İnşaat Sigortasında Değer Kaybı – Hakem K. 2025/719158

Şantiyenin hemen yanında park hâlindeki bir araç, inşaat faaliyeti sırasında hasar görür. Yüklenici şirketin İnşaat Bütün Riskler (all risk) poliçesini düzenleyen sigortacı onarım bedeli olarak 15.000,00 TL öder ve dosyayı kapatır. Araç sahibi ise onarılmış aracın ikinci el piyasasında artık daha az ettiğini söyleyerek değer kaybı ister. Sigortacının cevabı kısadır: Poliçe üçüncü kişilerin mallarına gelen “maddi hasarı” karşılar; değer kaybı dolaylı zarardır ve teminat dışındadır.

Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisinin 66. sayısında “12/12/2025 Tarih ve K-2025/719158 Sayılı Hakem Kararı” künyesiyle yayımlanan kararda hakem bu savunmayı kabul etmemiş; değer kaybının yerleşik Yargıtay kararlarına göre doğrudan zarar olduğunu belirterek 10.000,00 TL değer kaybının avans faiziyle ödenmesine karar vermiştir.

🏗️ Şantiyede hasarlanan araç

Uyuşmazlığın merkezinde, bir inşaat şirketinin 17.07.2025 – 17.07.2027 dönemi için yaptırdığı İnşaat Bütün Riskler Sigortası poliçesi vardır. Poliçe, inşaat işlerinin yanında üçüncü şahıs sorumluluk teminatı da içermektedir.

Başvuru sahibine ait araç 21.08.2025 tarihinde inşaat faaliyeti sırasında gerçekleşen bir olayda hasar görmüştür. Başvuru dilekçesine göre kazada inşaat sorumlusu %100 kusurludur. Sigortacı aracın onarımı için 15.000,00 TL ödemiştir; ancak değer kaybı için yapılan başvuru karşılıksız kalmıştır.

Başvuru sahibi Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurarak fazlaya ilişkin hakları saklı tutup şimdilik 100,00 TL değer kaybı istemiş, bilirkişi raporundan sonra talebini 10.000,00 TL‘ye ıslah etmiştir. Dosyaya ruhsat, hasar ekspertiz raporu, poliçe bilgileri, görgü tespit tutanağı, sigortacıyla yazışmalar ve hasar fotoğrafları sunulmuştur.

Hakem duruşma yapmadan dosya üzerinden inceleme yapmış; değer kaybının varlığı ve miktarı için bir sigorta eksperini bilirkişi olarak görevlendirmiştir. 26.04.2026 tarihli rapora iki taraf da itiraz etmiş, bunun üzerine 03.05.2026 tarihli ek rapor alınmıştır.

🛡️ Sigortacının dokuz itirazı

Sigorta şirketi cevabında geniş bir savunma kurmuştur. Başlıcaları şunlardır:

Kararda bu itirazların her biri ayrı ayrı tartışılmamıştır. Hakem, kusur durumunun, poliçenin varlığının, geçerliliğinin ve rizikonun gerçekleştiğinin taraflar arasında tartışmalı olmadığını tespit ederek uyuşmazlığı iki soruya indirmiştir: Araçta değer kaybı oluşmuş mudur ve bu kayıp İnşaat Bütün Riskler poliçesinin kapsamında mıdır?

📄 Poliçe metni ne diyordu?

Hakem, poliçenin üçüncü şahıs sorumluluk klozunu aynen aktarmıştır. Buna göre sigortacılar, doğrudan doğruya inşaat, montaj işlemleri ve tecrübe devresiyle bağlantılı olarak, poliçede sigortalanmış olan ve şantiye mahallinde veya yakın civarında poliçe süresi içinde meydana gelen hasarlar nedeniyle, poliçede yazılı limitleri aşmamak üzere:

Hakem bu metinden, üçüncü şahıslara verilen zararların teminat kapsamında olduğunun “izahtan vareste” olduğu sonucuna varmıştır. Sigortacının savunması da aslında aracın hasarının teminat dışında olduğu yönünde değildir; onarım bedeli zaten ödenmiştir. Tartışma, aynı hasarın bir uzantısı olan değer kaybının “maddi hasar” kavramına dahil olup olmadığıdır.

⚖️ Değer kaybı: dolaylı mı doğrudan mı?

Kararın kilit cümlesi şudur: Davalı dolaylı zararların teminat dışı olduğunu ileri sürmüş olsa da, rizikonun gerçekleşmesiyle başvurucuya ait araçta meydana gelen değer kaybı, yerleşik Yargıtay kararlarına göre doğrudan zarar kabul edilmektedir.

Bu yaklaşımın mantığı, değer kaybını kazanın ayrı ve sonraki bir sonucu olarak değil, aracın kendisinde aynı olayla oluşan bir eksilme olarak görmesidir. Onarım aracın işlevini geri getirir; fakat hasar kaydı ve değişen ya da boyanan parçalar nedeniyle ikinci el piyasasındaki satış değeri olay öncesine dönmez. Bu fark, malın kendisine gelen zararın bir parçasıdır. Dolaylı zarar ise kazanç kaybı, kullanım yoksunluğu gibi malın dışında, malvarlığının başka bir kaleminde ortaya çıkan zararlar için söz konusudur.

Böylece hakem, poliçede “maddi hasar” ifadesinin yalnız onarım bedeliyle sınırlı okunamayacağını kabul etmiş; değer kaybını, üçüncü kişinin malına gelen maddi hasarın bir kalemi olarak teminat içinde değerlendirmiştir.

🧮 Bilirkişi, muafiyet ve faiz

Miktar: Davalı, raporda 15.000,00 TL onarım ödemesinin düşülmesi gerektiğini ve 750.000,00 TL limiti hatırlatarak itiraz etmiştir. Başvurucu ise ön kaputun değiştiğini, sol ön çamurluk, tavan, ön göğüs sacı ve torpido önünün boyandığını belirterek değer kaybının düşük hesaplandığını ileri sürmüştür. Ek rapor kök raporu değiştirecek bir husus bulunmadığını bildirmiştir. Hakem, raporu denetime elverişli bulup aracın 10.000,00 TL değer kaybına uğradığını kabul etmiştir. Dosyada değer kaybı için daha önce bir ödeme yapıldığına dair belge bulunmadığı da tespit edilmiştir.

Muafiyet: Hakem poliçede bu teminat için 1.500,00 USD muafiyet tanımlandığını görmüştür. Ancak muafiyetin, aynı kalem bazında değerlendirilen onarım ödemesi sürecinde dikkate alındığını ve 15.000,00 TL’lik onarım tutarının muafiyetin üzerinde kaldığını belirtmiştir. Bu nedenle değer kaybının tamamı poliçe kapsamında karşılanabilir bulunmuştur.

Faiz: Başvurucunun sigortacıya yaptığı ödeme talebi 03.11.2025’te şirkete ulaşmıştır. Bu tarihten itibaren 45 günlük süre dava tarihinden sonraya düştüğü için hakem temerrüt tarihi olarak 12.12.2025 dava tarihini esas almış ve bu tarihten itibaren avans faizine hükmetmiştir.

Giderler: 1.040,00 TL başvuru ücreti, 55,00 TL tebligat gideri ve 1.880,00 TL bilirkişi ücreti sigortacıya yüklenmiş; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ve 5684 sayılı Kanun uyarınca başvurucu lehine 10.000,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir. Karar, 5684 sayılı Kanun’un 30/12. maddesi gereği kesin olarak verilmiştir.

Not: Dergi künyesinde karar tarihi 12/12/2025 olarak yer almaktadır; karar metninde ise bu tarih dava (başvuru) tarihi olarak geçmekte ve bilirkişi raporları Nisan-Mayıs 2026 tarihlidir. Yazıda künye, dergide yayımlandığı biçimiyle aktarılmıştır.

🔁 İMM poliçesiyle karşılaştırma

Bu karar, değer kaybının teminat kapsamı tartışmasında sonucun poliçenin kendi metnine bağlı olduğunu gösterir. Sitemizde yer alan Yargıtay 4. HD 2026/4020 kararında, ihtiyari mali mesuliyet (İMM) poliçesinin genel şartları çerçevesinde değer kaybının teminat dışında kalıp kalmadığı tartışılmıştı. İnşaat Bütün Riskler poliçesinde ise hakem, üçüncü kişilerin mallarına gelen “maddi hasar” ifadesini esas almış ve değer kaybını bu kavramın içinde görmüştür.

Aynı poliçe türünün farklı bir teminat sorununu, bakım devresinde gerçekleşen hırsızlığı ele alan Yargıtay 11. HD 2026/4456 kararı incelemiştir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, zarar görenin poliçenin tarafı değil, şantiye çevresindeki üçüncü kişi olmasıdır.

💬 Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sigorta tahkimine ilişkin diğer hakem kararları Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.