Bankaya Hakediş Temlikinde İptal – Yargıtay 12. HD 2026/3457
Kamu ihalesini kazanmış yeni kurulmuş bir şirket, idareden alacağı hakedişlerin tamamını bir bankaya temlik eder. Banka küçük bir kredi alacağını mahsup eder, kalan milyonlarca lirayı geldiği gün şirketin yine aynı bankada açılmış vadesiz hesabına aktarır; para oradan çekilir. Aylar sonra şirketin bir alacaklısı icra takibine başladığında ne idarede ne de bankada haczedilebilecek bir alacak kalmıştır. Bu temlik, alacaklılardan mal kaçırmanın aracı mıdır, yoksa bedeli zaten borçluya dönmüş, ortadan kalkmış bir işlem midir? Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin incelediği dosya, bu sorunun iki farklı cevabını aynı karar metninde yan yana gösteriyor.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 13.05.2026 tarihli ve E.2025/8096, K.2026/3457 sayılı kararıyla, Yargıtay bozma kararına uyularak tasarrufun iptali davasını reddeden ilk derece mahkemesi kararını duruşmalı inceleme sonunda oy çokluğuyla onamıştır. Karar metninde, “karşı oy yazısı” başlığı taşıyan ancak sonuçta onamaya katılan ayrıntılı bir görüş de yer almaktadır.
💸 18,5 milyon liralık temlik ve geri dönen paralar
Karar metnine göre davalı şirketlerin iş ortaklığı bir bakanlığın ihalesini kazanmıştır. Davacı şirket ise davalılarla ticari ilişki içindedir ve dava dilekçesindeki anlatıma göre kendisine 20.11.2015 tanzim, 30.12.2015 vade tarihli bir bono verilmiştir. Bono ödenmeyince İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğünde takip başlatılmış; ancak borçlu adına haczedilebilir mal bulunamamıştır.
Davacının öğrendiğine göre borçlu, idareden temlik izni almış ve 04.12.2015 tarihinde üç ayrı noter temliknamesiyle hakedişlerini davalı bankaya devretmiştir. Bozma kararında aktarılan tablo şöyledir:
- Borçlu şirket 19.11.2015 tarihinde 50.000 TL sermaye ile kurulmuştur.
- Banka; borçlu şirket ortaklarıyla organik bağ içindeki bir şirkete 08.09.2015’te 2.000.000 TL, borçluya 04.12.2015’te 7.500.000 TL, 25.03.2016’da ise borçlunun kefil olduğu 6.000.000 TL kredi açmıştır.
- 04.12.2015 tarihli rotatif kredi sözleşmesinin imzalandığı gün hakedişler toplam 18.500.000 TL tutarında temlik alınmıştır.
- Bankaya gelen 15.343.770,71 TL hakediş, 21.12.2015 – 25.06.2016 arasında borçlunun bankadaki vadesiz hesabına aktarılmış, bundan 500.000 TL bankanın alacağına mahsup edilmiştir.
- Hesaba bloke konulmamış, paralar borçlu tarafından çekilmiştir.
Alacaklının takibi 24.12.2016 tarihinde başlamış, bankaya İİK m.89/1 haciz ihbarnamesi 2017’de tebliğ edilmiş ve banka borçlunun kendisinde alacağı olmadığını bildirmiştir. 14.11.2017 tarihli hacizde borçlunun adresini terk ettiği görülmüş, tasarrufun iptali davası 05.12.2017 tarihinde açılmıştır.
🏛️ İlk derece: kabul, istinaf: ret
İlk derece mahkemesi bilirkişi raporu da alarak davayı kabul etmiştir. Gerekçede öne çıkan noktalar şunlardır:
- Bononun tanzim tarihi 20.11.2015, temliknamelerin tarihi 04.12.2015 olduğundan tasarruf, alacağın doğumundan sonra yapılmıştır.
- Haczi kabil mal bulunmadığını gösteren haciz tutanağı, İİK m.105/2 anlamında geçici aciz belgesi niteliğindedir.
- Banka, temlik yapan şirketin aciz içinde olduğunu bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde, sıra cetveli usulünü beklemek yerine temlikle kendine üstünlük sağlamayı amaçlamıştır.
Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesinin 16.06.2022 tarihli, 2020/1377 Esas, 2022/1295 Karar sayılı kararıyla esastan reddedilmiştir.
🔄 Bozma gerekçesi: iptal edilecek tasarruf kalmadı
Davalı bankanın temyizi üzerine Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 13.06.2023 tarihli, 2022/13629 Esas, 2023/7887 Karar sayılı kararıyla bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış, ilk derece kararını bozmuştur. Bozmanın mantığı, temlikin sonuçlarına odaklanır:
- Banka, kendisine gelen hakedişleri geldiği gün borçlunun hesabına aktarmış, hesaba bloke koymamıştır.
- Alacaklının takibe başladığı ve haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği tarihlerde hakedişler zaten borçluya iade edilmiştir; bankanın elinde tuttuğu veya haksız tahsil ettiği bir bedel yoktur.
- Takip 21.12.2015 – 25.06.2016 arasında yapılıp bankaya İİK m.89/1 ihbarnamesi gönderilseydi alacağın tahsili mümkün olabilirdi; bu nedenle temlikin tahsile engel olduğu söylenemez.
- Temlik mutat bir ödeme aracı niteliğindedir; dava tarihinde iptali gereken bir temlik tasarrufu ortadan kalkmıştır.
Bozma kararı “kabule göre” bir ikinci hata da saptamıştır: İptal kararı verilecekse, yalnız üçüncü kişinin haksız olarak tahsil ettiği miktar belirlenerek bu miktar ve davacının alacağıyla sınırlı karar kurulmalı; üçüncü kişinin kendi malvarlığı üzerinde cebri icra yetkisi tanınmamalıdır.
✅ 12. Hukuk Dairesinin onaması
İlk derece mahkemesi bozmaya uymuş ve davayı reddetmiştir. Davacının temyizi üzerine 12. Hukuk Dairesi 12.05.2026 tarihinde duruşma yapmış, 13.05.2026 tarihinde kararını vermiştir. Çoğunluk gerekçesi kısadır: Karar, Yargıtay ilamında belirtilen bozma sebepleri çerçevesinde verilmiştir ve bozma ile kesinleşen hususların yeniden temyiz sebebi yapılmasına usul hükümleri elvermez.
Hüküm fıkrasında temyiz itirazları reddedilmiş, ilk derece kararı onanmış, 40.000,00 TL Yargıtay duruşması vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı bankaya verilmesine karar verilmiştir.
🧭 Karşı oy başlıklı görüş: asıl tasarruf neydi?
Karar metnindeki ayrıntılı görüş, bozma gerekçesine açıkça katılmaz. Bu görüşe göre para borcu nedeniyle yapılan bir temlikin geçerli kabul edilebilmesi için temlik öncesinde ve sonrasında süren bir ticari ilişki, temlik miktarı ile alacak arasında orantı ve tacirler arasında bunun defter veya banka kayıtlarıyla ispatı gerekir. Somut olayda ise:
- 500.000 TL’lik kredi için aynı gün 18.500.000 TL’lik temlik yapılmış, kredi mahsupla kapanınca bankanın riski kalmamıştır.
- Banka buna rağmen hakedişleri almaya ve borçlunun yeni açtığı hesaba aktarmaya devam etmiş, durumu idareye bildirmemiştir.
- Haciz ihbarnamesine verilen cevaba göre borçlunun hesabında yalnız 237,98 TL kalmıştır.
- Kuruluşundan bir buçuk ay sonra, merkezi dışındaki bir şubede, sermayesinin kat kat üzerinde temlik yapılması; borçlunun tek malvarlığının devri anlamına gelir ve İİK m.280’deki ticari işletmenin büyük kısmının devri niteliğindedir. Nitekim bu işlemler nedeniyle banka nezdinde teftiş başlatılmıştır.
Görüşün kilit cümlesi şudur: İptali gerektiren işlem, bankanın haksız tahsil ettiği bir bedelin varlığı değil; hakedişlerin, alacaklıların haciz yapabileceği yer olan idare nezdinde bırakılmayıp temlik yoluyla borçlunun başka bir ildeki yeni hesabına aktarılarak alacaklıların tahsil imkânının ortadan kaldırılmasıdır. Görüş ayrıca alacaklının tasarruftan önce takip başlatmış olmasının dava şartı olmadığını, para tahsil edildikten sonra da iptal davası açılabileceğini vurgular.
Buna rağmen görüş sahibi, ilk derece mahkemesinin bozmaya uymasıyla usuli kazanılmış hak oluştuğunu belirterek onama sonucuna katılmıştır. Böylece metin, bozma gerekçesine yönelik eleştiriyi kayda geçirirken dosyanın sonucunu değiştirmemektedir.
📌 Kararın icra hukuku bakımından yeri
Karar, tasarrufun iptali davalarında iki farklı bakış açısını görünür kılar. Bozma kararı, iptal edilecek tasarrufu “üçüncü kişinin elinde kalan değer” üzerinden okur; değer borçluya geri dönmüşse iptal edilecek bir şey kalmadığını kabul eder. Karşı görüş ise tasarrufun etkisini, alacaklının haciz imkânının nerede ve nasıl ortadan kaldırıldığı üzerinden değerlendirir. İİK m.280’in, borçlunun malî durumu ve zarar verme kastının işlemin diğer tarafınca bilindiği veya bilinmesini gerektiren açık emareler bulunduğunda işlemi iptal edilebilir sayan sistemi, ikinci yaklaşımın dayanağını oluşturur.
Usul açısından ise karar, bozmaya uyma kararının bağlayıcılığını bir kez daha gösterir: Mahkeme bozmaya uyduktan sonra, bozma ile kesinleşen hususlar sonraki temyizde yeniden tartışılamaz. Tasarrufun iptalinde üçüncü kişinin konumuna ilişkin farklı örnekler için kardeşe pay satışında tasarrufun iptali ve akrabaya devirde bağış karinesi yazılarına; bankanın hakediş üzerindeki konumuna ilişkin olarak konkordatoda hakediş blokesi kararına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Temlik edilen hakediş borçluya geri dönerse tasarrufun iptali davası düşer mi?
Alacaklının tasarruftan önce takip başlatmış olması gerekir mi?
Bozmaya uyulduktan sonra bozma gerekçesi yeniden tartışılabilir mi?
İptal kararı verilirse banka kendi malvarlığıyla sorumlu olur mu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; icra ve iflas hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından ve bu kararda aktarılan bozma ilamından derlenmiştir. Dosyanın sonucu, büyük ölçüde bozmaya uyulmasıyla oluşan usuli kazanılmış hakka dayanmaktadır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; temlikin tarihine, para akışına, haciz ihbarnamelerinin zamanına, borçlunun malî durumuna ve üçüncü kişinin bilgisine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
