Maden Rödovansında Hile Şartı – Yargıtay 11. CD 2025/12650

Madencilik, yüksek sermaye isteyen ve sonucu yıllar sonra belli olan bir yatırım alanıdır. Sahayı kendisi aramak yerine başkasının ruhsatını rödovans sözleşmesiyle işletmeye alan yatırımcı, ruhsat sahibinin borçlarını, hacizlerini ve ortaklar arasındaki ilişkileri de bir ölçüde devralmış olur. İşler bozulduğunda ise aynı soru gündeme gelir: Yatırımcının uğradığı kayıp ceza hukukunun alanına mı girer, yoksa ticari ortaklığın hukuk mahkemesinde çözülecek bir uyuşmazlığı mıdır? Yargıtay 11. Ceza Dairesi, Isparta ve Burdur’daki maden sahalarına ilişkin bir şikâyet dosyasında bu ayrımı, kanun yararına bozma yolunun sınırlarıyla birlikte ele aldı.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 06.10.2025 tarihli ve E.2025/1325, K.2025/12650 sayılı kararıyla, savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına yapılan itirazı reddeden sulh ceza hâkimliği kararına karşı Adalet Bakanlığının talebiyle başlatılan kanun yararına bozma istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Daireye göre takipsizlik kararında isabetsizlik bulunmamaktadır.
- Maden sahaları, rödovans ve ortak şirket
- Şikâyetin ana iddiaları
- Savcılık neden kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi?
- Kanun yararına bozma istemi ve Dairenin cevabı
- Ticari ortaklıkta hile ne zaman aranır?
- Soruşturmanın genişletilmesi neden istenmişti?
- Maden yatırımcısı açısından kararın anlamı
- Merak edilenler
⛰️ Maden sahaları, rödovans ve ortak şirket
Karar metnine göre şikâyetçi, madencilik sektörüne yeni girdiği ve araştırma-geliştirme çalışmaları yürüttüğü 2007 yılında, şüphelilerin ortağı olduğu bir şirkete ait maden sahalarının arama ve işletme haklarını rödovans sözleşmeleriyle devralmıştır.
Şikâyetçi daha sonra, yapacağı yatırımı güvence altına almak için şüphelilerden biriyle yüzde 50’şer paylı bir anonim şirket kurmuş; ruhsatlar bu ortak şirkete devredilip yine rödovansla şikâyetçiye ait madencilik şirketine işletilmek üzere verilmiştir.
İlişkilerin iyi gittiği dönemde şikâyetçi, şüphelilere ipotek karşılığında 215.000 TL borç vermiş; bu parayı uzun yıllar boyunca geri alamamıştır. 2009 yılında ise şüphelilere ait bir madencilik şirketinin hisseleri, nakit ve çek olarak yapılan ödemeler karşılığında şikâyetçinin aile büyüklerine ait bir şirkete devredilmiştir.
📑 Şikâyetin ana iddiaları
Şikâyet dilekçesinde, olayların en başından planlı bir dolandırıcılık kurgusu olduğu ileri sürülmüştür. Kararda aktarılan iddialar şöyle özetlenebilir:
- Ruhsatları devreden eski şirket, geriye yönelik düzenlenmiş senetlerle muvazaalı şekilde borçlandırılmıştır.
- Senet alacaklıları, şirket ortaklarının yakın çevresinden olup borç verecek ekonomik güce sahip değildir.
- Ruhsatlar üzerindeki haciz devir sırasında kaldırılmış, devirden sonra yeniden konulmuştur; gerçek bir alacaklının böyle davranmayacağı savunulmuştur.
- İcra takiplerinde borç ve yüksek faiz oranları borçlu şirket tarafından hayatın olağan akışına aykırı biçimde kabul edilmiştir.
- 2013’te üçüncü kişiler, 2014’te ise şüphelilerden biri devirlerin muvazaalı olduğu iddiasıyla iptal davaları açmıştır.
- Şüpheliler 215.000 TL’lik borcu ödememek için şirketin içini boşaltmış, şirket borçlarını şikâyetçiye yüklemeye çalışmıştır.
Bu iddialara dayanılarak şüpheliler hakkında resmî belgede sahtecilik, kamu kurum ve kuruluşlarının araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık ve tacir ya da şirket yöneticisinin ticari faaliyeti sırasında dolandırıcılık suçlarından soruşturma yürütülmüştür.
🗂️ Savcılık neden kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi?
Isparta Cumhuriyet Başsavcılığı, şüphelilerin ifadelerini almış, icra dosyalarının ve muvazaa davalarına ilişkin kararların örneklerini dosyaya koymuştur. Soruşturma sonunda 06.06.2024 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde öne çıkan noktalar şunlardır:
- Dolandırıcılık için hilenin belli oranda ağır, yoğun ve ustaca olması, mağdurun inceleme olanağını ortadan kaldıracak nitelik taşıması gerekir.
- Şikâyetçi, ortak şirketi kendi iradesiyle ve yüzde 50 payla kurmuş, maden haklarını bu şirket üzerine almıştır.
- Ruhsatlardan birinin devri sırasında saha üzerinde şüphelilerden birinin başlattığı icra takibinden kaynaklanan haciz bulunmaktadır; saha bilerek hacizli olarak devralınmıştır.
- Şikâyetçinin basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli araştırmayı yapması gerekirken yapmadığı değerlendirilmiştir.
- Rödovansla devralınan sahaların senet, icra takibi ve davalarla iptal ettirilmeye çalışıldığı iddiası dolandırıcılık suçunu oluşturmaz; eylem taraflar arasında hukuki ihtilaftır.
- Resmî belgede sahtecilik iddiası bakımından, senetlere dayalı icra takiplerinin 2008’de başlatılmış olması nedeniyle zamanaşımı dolmuştur.
Şikâyetçi vekilinin itirazı, Isparta 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 18.07.2024 tarihli ve 2024/2330 Değişik İş sayılı kararıyla reddedilmiştir. CMK 173 uyarınca verilen bu ret kararı kesin nitelikte olduğundan aynı gün kesinleşmiştir.
⚖️ Kanun yararına bozma istemi ve Dairenin cevabı
Kesinleşen karara karşı olağan kanun yolu kalmadığından, Adalet Bakanlığı CMK 309/1 uyarınca 18.02.2025 tarihinde kanun yararına bozma talebinde bulunmuş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı da 12.03.2025 tarihli tebliğnamesiyle dosyayı Daireye göndermiştir. İstem, soruşturmanın eksik kaldığı düşüncesine dayanıyordu: şikâyet dilekçesindeki hususlar kapsamında ayrıntılı araştırma yapılmadığı, şüphelilerin iddiaları karşılayacak biçimde ayrıntılı ifadelerinin alınmadığı ve ortak şüphelilerle senet alacaklısı şüphelilerin birlikte hareket edip muvazaalı işlemlerle şikâyetçiyi dolandırdığı iddiasının yeterince incelenmediği ileri sürülmüştü. Bu nedenle sulh ceza hâkimliğinin itirazı reddetmek yerine soruşturmanın genişletilmesine karar vermesi gerektiği savunuldu.
Daire önce CMK 160, 172 ve 173. maddelerin çerçevesini hatırlatmıştır: Savcı, yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; itirazı inceleyen sulh ceza hâkimliği ise itirazı reddedebilir, kabul edebilir ya da soruşturmanın genişletilmesini isteyebilir.
Bu çerçevede dosyayı değerlendiren Daire, savcılığın 06.06.2024 tarihli kararında herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varmış, ihbarnamedeki düşünceyi yerinde görmeyerek kanun yararına bozma istemini oy birliğiyle reddetmiştir. Böylece takipsizlik kararı ve itirazın reddi kararı yerinde kalmıştır.
🔍 Ticari ortaklıkta hile ne zaman aranır?
Dolandırıcılık suçu, TCK 157’de hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlamak olarak tanımlanır. TCK 158/1-h ise suçun tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerce ticari faaliyetleri sırasında işlenmesini nitelikli hâl olarak düzenler. Bu nitelikli hâlin uygulanabilmesi için de önce temel suçun, yani hilenin varlığı gerekir.
Bu kararda belirleyici olan, şikâyet edilen davranışların zamanlaması ve niteliğidir. Yatırımcının sahaları devralması, ortak şirketi kurması ve borç vermesi, karar metnine göre kendi iradesiyle ve tarafların ilişkilerinin iyi olduğu bir dönemde gerçekleşmiştir. Sonradan başlatılan icra takipleri, açılan muvazaa davaları ve hacizler ise mevcut bir ortaklık ilişkisinin bozulmasından doğan hak arayışları ya da hukuki mücadele olarak değerlendirilmiştir.
Kararın dikkat çeken bir yönü, sahanın bilerek hacizli olarak devralındığı tespitidir. Haciz kaydının görülebildiği ve devralanın bunu bildiği bir durumda, devirden sonra aynı alacak nedeniyle işlem yapılmasının kandırma olarak nitelendirilmesi zorlaşır.
Bu yaklaşım, sitemizdeki maden ortaklığında rezerv hilesine ilişkin 11. CD 2025/8174 kararıyla birlikte okunduğunda anlam kazanır. O dosyada yatırımcı, sahada bulunmayan bir rezervi gösteren raporlarla ortaklığa ikna edilmiş ve iki farklı bedelli sözleşme ortaya çıkmıştı; Daire bunu nitelikli dolandırıcılık saydı. Bu dosyada ise yatırım kararını etkileyen sahte bir bilgi veya gizlenen bir olgu karar metnine yansımamıştır; çekişme, ortaklığın kurulmasından sonraki borç, haciz ve muvazaa iddiaları üzerinde yoğunlaşmaktadır. Benzer bir değerlendirme için arsa kâr ortaklığında KYB reddi kararı da incelenebilir.
🧭 Soruşturmanın genişletilmesi neden istenmişti?
CMK 173/3, sulh ceza hâkimliğine kararını vermek için soruşturmanın genişletilmesine gerek görürse bunu açıkça belirterek Cumhuriyet başsavcılığından talepte bulunma imkânı tanır. Kanun yararına bozma istemi, bu yetkinin kullanılmamasını eleştiriyordu. Başsavcılığa göre şikâyetçinin ileri sürdüğü birlikte hareket iddiası, yani şirket ortaklarıyla senet alacaklılarının baştan anlaşarak muvazaalı borç yarattığı savı, ayrıntılı ifadelerle sınanmamıştı.
Daire bu eleştiriyi kabul etmemiştir. Soruşturmada şüphelilerin ifadeleri alınmış, icra dosyaları ve muvazaa davalarına ilişkin kararlar getirtilmişti; bu delillere dayanan takipsizlik kararı yerinde görüldüğünden ilave araştırma yapılmaması bozma nedeni sayılmamıştır.
💼 Maden yatırımcısı açısından kararın anlamı
Karar, ruhsat devri ve rödovans gibi madencilik sektörüne özgü işlemlerde ceza soruşturmasının sınırlarını gösterir. Ortaklık kurulduktan sonra ortaya çıkan borçlar, icra takipleri, hacizler ve muvazaa davaları, tek başına dolandırıcılık suçunun hile unsurunu karşılamayabilir. Savcılık ve Yargıtay, bu tür iddialarda yatırım kararının verildiği andaki durumu, yatırımcının bildiği ya da bilebileceği riskleri ve sonradan yaşanan uyuşmazlığın niteliğini birlikte tartmıştır.
Bu tür dosyalarda muvazaa, alacak, ortaklık ilişkisi ve icra takibine dayalı uyuşmazlıklar hukuk mahkemelerinin ve icra hukukunun alanında kalmaktadır. Öte yandan sahtecilik iddiası bakımından zamanaşımının dolduğunun kabul edilmesi, eski tarihli senet ve takiplere dayanan şikâyetlerde sürenin belirleyici olabileceğini göstermektedir.
❓ Merak edilenler
Rödovans sözleşmesi nedir?
Kanun yararına bozma kimin talebiyle yapılır?
Daire, şikâyetçinin hiçbir zarara uğramadığını mı söyledi?
Sahtecilik iddiası neden incelenmedi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; yatırım uyuşmazlıklarının ceza boyutuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 11. Ceza Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kanun yararına bozma istemini reddeden kararından derlenmiştir. Karar metninde şüphelilerin, şikâyetçinin ve şirketlerin adları yer almamaktadır; PDF’teki ruhsat numarası çıkarılmıştır. Kararda yer alan değerlendirmeler somut soruşturma dosyasındaki delillere dayanır. Benzer görünen bir dosyada sonuç; işlemlerin tarihine, yatırımcının bildiği risklere, sunulan belgelere ve yargı mercilerinin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




