Traktör Haczinde Satış Süresi – Yargıtay HGK 2026/280

Bir traktöre konulan haciz, alacaklı satış istemediği için düşmüşse, borçlunun “bu araç çiftçiliğim için zorunludur” diyerek açtığı haczedilmezlik şikâyeti ne olur? Satış isteme süresi altı ay mı, bir yıl mı? 7343 sayılı Kanun’la getirilen bir yıllık süre, haczin konulduğu gün yürürlükte olan kanuna göre mi, yoksa o ilde elektronik satışa geçilip geçilmediğine göre mi belirlenir? Şikâyet açılmış olması, alacaklının süresini kendiliğinden durdurur mu? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, İİK’nın geçici 18. maddesindeki geçiş kuralını merkeze alarak bu soruları birlikte cevaplamıştır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 29.04.2026 tarihli ve E.2025/707, K.2026/280 sayılı kararıyla, satış isteme süresinin bir yıl olduğunu kabul ederek Özel Daire bozmasına direnen ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle ve kesin olarak bozmuştur.

🚜 Traktör, çiftçilik iddiası ve geç gelen satış talebi

Alacaklı, borçlu aleyhine genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatmış ve 17.03.2022 tarihinde borçlu adına kayıtlı traktöre haciz konulmasını talep etmiştir. İcra müdürlüğü talebi 18.03.2022 tarihinde kabul etmiş, haciz aynı gün trafik sicil kaydına işlenmiştir.

Borçlu, 19.09.2022 tarihinde tedbir talepli bir dilekçeyle icra mahkemesine başvurmuş; kendisinin ve ailesinin geçimini çiftçilikle sağladığını, bu nedenle traktörün haczedilemeyeceğini ileri sürerek haczin kaldırılmasını istemiştir. Mahkeme, takibin durdurulması talebini reddetmiştir. Alacaklı vekili ise 29.11.2022 tarihinde satış talebinde bulunmuştur.

Borçlunun dayandığı hüküm İİK’nın 82. maddesinin birinci fıkrasının 4. bendidir. Bu bende göre borçlu çiftçi ise kendisinin ve ailesinin geçimi için zaruri olan arazi, çift hayvanları, nakil vasıtaları ve diğer eklenti ile ziraat aletleri haczolunamaz.

🛤️ Beş durakta yargılama

Kurul, direnme kararını İİK’nın 364/2. maddesinin göndermesiyle HMK’nın 371. maddesi uyarınca bozmuş; dosyanın HMK 373/1 gereğince ilk derece mahkemesine, kararın bir örneğinin bölge adliye mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

📜 Geçici madde 18: süre neye göre belirlenir?

Kurulun ilk tespiti, haczedilmezlik şikâyetinin bir ön koşula bağlı olduğudur. İİK’nın 82/1-4. maddesine dayanılarak şikâyette bulunulabilmesi için şikâyet tarihinde hukuken geçerli bir haczin bulunması gerekir. Bu nedenle mahkeme önce İİK’nın 106 ve 110. maddeleri uyarınca haczin kalkıp kalkmadığını belirlemelidir. İİK’nın 110. maddesine göre bir malın satılması kanuni süre içinde istenmezse o mal üzerindeki haciz kalkar.

Asıl uyuşmazlık, kanuni sürenin ne olduğudur. Kurul iki metni karşılaştırmıştır:

• 6352 sayılı Kanun ile değişik İİK 106/1: Haczolunan mal taşınır ise hacizden itibaren altı ay, taşınmaz ise bir yıl içinde satılması istenebilir.
• 7343 sayılı Kanun ile değişik İİK 106/1: Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir.

İlk derece mahkemesi, haciz tarihi olan 18.03.2022’de 7343 sayılı Kanun’un yürürlükte olduğunu esas alarak bir yıllık süreyi uygulamıştı. Kurul ise yürürlük tarihinin tek başına yeterli olmadığını, 7343 sayılı Kanun’la İİK’ya eklenen geçici 18. maddenin özel bir geçiş düzeni kurduğunu vurgulamıştır.

Karar metninde aktarıldığı üzere geçici 18. maddenin ikinci fıkrasına göre 106. madde dahil sayılan maddelerde yapılan değişikliklerin uygulanmasına, Adalet Bakanlığınca belirlenen il veya ilçelerde başlanır ve değişikliklerin hangi il veya ilçede ne zaman uygulanacağı Bakanlığın resmî internet sitesinde duyurulur. Aynı fıkranın 1 numaralı bendine göre uygulamaya geçilen yerlerde geçiş tarihinden sonra haczedilen mallar hakkında yeni hükümler, geçiş tarihinden önce haczedilen mallar hakkında ise değişiklikten önceki hükümler uygulanır.

Kurul bu düzenlemeden şu ilkeyi çıkarmıştır:

Kurul ayrıca taşınırın usulüne uygun haczedilmiş sayılması için icra müdürlüğünce haciz kararı verilmesinin yeterli olduğunu, sicile şerh verilmesinin zorunlu olmadığını belirtmiştir. Bu nedenle sürenin başlangıcı, sicil kaydının tarihi değil haciz kararının verildiği tarihtir.

⏸️ Şikâyet satış süresini durdurur mu?

Direnme kararına karşı ileri sürülebilecek bir başka düşünce, borçlunun şikâyeti devam ederken alacaklıdan satış istemesinin beklenemeyeceğiydi. Kurul bu düşünceyi kabul etmemiştir.

İİK’nın 22. maddesi açıktır: Şikâyet, icra mahkemesince karar verilmedikçe icrayı durdurmaz. Kurul, satış isteme süresinin hangi hâllerde duracağının kanunda ayrıca gösterildiğini hatırlatmıştır. Örneğin istihkak davası sırasında satış isteme süreleri işlemez (İİK 97/8), menfi tespit davasında ihtiyati tedbirle takip durdurulmuşsa haciz ve satış isteme süreleri de durur (İİK 72/2-3), taksitle ödeme hâlinde de süre durur (İİK 111/1).

Somut dosyada borçlunun tedbir talebi reddedilmiştir. Kurula göre tedbir kararı verilmedikçe haczedilmezlik şikâyetine başvurulması satış isteme süresini kendiliğinden durdurmaz; şikâyet, alacaklının satış talebine engel değildir. Kurul bu yaklaşımı, şikâyetin zaman kazanmak amacıyla kötüye kullanılmasını önleme amacıyla da açıklamıştır.

🗓️ Takvim üzerinde hesap

Kurul ve Özel Dairenin tespitleri birlikte okunduğunda hesap şu şekilde kurulmuştur:

1. Haciz kararı: 18.03.2022.
2. Takibin yapıldığı ilde elektronik satışa geçiş: 02.01.2023 tarihinden itibaren ilanı yapılacak artırmalar. Haciz bu tarihten önce olduğundan eski hüküm uygulanır.
3. Satış isteme süresi: Taşınır mal için altı ay. Özel Daire kararına göre sürenin son günü olan 18.09.2022 Pazar gününe rastladığından süre ertesi gün sona ermektedir.
4. Şikâyet tarihi: 19.09.2022. Bu tarihte haciz henüz kalkmamıştır.
5. İlk derece mahkemesinin karar tarihi: 17.11.2022. Bu tarihe kadar satış istenmediğinden haciz kalkmıştır.
6. Satış talebi: 29.11.2022, yani altı aylık sürenin dışında.

Sonuç olarak şikâyet açıldığı gün geçerli bir haciz bulunduğu için başvuru “fuzuli” sayılmamış, ancak inceleme sırasında haciz kalktığı için şikâyet konusuz kalmıştır. Bu durumda mahkemenin çiftçilik iddiasını incelemesine gerek kalmaz; şikâyetin esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerekir. Özel Daire bozma kararında yargılama giderlerinin HMK’nın 331/1. maddesi uyarınca tarafların şikâyet tarihindeki haklılık durumuna göre belirlenmesi gerektiğini de belirtmişti.

🆕 Önceki Kurul kararından farkı

Haczedilmezlik şikâyetinin geçerli bir haczin varlığına bağlı olduğu ilkesi Kurulun önceki kararlarında da yer almıştır. Bu ilkenin satış avansı ve geçici 18. maddenin üçüncü fıkrası bakımından uygulandığı bir dosya için satış avansı eksikse haciz düşer (HGK 2025/712) yazısına bakılabilir. O dosyada belirleyici olan, tarifeye göre giderlerin süresinde yatırılıp yatırılmadığıydı.

HGK 2026/280’in getirdiği katkı ise farklıdır: Kurul, satış isteme süresinin uzunluğunun 7343 sayılı Kanun’un yürürlük tarihine göre değil, ilgili ilde elektronik satış uygulamasına geçiş tarihine göre belirleneceğini açıkça ortaya koymuş ve haczedilmezlik şikâyetinin bu süreyi kendiliğinden durdurmadığını belirtmiştir. Süresinde satış istenmemesinin ihale aşamasındaki sonucuna ilişkin bir Özel Daire kararı için süresinde satış istenmezse ihale yazısı incelenebilir.

💡 Soru ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, icra ve iflas hukukuna ilişkin diğer karar yazıları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.