İki Ortaklı Limited Şirkette Çıkarma – AYM 2025/273

Eşit paylı iki ortakla kurulan limited şirketler, ortaklar anlaştığı sürece sade ve hızlı işler. Anlaşmazlık başladığında ise Türk Ticaret Kanunu’nun genel kurul nisapları bu yapıyı kilitleyebilir: ortaklardan biri diğerinin şirketten çıkarılması için mahkemeye gitmek istediğinde, önce kanunun aradığı çoğunlukla bir genel kurul kararı alması gerekir. İki ortaklı bir şirkette bu çoğunluğun sağlanması çoğu zaman mümkün değildir. Anayasa Mahkemesi, Aralık 2025’te verdiği bir somut norm denetimi kararıyla bu kilidin iki ortaklı limited şirketler yönünden Anayasa’ya aykırı olduğuna hükmetmiştir.

Anayasa Mahkemesi, 25.12.2025 tarihli ve E.2025/128, K.2025/273 sayılı kararıyla, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 616/1-h bendini ve 621/1-h bendindeki “Bir ortağın haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkarılması için mahkemeye başvurulması…” ibaresini iki ortaklı limited şirketler yönünden Anayasa’nın 40. ve 48. maddelerine aykırı bularak oy çokluğuyla iptal etmiştir. Karar, 17.03.2026 tarihli ve 33199 sayılı Resmî Gazete‘de yayımlanmıştır.

🧩 İtirazın doğduğu dava

Norm denetimine konu uyuşmazlık, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen ve iki ortağı bulunan bir limited şirkette ortaklardan birinin ortaklıktan çıkarılması talebine ilişkin davadır. Mahkeme, davada uygulanacak iki kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısıyla Anayasa Mahkemesine başvurmuştur:

• TTK 616/1-h: Bir ortağın şirketten çıkarılması için mahkemeden istemde bulunulması, limited şirket genel kurulunun devredilemez yetkileri arasında sayılmıştır.
• TTK 621/1-h: Bir ortağın haklı sebepler dolayısıyla şirketten çıkarılması için mahkemeye başvurulması, temsil edilen oyların en az üçte ikisinin ve oy hakkı bulunan esas sermayenin tamamının salt çoğunluğunun bir arada bulunmasıyla alınabilen “önemli kararlar” arasındadır.

Başvuran mahkeme; bu kurallar nedeniyle iki ortaklı limited şirketlerde bir ortağın çıkarılmasının imkânsız hâle geldiğini, kollektif şirketlerde tek bir ortağa tanınan çıkarma davası açma imkânının iki ortaklı limited şirket ortaklarına tanınmamasının eşitlik ilkesiyle bağdaşmadığını ileri sürmüş ve Anayasa’nın 2., 10., 35., 36. ve 74. maddelerine dayanmıştır.

📜 TTK’da limited şirketten çıkarma sistemi

Anayasa Mahkemesi kararın “Genel Açıklama” bölümünde, limited şirketlerde ortaklıktan ayrılma ve çıkarma kurumlarını birlikte ele almıştır. Karar metnine göre sistemin parçaları şunlardır:

1. Sözleşmeye dayalı çıkarma (TTK 640/1-2): Şirket sözleşmesinde, bir ortağın genel kurul kararıyla çıkarılabileceği sebepler öngörülebilir; ortak bu karara karşı üç ay içinde iptal davası açabilir.
2. Haklı sebeple mahkeme kararıyla çıkarma (TTK 640/3): Şirketin istemi üzerine ortağın mahkeme kararıyla haklı sebebe dayanılarak çıkarılması hâli saklıdır. İstemin şirket adına yapılabilmesi ise 616/1-h ve 621/1-h uyarınca genel kurul kararına bağlıdır.
3. Ayrılma akçesi (TTK 641-642): Ayrılan ortak, esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesini isteyebilir. Akçe, belirli şartlarla muaccel olur; ödenmeyen kısmı şirkete karşı bütün alacaklılardan sonra gelen bir alacak oluşturur.
4. Fesih davası (TTK 636/3): Haklı sebeplerin varlığında her ortak mahkemeden şirketin feshini isteyebilir; mahkeme istem yerine davacı ortağa payının gerçek değerinin ödenmesine ve davacı ortağın çıkarılmasına veya duruma uygun başka bir çözüme hükmedebilir.

Karar metninde, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2017 ve 2020 tarihli kararlarında da iki ortaklı şirketlerde nisabın sağlanamaması nedeniyle çıkarma davasının açılamayacağının kabul edildiği hatırlatılmıştır. Diğer bir ifadeyle sorun, kanun metninin yargı uygulamasında da bu şekilde yorumlanmasından kaynaklanmaktadır.

🏛️ Anayasa Mahkemesinin gerekçesi

Mahkeme, 6216 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca kuralları başvuru kararında gösterilen maddeler yerine ilgisi nedeniyle Anayasa’nın 40. (etkili başvuru hakkı) ve 48. (çalışma ve sözleşme hürriyeti) maddeleri yönünden incelemiştir. Gerekçenin ana adımları şöyledir:

Kurallar bu maddelere aykırı görüldüğünden Anayasa’nın 10., 35., 36. ve 74. maddeleri yönünden ayrıca inceleme yapılmamış; 2. madde yönünden ileri sürülen hususların da 40. ve 48. madde değerlendirmesi içinde ele alındığı belirtilmiştir. İptal hükmü altı üyenin karşıoyu ile oy çokluğuyla kurulmuştur.

🗳️ Karşıoy yazılarındaki görüş

Kararda iki ayrı karşıoy yazısı bulunmaktadır. Karşıoy yazılarında kuralların Anayasa’ya aykırı olmadığı görüşü şu gerekçelerle savunulmuştur:

• Sınırlı sorumluluk dengesi: Limited şirkette ortakların sorumluluğu koymayı taahhüt ettikleri sermayeyle sınırlıdır. Çıkarmanın kolaylaşması ayrılma akçesi ödemeleri yoluyla şirket malvarlığını azaltabilir ve alacaklıların durumunu etkileyebilir.
• Şirket türleri arasındaki tercih: Kanun koyucu iki ortaklı kollektif şirketlerde (TTK 257) ve komandit şirketlerde çıkarmayı kolaylaştırmıştır; bunun nedeni o şirketlerde ortakların kişisel ve sınırsız sorumluluğudur. Girişimci, bu farkı bilerek şirket türünü seçebilir.
• Karşılaştırmalı hukuk: İsviçre, Almanya ve Fransa’daki farklı modeller aktarılarak limited şirketlerde çıkarma konusunda yeknesak bir modelin bulunmadığı vurgulanmıştır.
• Alternatif korumalar: Ortağın haklı sebeple çıkma ve fesih isteme imkânları ile diğer davaların menfaat dengesini sağladığı ifade edilmiştir.

🆕 İptalin kapsamı ve yürürlüğü

İptal kararının kapsamı dar tutulmuştur. Hüküm fıkrasına göre 616/1-h bendi ve 621/1-h bendindeki ilgili ibare yalnızca “iki ortaklı limited şirketler” yönünden iptal edilmiştir. Üç veya daha fazla ortağı bulunan limited şirketlerde genel kurul kararı ve nitelikli nisap şartı kanun metninde varlığını sürdürmektedir. 621/1-h bendinde yer alan “bir ortağın şirket sözleşmesinde öngörülen sebepten dolayı şirketten çıkarılması” ibaresi ise itiraz konusu yapılmadığından karar kapsamı dışındadır.

Hüküm fıkrasında iptalin yürürlüğe gireceği ayrı bir tarih belirlenmemiştir. Anayasa’nın 153. maddesine göre iptal edilen hükümler, kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar ve iptal kararları geriye yürümez. Karar 17.03.2026 tarihinde yayımlanmıştır. Yürürlüğün durdurulması talebi ise koşulları oluşmadığı gerekçesiyle oy birliğiyle reddedilmiştir.

İptal sonrasında iki ortaklı limited şirketlerde çıkarma davasının hangi usulle açılacağı ve şirketin davada nasıl temsil edileceği konusunda kanunda özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu boşluğun mahkemelerce nasıl doldurulacağı veya kanun koyucunun yeni bir düzenleme yapıp yapmayacağı, kararın uygulamadaki etkisini belirleyecektir.

🔍 Uygulamaya olası yansımalar

Karar, özellikle ortaklar arasındaki anlaşmazlığın şirketin işleyişini durdurduğu dosyalar bakımından önem taşımaktadır:

• Eşit paylı ortaklıklar: Yüzde elli pay sahibi iki ortaklı şirketlerde, genel kurulda karar alınamaması artık çıkarma istemini tek başına engelleyen bir kural olarak uygulanmayacaktır.
• Azınlık ortağı: Mahkemenin gerekçesi, esas sermayenin salt çoğunluğuna sahip olmayan ortağın haklı sebeplere rağmen diğer ortağın çıkarılmasını isteyememesini de sorun olarak tespit etmiştir.
• Haklı sebep şartı sürüyor: İptal kararı çıkarmanın esasını değil, mahkemeye başvurma önündeki usul engelini ilgilendirir. Çıkarma için haklı sebebin varlığı TTK 640/3 uyarınca aranmaya devam eder.
• Ayrılma akçesi: Çıkarılan ortağın esas sermaye payının gerçek değerine uyan ayrılma akçesi hakkı TTK 641 kapsamında korunmaktadır.

Pay sahiplerinin genel kurul yetkileri üzerinden yapılan bir başka norm denetimi için serideki önemli şirket varlığının satışında genel kurul kararı, şirkete yatırım yapan kişinin ortak mı alacaklı mı sayılacağına ilişkin bir bireysel başvuru için ise holding ortaklık karinesi kararı incelenebilir.

❓ Soru ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer kararları Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.