Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarKira Hukuku

Erken Tahliyede Faydalı Masraf – Yargıtay 3. HD 2026/3232

İşyeri kiralarında kiracının tadilat, tesisat ve dekorasyon için yaptığı harcamalar çoğu zaman kira bedelinin kendisinden daha yüksek tutarlara ulaşır. Sözleşmelere bu nedenle sıkça “kiracının yaptığı ilaveler, sözleşme sonunda bedelsiz olarak kiraya verene kalır” şeklinde maddeler konur. Peki kira ilişkisi süresi dolmadan, erken bir tarihte sona ererse bu madde nasıl uygulanır? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir sınır kapısındaki sosyal tesislere ilişkin uzun soluklu bir davada bu soruya “kalan süreyle orantılı bedel” formülüyle cevap vermiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 20.05.2026 tarihli ve E.2026/1598, K.2026/3232 sayılı kararıyla, ilavelerin bedelsiz kiraya verene kalacağına ilişkin sözleşme hükmünün tarafları bağladığını, ancak bu hükmün kira süresinin sonu için geçerli olduğunu kabul etmiştir. Daireye göre kiralanan süre dolmadan boşaltıldığında kiracı, sökülüp götürülemeyen faydalı ve zorunlu imalatların bedelini kalan kira süresiyle orantılı olarak isteyebilir. Sözleşme hükmünü “hakkaniyete aykırı” bularak tamamen dışlayan bölge adliye mahkemesi kararı bu nedenle davalı kiraya veren yararına bozulmuştur.

Kısa özet: Kiracı şirket, 22.07.2010 tarihli ve 2 yıl süreli sözleşmeyle bir sınır kapısındaki sosyal tesisleri işletmek üzere kiralamış, tadilata başlamış; ancak kiralananın yapı kullanım izin belgesi bulunmadığından işyeri açma ve çalışma ruhsatı alamamıştır. Kiraya veren 18.03.2011 tarihli ihtarla sözleşmeyi feshetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, sözleşmenin ilavelerin bedelsiz geri verileceğine ilişkin (5.2) maddesini hakkaniyete aykırı bularak 151.080,83 TL’ye hükmetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ise maddenin bağlayıcı olduğunu, erken tahliyede faydalı ve zorunlu imalat bedelinin kalan süreyle orantılı olarak hesaplanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Yoksun kalınan kâr ve manevi tazminat taleplerinin reddine yönelik itirazlar ise yerinde görülmemiştir.

🏗️ Ruhsat alınamayan bir tesis ve erken biten kira

Karar metnine göre uyuşmazlığın konusu, Edirne’deki bir sınır kapısında faaliyet gösteren sosyal tesislerin işletilmesine ilişkin 22.07.2010 tarihli sözleşmedir. Kiracı şirket, şartname çerçevesinde tesiste tadilata başlamış ve aynı zamanda işyeri açma ve çalışma ruhsatı için başvurmuştur. Ancak kiralananın yapı kullanım izin belgesi bulunmadığından ruhsat alınamamış; kiracı 2011 yılı Şubat ayında faaliyetini durdurarak 09.03.2011 tarihli ihtarnameyle durumu kiraya verene bildirmiştir.

Kiracı, kiralanana yaptığı faydalı masrafları mahkeme aracılığıyla tespit ettirmiştir. Kiraya veren ise önce 65.134,92 TL bakiye borç bulunduğunu bildirmiş, bu yazının kabul edilmemesi üzerine 18.03.2011 tarihli ihtarla sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmiştir. Kiraya veren ayrıca kiracının verdiği teminat mektubunu paraya çevirerek 80.589,00 TL alacağını tahsil ettiğini savunmuştur.

Dava; 289.155,98 TL maddi tazminat, yoksun kalınan kâr ve 50.000,00 TL manevi tazminat talepleriyle açılmıştır. Talep edilen alacağın 195.000,00 TL’lik kısmı, 28.11.2011 tarihli temlik sözleşmesiyle başka bir davacıya devredilmiştir. Yoksun kalınan kâr talebi yargılama sırasında ıslahla 103.654,84 TL’ye çıkarılmıştır.

Kiraya verenin savunmasındaki kilit argüman, sözleşmenin (5.2) maddesidir. Bu maddeye göre kiracı, sözleşmenin sonunda işletmeyi devraldığı alanları, kendisinin yaptığı ilavelerle birlikte bedelsiz ve sözleşme şartlarına uygun olarak geri verecektir.

⏳ On iki yıllık yargılamanın durakları

Dava 2014 yılında Edirne 1. Sulh Hukuk Mahkemesinde açılmış, karar tarihine kadar birden fazla kanun yolu aşamasından geçmiştir:

  1. İlk derece, 04.04.2019: Dava hakkı temlikle devredildiği gerekçesiyle kiracı şirketin davası sıfat yokluğundan reddedilmiştir. Basiretli bir tacir olarak yapı izni bulunmayan yere ruhsat verilmeyeceğini öngörmesi gerektiği gerekçesiyle yoksun kalınan kâr ve manevi tazminat talepleri de reddedilmiştir. İşçilik ve malzeme bedeli 39.164,20 TL, imalat bedeli 51.916,63 TL ve malzeme bedeli 60.000 TL olmak üzere toplam 151.080,83 TL yönünden ise kiraya verenin sebepsiz zenginleştiği kabul edilmiştir.
  2. Bölge adliye mahkemesi, 23.05.2022: İstinaf başvuruları esastan reddedilmiştir.
  3. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 24.11.2022: Bölge adliye mahkemesinin esasen gerekçeyi değiştirdiği, bu durumda kararı kaldırıp yeniden hüküm kurması gerektiği belirtilerek karar bozulmuştur.
  4. Direnme ve Hukuk Genel Kurulu, 09.04.2025: Bölge adliye mahkemesinin 23.05.2023 tarihli direnme kararı, Hukuk Genel Kurulunca farklı gerekçeye dayanıldığı gerekçesiyle bozulmuştur.
  5. Bölge adliye mahkemesi (İstanbul BAM 36. HD, E.2025/3726 K.2025/2889): İlk derece kararı kaldırılmıştır. Kiracı şirketin davaları ve manevi tazminat reddedilmiş, temlik alan davacının maddi tazminat davası kısmen kabul edilerek 151.080,83 TL’nin avans faiziyle mirasçılarına ödenmesine hükmedilmiştir. Bu kararda (5.2) maddesinin dikkate alınmasının hakkaniyete aykırı olacağı belirtilmiştir.
  6. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 20.05.2026: Davacıların tüm, davalının diğer temyiz itirazları reddedilmiş; karar, (5.2) maddesinin değerlendirilmesi yönünden davalı yararına bozulmuştur.

⚖️ Dairenin ortaya koyduğu ölçütler

3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı “kira sözleşmesinin feshi nedeniyle maddi ve manevi tazminat ile masraf alacağı” olarak nitelendirmiş ve faydalı imalat bedeline ilişkin yerleşik uygulamasını şu başlıklarla özetlemiştir:

  • Kural: Sözleşmede aksine hüküm yoksa kiracı, kiralanana yaptığı faydalı ve zorunlu imalatlardan sökülüp götürülmesi mümkün olmayanların bedelini, yapıldıkları tarihteki değerleri üzerinden “vekâletsiz iş görme” hükümlerine göre kiraya verenden isteyebilir.
  • Benimseme ve yıpranma: Talep edilebilecek bedel, kiraya verenin benimsediği imalatların yapıldığı tarihteki değerinden yıpranma payı düşülerek bulunur.
  • Tarih karinesi: İmalatın yapıldığı tarih ispatlanamazsa, sözleşmenin başlangıcında yapıldığı kabul edilir.
  • Sözleşme serbestisi: Taraflar, bu imalatların kiraya verenden istenemeyeceğini veya kiraya verene terk edileceğini kararlaştırabilir.
  • Kararlaştırmanın kapsamı: Böyle bir hüküm tüm kira süresi için geçerlidir; erken tahliyede kiracı, kalan süreyle orantılı bedel isteyebilir.
  • Feshin haklılığı önemsiz: Kiraya verenin haklı nedenle feshetmesi veya kiracının feshinin haksız olması, faydalı ve zorunlu imalat bedelinin istenmesine engel değildir.

Bu ölçütleri somut olaya uygulayan Daire, (5.2) maddesinin serbest iradeyle kararlaştırıldığını ve tarafları bağladığını vurgulamıştır. Aksi kararlaştırılmadığından bu hüküm kira süresinin sonunda geçerli olacaktır. Kiralanan süre dolmadan erken tahliye edildiğinden kiracı, sökülüp götürülemeyen faydalı ve zorunlu masrafların bedelini kalan kira süresiyle orantılı olarak isteyebilecektir.

Bölge adliye mahkemesinin hatası, sözleşme hükmünü hakkaniyete aykırı bularak hiç uygulamamasıdır. Daireye göre mahkemenin yapması gereken, kalıcı imalatların yapıldıkları tarihteki yıpranma payı düşülmüş bedelini tespit etmek ve bu bedelin yalnızca kalan kira süresine isabet eden kısmına hükmetmektir. Karar, HMK m.371 uyarınca oy birliğiyle bozulmuştur.

📎 Karar metni: Kararın tam metni Yargıtay Karar Arama sisteminden alınmıştır; taraf adları kaynakta anonimdir.

🧮 Kalan süreyle orantılı hesap nasıl kurulur?

Kararın uygulamada en çok başvurulacak kısmı, bedelsiz bırakma şartının erken tahliyede nasıl işletileceğidir. Daire bu hesabı adım adım tarif etmiştir. Karar metnindeki açıklamalar bir araya getirildiğinde hesabın unsurları şöyle sıralanabilir:

  • Kapsama giren imalatlar: Yalnızca faydalı ve zorunlu nitelikteki, sökülüp götürülmesi mümkün olmayan, kalıcı imalatlar hesaba girer. Sökülebilen eşya ve lüks nitelikteki harcamalar bu kapsamda değildir.
  • Değerleme anı: İmalatların bedeli, yapıldıkları tarih itibarıyla belirlenir.
  • Yıpranma payı: Bulunan değerden yıpranma payı düşülür.
  • Oranlama: Elde edilen tutarın, sözleşmenin kalan süresine isabet eden kısmı kiraya verenden istenebilir.

Daire, sözleşmenin 2 yıl süreli olduğunu tespit etmiştir. Kiracının faaliyeti 2011 yılı Şubat ayında durmuş, fesih ihtarı ise 18.03.2011 tarihinde çekilmiştir. Bozma sonrası bölge adliye mahkemesi, kalıcı imalatların yıpranma payı düşülmüş bedelini tespit edip bu bedelin kalan kira süresine düşen kısmını hesaplayacaktır. Daire, ilk derece ve istinaf aşamasında sebepsiz zenginleşme olarak nitelendirilen 151.080,83 TL’lik kalemlerin hangilerinin kalıcı imalat sayılacağını ve orantılı hesapta ne tutara karşılık geleceğini belirlememiş, bu değerlendirmeyi yerel mahkemeye bırakmıştır.

Kararın satır arası, bedelsiz bırakma veya tazminat istenmeyeceğine ilişkin maddelerin lafzının ve zaman bakımından kapsamının ayrıca yorumlanması gerektiğidir: Daire, maddeyi geçerli saymakla birlikte, aksi kararlaştırılmadığı için onu yalnızca süre sonundaki durum için bağlayıcı kabul etmiştir.

📉 Yoksun kalınan kâr neden reddedildi?

Davacılar, işyerinin hiç faaliyete geçirilemediğini ve sözleşme sonuna kadar elde edilecek kârdan yoksun kaldıklarını ileri sürmüştür. Temyiz dilekçesinde kiraya verenin ruhsat için gereken yapı kullanım izin belgesini vermediği, kira bedellerini almasına rağmen elektrik ve saha giderini istemeye devam ettiği de öne sürülmüştür.

Bölge adliye mahkemesi ise tacir olan kiracının, kiralananın ruhsat alınmaya elverişli olup olmadığını ve ihale şartlarının kuracağı işletmeye uygunluğunu basiretli bir tacir gibi peşinen araştırması gerektiğini kabul etmiştir. Yapı izni bulunmayan bir yere ruhsat verilmeyeceğini öngörebilecek durumda olan kiracının yoksun kalınan kâr ve manevi tazminat talep edemeyeceği sonucuna varılmıştır. Yargıtay, davacıların bu yöndeki temyiz itirazlarının tamamını yerinde görmemiştir.

Böylece karar iki farklı sonucu bir arada barındırmaktadır: Ruhsat sorunu nedeniyle kâr kaybı ve manevi tazminat istenememiş, ancak feshin kimin açısından haklı olduğundan bağımsız olarak kalıcı imalatların orantılı bedeli talep edilebilir kalmıştır.

📘 Vekâletsiz iş görme ve TBK çerçevesi

Karar, kiracının imalat bedeli talebini “vekâletsiz iş görme” hükümlerine dayandırmaktadır. Türk Borçlar Kanunu’nun 529. maddesine göre iş, işsahibinin menfaatine yapılmışsa işsahibi, işgörenin durumun gereğine göre zorunlu ve yararlı bulunan bütün masraflarını faiziyle ödemekle yükümlüdür. Aynı maddenin ikinci fıkrası, giderlerini alamayan işgörene sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre ayırıp alma hakkı tanır. TBK m.531 ise işsahibinin işi uygun bulması hâlinde vekâlet hükümlerinin uygulanacağını öngörür.

Kiracının kiralananı geri verme borcu TBK m.334’te düzenlenmiştir: Kiracı, kiralananı ne durumda teslim almışsa sözleşme bitiminde o durumda geri vermekle yükümlüdür. Aynı maddenin ikinci fıkrası, kiracının sözleşmeye aykırı kullanımdan doğan zararlar dışında başkaca bir tazminat ödeyeceğini önceden taahhüt ettiği anlaşmaları geçersiz sayar. Karardaki (5.2) maddesi ise kiracıya ödeme yükü getiren değil, onun imalat bedeli isteme hakkını sınırlayan bir hükümdür; Daire de bu tür kararlaştırmaların geçerli olduğunu kabul etmiştir.

Kira ilişkisinin sona ermesine ilişkin başka bir uyuşmazlık için serideki on yıllık uzama sonunda tahliye kararı, kira bedelinin değişen koşullara uyarlanması için ise kira artış oranının uyarlanmasına ilişkin karar incelenebilir.

💬 Sık sorulan sorular

“İlaveler bedelsiz kalır” maddesi erken tahliyede de tamamen uygulanır mı?

Bu karara göre hayır. Daire, böyle bir kararlaştırmanın tüm kira süresi için geçerli olduğunu, sözleşme süresi dolmadan tahliye hâlinde kiracının sökülemeyen faydalı ve zorunlu imalatların bedelini kalan süreyle orantılı olarak isteyebileceğini belirtmiştir.

Mahkeme, sözleşme maddesini hakkaniyete aykırı bularak uygulamayabilir mi?

Somut dosyada bölge adliye mahkemesi bu yolu izlemiş, ancak Yargıtay serbest iradeyle kararlaştırılan hükmün tarafları bağladığını belirterek kararı bozmuştur. Daireye göre doğru olan, maddeyi dışlamak değil, kalan süreye göre oranlayarak uygulamaktır.

Sözleşmeyi kiraya verenin haklı nedenle feshetmesi sonucu değiştirir mi?

Kararda, feshin haklı nedene dayanıp dayanmamasının faydalı ve zorunlu imalat bedeli talebi yönünden sonuca etkili olmadığı açıkça ifade edilmiştir. Kiraya verenin haklı feshi de kiracının haksız feshi de bu bedelin vekâletsiz iş görme hükümlerine göre istenmesine engel sayılmamıştır.

Ruhsat alınamaması kiracıya kâr kaybı talep hakkı vermiş mi?

Bu dosyada vermemiştir. Bölge adliye mahkemesi, tacir olan kiracının yapı izni bulunmayan yere ruhsat verilmeyeceğini önceden araştırması gerektiği gerekçesiyle yoksun kalınan kâr ve manevi tazminat taleplerini reddetmiş; Yargıtay da davacıların bu yöndeki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgilerine iletişim sayfasından, serideki diğer kararlara Emsal Kararlar bölümünden ulaşılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan karar metninden derlenmiştir. Karar, bölge adliye mahkemesi kararını bozan ve dosyayı yeniden inceleme için geri gönderen bir temyiz kararıdır; yargılama sonucunda hükmedilecek tutar henüz belirlenmemiştir. Kiracının imalat bedeli talebinin kapsamı; sözleşme hükümlerinin lafzına, imalatların niteliğine, kiraya verenin benimseyip benimsemediğine ve kira süresine göre her dosyada farklı sonuç doğurabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud