Petrolde Yazılı Kapatma Talimatı – İst. BAM 12. HD 2026/312
Nisan 2020’nin son haftası, kaldıraçlı petrol işlemi yapan yatırımcılar için sıradan bir hafta değildi. Vadeli ham petrol fiyatlarının tarihte ilk kez eksi değerlere indiği günlerin hemen ardından bazı aracı kurumlar, yurt dışındaki likidite sağlayıcılarından gelen bildirimlerle müşterilerine açık pozisyonlarının belirli bir saatte kapatılacağını duyurdu. Bu ortamda verilen bir “kapat” talimatı, aylar sonra açılan tazminat davasında nasıl değerlendirilir? Sonradan imzalanan bir mutabakat, yatırımcının zarar iddiasını ortadan kaldırır mı?
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 19.02.2026 tarihli ve E.2022/2059, K.2026/312 sayılı kararıyla, kaldıraçlı petrol işlemlerinden doğan zararın aracı kurumdan tahsili için açılan davayı reddeden ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Karar oy birliğiyle verilmiş, temyiz yolu açık bırakılmıştır.
🛢️ Likidite sağlayıcısının e-postası
Uyuşmazlığın merkezinde, aracı kurumun 22.04.2020 tarihinde müşterisine gönderdiği bir e-posta yer almaktadır. Karar metnine aktarılan içeriğe göre bu e-postada şunlar bildirilmiştir:
- Aracı kurumun likidite sağlayıcısı, ilgili petrol ürünündeki tüm pozisyonları 22.04.2020 günü TSİ 18:00 itibarıyla likide edecektir.
- Yatırımcıların mağduriyet yaşamaması için mevcut pozisyonların bu saate kadar kapatılması gerekmektedir.
- Kapatılmayan açık pozisyonlar, belirtilen saatte likidite sağlayıcısı tarafından re’sen ve otomatik olarak kapatılacaktır.
- O saate kadar platformda fiyatlama yapılacak, belirli bir fiyattan kapatma istenirse müşteri temsilcisiyle görüşülebilecektir.
Aracı kurum vekili düplik dilekçesinde, o tarihte petrol fiyatlarında olağanüstü bir düşüş yaşandığını, bildirimin riskin önlenmesi amacıyla da zarar etmiş müşteriye iletildiğini ve pozisyonların müşterinin yazılı talimatıyla kapatıldığını savunmuştur.
📂 Yatırımcının iddiası, aracı kurumun cevabı
Yatırımcı 24.09.2021 tarihinde dava açmıştır. Dava dilekçesine göre 17.04.2020’de petrol alım talimatı vererek hesabına 55.000 USD aktarmış, 22.04.2020’de bu paraya erişimi engellenmiş, hesabı sebepsiz yere kapatılarak paraya el konulmuştur. Yatırımcı ayrıca bu süreçte petrol piyasasındaki yükselişten yararlanamadığını, 200.000 USD kârdan yoksun kaldığını ileri sürmüş; fazlaya ilişkin hakları saklı tutularak 55.000 USD’nin tahsilini istemiştir.
Aracı kurumun savunması ise farklı bir tablo çizmiştir:
- Hesap hiçbir zaman kapatılmamış, yatırımcı 22.04.2020’den sonra yaklaşık yedi ay daha işlem yapmıştır.
- Yatırımcının 23.11.2020’den sonra işlem yapamaması, bir Cumhuriyet başsavcılığı soruşturmasında sulh ceza hâkimliğince verilen el koyma ve tedbir kararından kaynaklanmaktadır.
- Yatırımcı farklı tarihlerde toplam 574.011 USD yatırmış, 245.084 USD çekmiş ve işlemlerin sonunda 301.927 USD zarar etmiştir.
- 17.04.2020’de pozisyon açılmış olması, o gün 55.000 USD gönderildiği anlamına gelmez; pozisyonlar yatırımcının yazılı talimatıyla güncel fiyattan kapatılmıştır.
🧾 İlk derece ve istinaf kararı
İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi, 22.06.2022 tarihli ve 2021/614 E., 2022/470 K. sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak aracı kurumun bir meblağı alıkoyduğuna dair kayıt bulunmadığını, işlemlerin yatırımcının talimatlarıyla yapıldığını, yatırımcının riski bilerek talimat verdiğini ve 55.000 USD’yi aracı kuruma verdiğini ispat edemediğini kabul etmiştir.
Yatırımcı istinaf dilekçesinde, aracı kurumun e-posta sonrası görüşmede kendisine 20.000 USD teklif ettiğini, teklifi kabul etmeyince usulsüz kapatmayı hukuka uygun göstermek için kendisinden sonradan yazılı kapatma emri alındığını ve gösterdiği tanığın dinlenmediğini ileri sürmüştür. Daire bu itirazları yerinde görmemiş, başvuruyu HMK 353/1-b-1 uyarınca esastan reddetmiştir.
🔎 Dairenin dört tespiti
Gerekçe kısa olmakla birlikte, sonuca götüren değerlendirmeler açıkça ayrıştırılabilir:
- Para girişi yok: Bilirkişi raporuna göre hesaptaki ilk işlem 23.09.2019 tarihli 300.000 USD yatırmadır; 17.04.2020’de hesaba nakit para yatırma işlemi bulunmamaktadır. Yatırımcı da bu konuda delil sunmamıştır.
- Talimat var: Beş adet petrol kontratına ilişkin pozisyonlar 22.04.2020’de kapatılmış, bilirkişi bu pozisyonlardan toplam 53.502 USD zarar doğduğunu ve aynı tarihli pozisyon kapama talimatı bulunduğunu saptamıştır.
- Mutabakat var: Yatırımcı 29.06.2020’de swap düzeltmesi ve 5.573,75 USD iadesi gerçekleşirse mutabık kalacağını bildirmiş, bu tutar 01.07.2020’de hesaba yatırılmıştır.
- Hesap açık kalmış: Hesap kapatılmamış, soruşturma kapsamında erişimin engellendiği 23.11.2020’ye kadar çok sayıda işlem yapılmıştır.
Daire bu olgulardan hareketle, yatırımcının pozisyonların kapatılması için yazılı talimat verdiğini ve tarafların mutabakata vardığını, aracı kurumun da mutabakatın gereğini yerine getirdiğini belirterek kapatma işlemine yönelik itirazı haklı bulmamıştır.
📑 Hesap kayıtları, mutabakat ve tanık
Kararın uygulama açısından en dikkat çekici yönü ispat yüküne ilişkindir. Yatırımcının iki temel iddiası, yani yazılı talimatın kapatmadan sonra alındığı ve aracı kurumun 20.000 USD teklif ettiği hususları, Daireye göre doğrulayıcı bir delille desteklenmemiştir.
Yatırımcı bu iddiaları tanıkla ispat etmek istemiş, ancak tanık dinlenmemiştir. Daire, dava değerini gözeterek HMK 200 ve devamı hükümleri uyarınca tanık dinlenmemesini yerinde bulmuştur. HMK 200, belirli bir parasal sınırı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatını öngörmekte; senetle ispatı gereken hususlarda tanık dinlenmesini ancak karşı tarafın açık muvafakatine bağlamaktadır. Somut olayda yazılı kapatma talimatı ve yazılı mutabakat karşısında, bunların aksini gösterecek bir yazılı delil sunulmamıştır.
Kararda dikkat çeken bir başka nokta, el koyma kararının etkisidir. Yatırımcı istinaf aşamasında soruşturma kapsamındaki erişim engeliyle ilgili bir talebi bulunmadığını belirtmiştir. Daire ise dava dilekçesindeki “22.04.2020’de paraya el konuldu” anlatımını hesap geçmişiyle karşılaştırmış; bilirkişi raporuna göre erişimin ancak 23.11.2020’de soruşturma kapsamında engellendiğini ve o tarihe kadar hesapta işlem yapılmaya devam edildiğini vurgulamıştır.
Kaldıraçlı işlemlerde aracı kurum kayıtlarının ve emir kayıtlarının bilirkişi incelemesindeki ağırlığını gösteren başka bir örnek için sell stop ve limit emir ayrımı yazısına bakılabilir.
🧭 Stop-out uyuşmazlıklarından farkı
Aynı günlerin petrol fiyatı hareketleri, daha önce ele alınan bir başka İstanbul BAM 12. HD kararında da konu edilmişti. O dosyada otomatik zarar durdurma sistemi çalışmış, ancak piyasada alıcı bulunamadığı için bazı pozisyonlar kapatılamamış ve eksi bakiye oluşmuştu. Bu karar için negatif petrolde stop-out yazısına bakılabilir. İki dosya arasındaki fark şöyle özetlenebilir:
| Konu | Stop-out dosyası (2025/1372) | Bu dosya (2026/312) |
|---|---|---|
| Kapatma nasıl oldu? | Sistemin otomatik satış emirleri | Likidite sağlayıcısı bildirimi sonrası yatırımcının yazılı talimatı |
| Temel iddia | Pozisyonlar zamanında kapatılmadı | Para alıkonuldu, kapatma usulsüzdü |
| Belirleyici olgu | Piyasada alıcı bulunmaması | Yazılı talimat ve sonraki mutabakat |
| Sonuç | İstinaf esastan ret | İstinaf esastan ret |
Karar, kaldıraçlı işlem uyuşmazlıklarında olay günü yapılan yazışmaların, yatırımcıdan alınan talimatların ve sonradan varılan uzlaşmaların, tazminat iddiasının kaderini belirleyebildiğini göstermektedir. Daire, olağanüstü piyasa koşullarında aracı kurumun nasıl davranması gerektiği sorusuna girmemiş; uyuşmazlığı, iddia edilen para transferinin ve usulsüz kapatmanın ispat edilip edilmediği ekseninde çözmüştür. Yatırımcının kapatma talimatının irade sakatlığıyla verildiği yönünde ayrı bir hukuki nitelendirme ise kararda tartışılmamıştır.
❓ Merak edilenler
Yatırımcının hesabına neden erişilemedi?
Aracı kurumun savunmasına ve bilirkişi tespitine göre hesap kapatılmamış, 23.11.2020’ye kadar işlem yapılmıştır. Bu tarihten sonraki erişim engeli, bir soruşturma dosyasında sulh ceza hâkimliğince verilen el koyma ve tedbir kararına dayanmaktadır.
Mutabakatta yatırımcıya ne ödendi?
Yatırımcı 29.06.2020’de swap düzeltmesi ve 5.573,75 USD iadesi yapılırsa mutabık kalacağını bildirmiş, bu tutar 01.07.2020’de hesabına yatırılmıştır. Daire, aracı kurumun mutabakatın gereğini yerine getirdiğini kabul etmiştir.
200.000 USD kâr kaybı talebi değerlendirildi mi?
Yatırımcı dava dilekçesinde bu kaybı ileri sürmüş, ancak talebini fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 55.000 USD ile sınırlamıştır. Dava, 55.000 USD’nin hesaba yatırıldığı ve kapatmanın usulsüz olduğu ispat edilemediği için reddedilmiştir.
Karar kesinleşti mi?
Karar metnine göre HMK 361/1 uyarınca tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceği belirtilmiştir. Bedesten kaydında karar kesinleşmemiş olarak görünmektedir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim kanalları iletişim sayfasında, benzer kararlar Emsal Kararlar arşivinde bulunmaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin Bedesten sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Karara karşı temyiz yolu açık olup Yargıtay incelemesinin sonucu bilinmemektedir. Talimatın veriliş biçimi, mutabakat içeriği ve hesap kayıtları farklı olan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
