Eurobondda Yetki Şartı ve İflas – Yargıtay 6. HD 2025/2115
Yurt dışında ihraç edilmiş bir eurobondu Türkiye’deki bir banka aracılığıyla satın alan yatırımcı, vade geçtiği hâlde ne kupon ne ana para alabilir. Borçlu Türkiye’de kurulu bir inşaat şirketidir; yatırımcı da en hızlı yolu seçer ve şirket aleyhine iflas yoluyla takip başlatır. Şirket ise tahvil sözleşmesine dayanır: uyuşmazlıklarda İngiliz mahkemeleri yetkilidir ve İngiliz hukuku uygulanır. Soru şudur: İflas kararı yalnız Türk mahkemesince verilebiliyorsa, alacağın varlığı da Türk mahkemesinde mi tartışılmalıdır?
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, 21.05.2025 tarihli ve E.2025/1071, K.2025/2115 sayılı kararıyla, davayı yabancı yetki şartı gerekçesiyle reddeden Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 2024/1672 E., 2025/88 K. sayılı kararını oy birliğiyle onamıştır.
🌍 Lüksemburg’da ihraç, Türkiye’de takip
Davacının anlatımına göre müvekkili, Türkiye’de kurulu bir inşaat şirketinin ihraç ettiği XS0558618384 kodlu, 10.11.2015 vadeli, yıllık %9,5 getirili ve 200.000,00 USD itibari değerli tahvili satın almıştır. Tahvil, bir bankanın Euroclear saklama hesabında tutulmaktadır. Vade geçmesine rağmen davacıya hiçbir kupon ödemesi yapılmamıştır.
Davacı bunun üzerine şirket aleyhine iflas yoluyla takip başlatmıştır. Şirket ödeme emrine itiraz edince, itirazın haksız olduğu ileri sürülerek itirazın kaldırılması ve şirketin iflasına karar verilmesi istemiyle Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açılmıştır.
Uyuşmazlığın düğüm noktası tahvilin dayandığı sözleşme zinciridir. Bölge adliye mahkemesi kararında aktarıldığı üzere asıl tahvil sözleşmesi şirket ile yabancı yediemin, ödeme temsilcisi ve kayıt kuruluşu arasında imzalanmış; tahvillerin arka yüzünde, tahvil hükümlerinin tahvil sözleşmesi hükümlerini içerdiği ve tahvil sahiplerinin bu hükümlere tabi olduğu yazılmıştır. Başlangıçta New York mahkemeleri ve New York hukuku öngörülmüş, 30.09.2015 tarihli ek tahvil sözleşmesiyle bu hükümler değiştirilerek İngiliz mahkemeleri yetkili kılınmış ve İngiliz hukuku uygulanacak hukuk olarak belirlenmiştir.
🛡️ Şirketin üç savunması
Davalı şirket cevabında üç ayrı savunmaya dayanmıştır:
- Yetki ve uygulanacak hukuk: Tahviller Lüksemburg’da, uluslararası bir tahvil sözleşmesiyle ihraç edilmiştir. Tahvili elinde bulunduranlar sözleşme şartlarıyla bağlıdır; sözleşmeye göre İngiliz mahkemeleri yetkili, İngiliz hukuku uygulanacaktır. Davacı alacaklı olduğunu ancak bu mahkemelerden alınacak bir kararla ispatlayabilir.
- Zamanaşımı: Alacak zamanaşımına uğramıştır.
- Hak sahipliği: Tahvillerle ilgili işlem yetkisi yalnız sözleşmenin taraflarına ve orada yetkilendirilen yabancı finans kuruluşlarına aittir; davacının dayandığı, bankadan edinilmiş geçmiş tarihli adi belge, onun tahvilin yetkili hamili olduğunu ispatlamaya yetmez.
🏛️ Ticaret mahkemesi: sahiplik ispatlanamadı
Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesi (2022/168 E., 2024/362 K.) davacıyı iki savunma yönünden haklı, üçüncüsünde haksız bulmuştur:
- Taraflar arasında ticari ilişki vardır; ana para alacağı için 10 yıllık, faiz için 5 yıllık zamanaşımı geçerlidir. Zamanaşımı ve husumet itirazları yerinde değildir.
- İflas hukukuna ilişkin kurallar devletin egemenlik hakkına ilişkin olup kamu düzenini ilgilendirdiğinden, bu konuda taraflarca hukuk seçimi yapılamaz.
- Ancak aynı tahvil sözleşmesine dayalı başka bir davada (Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/69 E., 2022/650 K.) davacının kayıt sahipliğini ispatlayamadığı gerekçesiyle verilen ret kararı istinaftan geçmiş ve Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2024/101 E., 2024/608 K. sayılı kararıyla onanmıştır. Mahkeme bu kararı emsal ve kuvvetli delil olarak görmüştür.
Mahkeme davacıya, yetkili yabancı kuruluşça doğrulanmış hak sahipliği belgesini sunması için 4 haftalık kesin süre vermiştir. Kayıt tutmakla görevli kuruluş davacının hak sahipliğini doğrulayan bir kayıt bulamamış; saklama hesabına ilişkin 16.05.2018 tarihli portföy durum raporu da ispat için yeterli görülmemiştir. Dava, hak sahipliğinin ispatlanamadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
🔁 Bölge adliye: önce yetkili yargı yerinden karar
Davacının istinafı üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi, sonucu korumakla birlikte gerekçeyi tamamen değiştirmiş ve HMK m.353/1-b-2 uyarınca düzelterek yeniden esas hakkında karar vermiştir. Dairenin gerekçesi şu adımlardan oluşur:
- İflas davalarında davacı önce alacaklı olduğunu kanıtlamalıdır. İtirazın kaldırılması ve iflas davası, önce alacak-borç ilişkisine dair bir maddi hukuk yargılamasını, ardından şartlar varsa iflas kararını içerir.
- İİK m.154/son’daki, iflas kararının borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret mahkemesince verileceğine ilişkin kesin yetki kuralı, alacağın tespiti aşamasına ilişkin değildir; iflas kararı verilmesi bakımından devlet egemenliğiyle ilgilidir.
- Tahvillerin arka yüzündeki atıf nedeniyle tahvil sözleşmesi ve ek sözleşmedeki yetki ve hukuk seçimi hükümleri tahvil sahipleri için, dolayısıyla davacı için de bağlayıcıdır.
- Davacı, alacağının esasına ilişkin İngiliz mahkemelerinden bir karar almadan doğrudan iflas yoluyla takip başlatmış; borçlu ise hem takibe itirazında hem cevabında yargı yeri itirazını ileri sürmüştür.
Bu durumda Daireye göre davacının önce ek tahvil sözleşmesindeki yargı yerinde alacağını ispatlayan bir karar alması, bu karara dayanarak Türkiye’de iflas yoluyla takip yapması ve iflas davası açması gerekirdi. Daire, ilk derece mahkemesinin dayandığı Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi dosyasındaki onanmış kararların, Yargıtay 23. ve 6. Hukuk Dairelerinin bu yöndeki çok sayıdaki kararıyla çeliştiğini de belirtmiş ve davayı bu gerekçeyle reddetmiştir. Karar 29.01.2025 tarihinde oy çokluğuyla verilmiştir.
✋ Karşı oydaki itiraz
Bölge adliye mahkemesi kararına muhalif kalan üye, iflas davalarının kamu düzenine ilişkin sonuçlar doğurduğunu ve egemenlik ilkesinin doğrudan uygulandığı bir alan olduğunu vurgulamıştır. Karşı oya göre iflas yoluyla takip, itirazın kaldırılması ve iflas talebi birbirini izleyen ve parçalara ayrılmaması gereken bir bütündür. İİK m.155 borçluya borcu olmadığı ve iflasa tabi olmadığı yönünde itiraz imkânı tanır; sözleşmedeki yargı yeri veya tahkim şartı ayrıca bir itiraz nedeni olarak düzenlenmemiştir. Önce yabancı yargı yerinden karar alınıp sonra yeniden iflas istenmesi usul ekonomisine aykırıdır ve basit usule tabi iflas davasının amacıyla bağdaşmaz.
🏁 Yargıtay’ın onaması
Davacı temyiz dilekçesinde; iflasın kamu düzenine ilişkin olduğunu, yetki sözleşmesiyle yetkili mahkemenin değiştirilemeyeceğini, aynı tahvile dayalı başka bir davada Türk mahkemelerinin yetkisinin kabul edilerek esasa girildiğini ve özdeş olaylarda farklı karar verilmesinin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını ileri sürmüştür. Ayrıca tahvil sahipliğinin Euroclear ve Clearstream kayıtları ile banka hesap özetleriyle ispatlanabileceğini, yabancı mahkemede dava açmanın zorunlu olmadığını ve kararın oy çokluğuyla verilmesinin kendi görüşünü desteklediğini savunmuştur.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı “iflas yolu ile adi takibe itirazın kaldırılması ve iflas istemi” olarak nitelendirmiştir. HMK m.371’deki bozma sebeplerinden birinin bulunmadığını, kararın tarafların iddia ve savunmalarına, uygulanacak hukuk kurallarına, dava şartlarına ve ispat kurallarına uygun olduğunu belirterek bölge adliye mahkemesi kararını HMK m.370/1 uyarınca ONAMIŞTIR. Aynı tarihte, aynı tahvile dayanan ve aynı daire tarafından aynı gerekçeyle reddedilen diğer bir dosyada da (Yargıtay 6. HD E.2025/1184, K.2025/2116) onama kararı verilmiştir.
🧩 İflas davasının iki aşaması
Onanan karar, itirazın kaldırılması ve iflas davasını iki katmana ayırmaktadır. Birinci katman alacağın varlığıdır ve bu katmanda taraflar arasındaki yetki ve hukuk seçimi anlaşması etkisini gösterir. İkinci katman iflas kararının kendisidir; burada İİK m.154/son’daki kesin yetki ve Türk hukuku devreye girer. Karşı oy ise bu ayrımı reddederek süreci bölünmez bir bütün olarak görmektedir.
Kararın yatırımcı yönünden görünümü şöyle özetlenebilir:
- Yurt dışında ihraç edilen tahvillerde arka yüzde atıf yapılan sözleşme hükümleri, ikincil piyasada tahvili alan yatırımcıyı da bağlayıcı kabul edilmiştir.
- Borçlunun Türkiye’de kurulu olması, alacağın Türkiye’de iflas yoluyla doğrudan tartışılabilmesi için yeterli görülmemiştir.
- İlk derece mahkemesinin zamanaşımı ve hak sahipliği tespitleri, gerekçe düzeltildiği için sonuca esas alınmamıştır; dosya yetki ekseninde sonuçlanmıştır.
Eurobond alacağının farklı aşamalarına ilişkin kararlar için eurobondda iflas masasına kayıt ve kayıtsız eurobond ve zamanaşımı yazılarına bakılabilir.
💬 Sık sorulan sorular
Türk şirketinin iflasını yabancı mahkeme mi verir?
Tahvil sözleşmesini imzalamayan yatırımcı yetki şartıyla bağlı mı?
Aynı tahvilde başka dosyada esasa girilmesi sonucu değiştirmedi mi?
Zamanaşımı itirazı ne oldu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; tahvil ve iflas uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından ve onanan bölge adliye mahkemesi kararının Bedesten’de yayımlanan metninden derlenmiştir. Yargıtay incelemesi temyiz sebepleriyle sınırlı kalmış ve bölge adliye mahkemesinin gerekçesine ayrıca ilke cümlesi eklenmemiştir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; ihraç belgelerindeki yetki ve hukuk seçimi hükümlerine, tahvilin nasıl ve kimden edinildiğine, saklama kayıtlarına ve takip sürecine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
