıl alacak ile işlemiş faiz ve giderler
KONU: Vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş para alacağımızın tahsilini güvence altına almak için, karşı taraf dinlenmeden, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki alacak ve hakları üzerine İİK m.257 vd. uyarınca ihtiyati haciz konulması talebidir.
AÇIKLAMALAR
1. Karşı taraf, müvekkile [düzenleme tarihi] düzenleme ve [vade tarihi] vade tarihli, [ ] TL bedelli bonoyu [ticari ilişkinin kısa tanımı] nedeniyle düzenleyip vermiştir (Ek-1). Senet, kayıtsız şartsız bir ödeme vaadi içermekte olup kambiyo senedi niteliğindedir.
2. Vade tarihi geçmiş, alacak muaccel hâle gelmiştir. Müvekkilin [tarih] tarihli ihtarına rağmen ödeme yapılmamıştır (Ek-2). Alacak herhangi bir rehinle güvence altına alınmamıştır.
3. [Varsa: Karşı tarafın son dönemde taşınmazlarını devretmeye / ticari faaliyetini tasfiye etmeye başladığı, adresinden ayrıldığı yönündeki somut bilgiler ve bunları gösteren belgeler (Ek-3).] Bu gelişmeler, esas takip veya dava sonuçlanıncaya kadar alacağın tahsilinin tehlikeye düşeceğini göstermektedir.
4. Dayanak belge, alacağın varlığı ve miktarı yönünden İİK m.258/1 anlamında mahkemeye kanaat verecek niteliktedir. Müvekkil, İİK m.259 uyarınca mahkemece takdir edilecek teminatı [nakit / kesin ve süresiz banka teminat mektubu] olarak yatırmaya hazırdır.
5. Talebin amacına ulaşabilmesi için karşı taraf dinlenmeden ve öncelikle karar verilmesi gerekmektedir (İİK m.258/2).
HUKUKİ NEDENLER: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.50, 257, 258, 259, 261; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun bonoya ilişkin hükümleri; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Bono aslı ve onaylı örneği, ihtarname ve tebliğ şerhi, taraflar arasındaki yazışmalar, [ticaret sicil / tapu / araç kayıtları], her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve re’sen gözetilecek nedenlerle;
1. Karşı taraf dinlenmeden, [ ] TL asıl alacak ile ferîleri için borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki alacak ve hakları üzerine ihtiyati haciz konulmasına,
2. Teminatın mahkemenizce takdir edilecek oranda ve [nakit / teminat mektubu] olarak belirlenmesine,
3. Yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine,
karar verilmesini müvekkil adına saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Alacaklı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Bono örneği 2) İhtarname ve tebliğ şerhi 3) Malvarlığına ilişkin belgeler 4) Vekâletname
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Dayanak belgenin tanımı talebin omurgasıdır. Mahkeme, İİK m.258/1 uyarınca alacağın varlığına kanaat getirecek delil arar; bu nedenle belgenin türü, düzenleme ve vade tarihleri, bedeli ve taraflar arasındaki ilişki açıklamaların ilk maddesinde yer alır. Bonoda “kayıtsız şartsız ödeme vaadi” vurgusu, senedin kambiyo niteliğini ve yaklaşık ispat eşiğinin aşıldığını göstermeye yöneliktir. Kambiyo senetlerine özgü takip yolu bono, senet ve kambiyo takibi yazımızda anlatılmaktadır.
Muacceliyet ve rehin açıklaması, m.257/1’deki iki olumsuz şartı karşılar. Alacağın vadesi henüz gelmemişse dilekçede m.257/2’deki durumlardan hangisinin gerçekleştiği somut olaylarla anlatılır; aksi hâlde talep, şartların oluşmadığı gerekçesiyle reddedilebilir. Kira alacaklarındaki uygulama kira alacağı için ihtiyati haciz, kripto varlıklarla ilgili talepler ise kripto varlıkta ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz yazımızda ele alınmaktadır.
Teminat beyanı, mahkemenin kararı hızla infaza elverişli biçimde kurmasını kolaylaştırır. İİK m.259, ihtiyati haciz isteyen alacaklının hacizde haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayacağı zararlardan sorumlu olacağını belirtir; teminat bu sorumluluğun güvencesidir ve oranı mahkemece belirlenir.
Kilit içtihat: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi, 14.05.2026 tarihli ve E.2026/775, K.2026/930 sayılı kararında, bonoya dayanılarak verilen ihtiyati haciz kararına borçlunun “senedin zorla imzalatıldığı” iddiasıyla yaptığı itirazı değerlendirmiştir. Daire; senedin kayıtsız şartsız borç ikrarı içerdiğini, alacağın rehinle temin edilmediğini ve cebir iddiasının İİK m.265’te sınırlı olarak sayılan itiraz sebepleri arasında bulunmadığını, bu iddianın menfi tespit davası yoluyla ileri sürülebileceğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Karar, talep dilekçesinde belgenin niteliğinin açıkça ortaya konulmasının neden önem taşıdığını gösterir; ayrıntılar kripto zararında zorla bono ve ihtiyati haciz yazımızda yer almaktadır.
⏱️ Karardan Sonra İşleyen Süreler
İhtiyati haciz kararı alınması sürecin yalnızca ilk adımıdır; kanun kararı kısa sürelere bağlamıştır:
- 10 gün – infaz talebi (İİK m.261): Alacaklı, kararın verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden infazı ister; aksi hâlde karar kendiliğinden kalkar.
- 7 gün – takip veya dava (İİK m.264/1): Dava veya takip öncesinde haciz konulmuşsa, haczin uygulanmasından (borçlunun yokluğunda uygulanmışsa haciz tutanağının alacaklıya tebliğinden) itibaren yedi gün içinde takip talebinde bulunulur veya dava açılır.
- 7 gün – itirazın kaldırılması veya dava (İİK m.264/2): Borçlu ödeme emrine itiraz ederse, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren yedi gün içinde itirazın kaldırılması istenir ya da dava açılır.
- 7 gün – borçlunun itirazı (İİK m.265): Kendisi dinlenmeden hakkında karar verilen borçlu; hacze dayanak sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz üzerine verilen karara karşı istinaf yolu açıktır.
Bu sürelerden biri kaçırıldığında ihtiyati haciz hükümsüz kalır (m.264/4). Borçlu ödeme emrine süresinde itiraz etmez veya itirazı kesin olarak kaldırılırsa ihtiyati haciz kendiliğinden kesin hacze dönüşür (m.264/5). Borçlu tarafın başvurabileceği yollar için menfi tespit davası dilekçesi örneği ve icra takibine borca itiraz dilekçesi sayfalarımıza bakılabilir.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- Alacağa dayanak belge (bono, çek, fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi); aslı mahkemeye ibraz edilmek üzere hazır tutulur, dilekçeye onaylı örneği eklenir.
- İhtarname ve tebliğ şerhi; alacağın muaccel olduğunu ve ödemenin yapılmadığını gösterir.
- Taraflar arasındaki ticari ilişkiye ilişkin yazışmalar, irsaliye ve teslim belgeleri.
- Vadesi gelmemiş alacakta, borçlunun mal kaçırma veya adresini terk etme hazırlığını gösteren tapu, ticaret sicil ve adres kayıtları.
- Tüzel kişi taraflar için ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri ile vekâletname.
Vergi alacakları için idarenin başvurduğu benzer güvence yolu ihtiyati haciz ve ihtiyati tahakkuk yazımızda anlatılmaktadır. Diğer dilekçe türleri için dilekçe örnekleri sayfamıza, icra hukukuna ilişkin kararlar için karar arama sayfamıza bakabilirsiniz. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
İhtiyati haciz için önce icra takibi başlatmak gerekir mi?
Hayır. İhtiyati haciz dava veya takipten önce, dava ile birlikte ya da dava sürerken istenebilir. Takip öncesinde alınan kararda İİK m.264 uyarınca haczin uygulanmasından itibaren yedi gün içinde takip başlatılması veya dava açılması gerekir.
İhtiyati haciz kararı borçluya haber verilmeden alınabilir mi?
İİK m.258/2 mahkemeyi iki tarafı dinleyip dinlememekte serbest bırakır. Uygulamada talepler çoğu zaman karşı taraf dinlenmeden karara bağlanır; borçlu ise haczin uygulanmasından veya haciz tutanağının tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir.
Teminat her durumda istenir mi?
İİK m.259’a göre alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz; ilam niteliğindeki bir belgeye dayanıyorsa teminat gerekip gerekmediğini mahkeme takdir eder. Diğer durumlarda teminat kural olarak istenir ve oranı mahkemece belirlenir.
İhtiyati haciz talebi reddedilirse ne olur?
İİK m.258/3 uyarınca ret kararı gerekçeli olarak verilir ve bu karara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge adliye mahkemesi başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir.
İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir arasındaki fark nedir?
İhtiyati haciz yalnızca para alacaklarının tahsilini güvenceye alır ve İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenir. İhtiyati tedbir ise HMK’da düzenlenir ve bir malın teslimi, bir hakkın korunması gibi para dışındaki uyuşmazlık konularında mevcut durumun korunmasına yöneliktir.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her ihtiyati haciz talebinde alacağın dayanağı, vadesi, borçlunun malvarlığı ve teminat durumu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak yapılan başvuru ve taleplerden Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
