İade Edilen BES Payı Gider mi? – Danıştay 3. D 2026/646
Şirketler çalışanlarını bağlı tutmak için bireysel emeklilik sistemine işveren katkı payı öder ve bu ödemeleri kurum kazancından gider olarak düşer. Çalışan, hak kazanma süresi dolmadan işten ayrıldığında ise ödenen paylar işverene geri döner. Peki işveren, kendisine dönen bu tutarı şirket çalışanlarının üye olduğu bir yardımlaşma sandığı vakfına aktarırsa, aktarılan para yeniden gider yazılabilir mi? Aynı dosyada ikinci bir soru daha vardır: Holding şirketinin kanunen kabul edilmeyen bazı harcamaları, hizmet faturasıyla bağlı şirkete yansıtıldığında bağlı şirket bu tutarı gider yazabilir mi?
Danıştay Üçüncü Dairesi, 16.02.2026 tarihli ve E.2023/8428, K.2026/646 sayılı kararıyla, cezalı kurumlar vergisi tarhiyatını tümüyle kaldıran vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden bölge idare mahkemesi kararını oybirliğiyle ve kesin olarak bozmuştur. Tetkik hâkiminin düşüncesi onama yönündeyken Daire farklı sonuca ulaşmıştır.
🧾 Vergi incelemesi ve tarhiyatın iki ayağı
Dava konusu tarhiyat, davacı şirket hakkında düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanmaktadır. Raporda şu tespitler yer almıştır:
- Şirket, bireysel emeklilik sistemine işveren payı olarak yatırdığı tutarları, bazı çalışanların mevzuatta belirlenen süreler dolmadan işten ayrılması üzerine geri almıştır.
- Geri dönen tutarlar, şirketin üyesi olduğu emeklilik ve yardımlaşma sandığı vakfına, vakıf senedinin 49. maddesine dayanılarak aktarılmış; aktarım vakıf iktisadi işletmesinin düzenlediği faturalara bağlanmıştır.
- Şirket ayrıca bağlı olduğu holding şirketinden aldığı hizmetler için ödemeler yapmıştır.
- Her iki kalem de kurumlar vergisi hesabında gider olarak dikkate alınmıştır.
Holding hakkında ayrıca düzenlenen vergi tekniği raporunda, holdingin kanunen kabul edilmeyen gider niteliğindeki harcamalarının bir kısmının, belirlenen bir dağıtım anahtarı çerçevesinde bağlı şirketlere hizmet faturalarıyla yansıtıldığı saptanmıştır. Vergi dairesi bu iki tespite dayanarak söz konusu tutarları kurumlar vergisi matrahına eklemiş; 2018 dönemi için ikmalen kurumlar vergisi salmış ve tekerrür nedeniyle artırılmış bir kat vergi ziyaı cezası kesmiştir.
🏢 Vergi mahkemesi ve bölge idare mahkemesi
Vergi mahkemesi davayı kabul ederek cezalı vergiyi tümüyle kaldırmıştır. Gerekçe iki ayrı değerlendirmeye dayanmaktadır:
- BES payları: İşveren katkı payları Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 40. maddesinin 9. bendi uyarınca indirilmiş; iade edilen paylar gelir yazıldıktan sonra yardım sandığına aktarılmış ve yine aynı bent kapsamında gider olarak gösterilmiştir. Mahkemeye göre bu kayıtlar kanuna aykırı değildir.
- Holding faturaları: 33 Seri No’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği holdinglerin genel idare giderlerini bağlı şirketlere dağıtabileceğini, ancak hizmetin fiilen verilmesini ve faturada hizmet türünün ayrıntılı gösterilmesini şart koşmaktadır. Mahkeme, hizmeti alan şirketin, hizmet veren şirketin bu sırada ne tür giderler yaptığını bilmesinin mümkün olmadığını kabul etmiştir.
Davacı şirket savunmasında, çalışanların sosyal güvenlik ihtiyacını karşılamak amacıyla vakfa aktarılan tutarın GVK m.40/2 kapsamında gider yazılabileceğini de ileri sürmüştür. Bölge idare mahkemesi vergi dava dairesi, istinaf başvurusunu 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddetmiştir. Vergi dairesi, söz konusu ödemelerin kanunen kabul edilmeyen gider niteliğinde olduğunu ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
📚 Daireye göre uygulanacak hükümler
Danıştay, değerlendirmesine geçmeden önce uyuşmazlığa uygulanacak çerçeveyi ortaya koymuştur:
- 5520 sayılı KVK m.6: Kurumlar vergisi safi kurum kazancı üzerinden hesaplanır ve safi kurum kazancının tespitinde GVK’nın ticari kazanç hükümleri uygulanır.
- GVK m.2: Gerçek gelirin vergilendirilmesi ilkesi.
- GVK m.40/2: Hizmetli ve işçilerin sigorta primleri ve emekli aidatı, istirdat edilmemek üzere Türkiye’de kurulu sigorta şirketlerine veya tüzel kişiliği bulunan emekli ve yardım sandıklarına ödenmiş olması şartıyla indirilebilir.
- KVK m.8 ve m.11: Kurumlara özgü ek indirimler ile kabul edilmeyen indirimler.
- 213 sayılı VUK m.3/B: Vergilendirmede gerçek mahiyet esastır; olağan olmayan bir durumu iddia eden bunu ispatla yükümlüdür.
- İYUK m.22, 24/e ve 49/2-c: Kararda hukuki sebepler ve gerekçe gösterilmeli; kararı etkileyebilecek usul hatası bozma nedenidir.
GVK m.40/9 ise işverenlerce ücretliler adına bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının belirli sınırlar içinde gider yazılmasına imkân tanımaktadır. İki bendin ortak noktası, ödemenin belirli bir çalışana bağlanmasıdır.
💼 Birinci ayak: vakfa aktarılan BES payı
Daire, GVK m.40/2’deki sigorta primi ve emekli aidatı indiriminin ilk koşulunu şöyle belirlemiştir: Ödemenin hâlihazırda çalışan bir hizmetli veya işçi adına yapılması gerekir.
Somut olayda şirkete iade edilen işveren payları vakfa aktarılırken herhangi bir çalışanla ilişkilendirilmemiştir. Daireye göre bu nitelikteki aktarım ihtiyari bir ödemedir ve kurumlar vergisi hesabında indirilecek gider olarak dikkate alınamaz. Bu nedenle tarhiyatın bu kısmını kaldıran vergi mahkemesi kararına karşı yapılan istinafın reddedilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Kararın satır arasında kalan nokta şudur: İlk ödeme belirli çalışanlar adına yapılmış ve gider yazılmıştı. Çalışan hak kazanmadan ayrılınca bu bağ kopmuştur. Geri dönen tutarın daha sonra vakfa aktarılması, yeni bir çalışan bağı kurmadığı sürece ikinci kez gider olarak düşülemeyecektir. Daire, vakfın tüzel kişiliği ya da vakıf senedinin içeriği üzerinde durmamış; belirleyici ölçüt olarak çalışanla ilişkilendirmeyi esas almıştır.
🏗️ İkinci ayak: holdingden yansıyan giderler
Holding faturaları yönünden Daire, vergi mahkemesinin “hizmet alan şirket, hizmet verenin ne tür gider yaptığını bilemez” yaklaşımını yeterli bulmamıştır. Karara göre tarhiyatın, holdingin kanunen kabul edilmeyen giderlerinden kaynaklanan ve davacıya yansıtılan kısmı bakımından yapılması gereken şudur:
- Yansıtılan giderlerin her biri ayrı ayrı ele alınmalıdır,
- Davacı şirketin faaliyet konusu göz önüne alınmalıdır,
- Her bir kalemin davacı şirket nezdinde gider yazılıp yazılamayacağı bu ölçütlere göre değerlendirilmelidir.
Daire bu kısımda tarhiyatın doğrudan hukuka uygun olduğunu söylememiştir. Bozma, yazılı gerekçeyle verilen kaldırma kararının eksik incelemeye dayandığı içindir. Yani holding faturalarındaki kalemlerin bir kısmının sonuçta gider yazılabilir bulunması da mümkündür; ancak bu sonuca toptan bir değerlendirmeyle ulaşılamaz.
Daire son olarak, yeniden verilecek kararda vergi ziyaı cezasının tekerrüre isabet eden kısmının da ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Sonuçta temyiz istemi kabul edilmiş ve vergi dava dairesi kararı 16.02.2026 tarihinde oybirliğiyle, kesin olarak bozulmuştur.
📝 Karardan çıkan notlar
Karar kısa olmakla birlikte, grup şirketlerinde ve personel yan haklarında sık görülen iki uygulamaya ışık tutmaktadır:
- Çalışan bağı kurucu unsurdur: GVK m.40/2 kapsamındaki prim ve aidat indirimi, ödemenin belirli bir çalışan adına yapılmasına bağlanmıştır. İade edilen BES paylarının toplu olarak bir vakfa aktarılması bu bağı kurmaz.
- Alıcının vakıf olması tek başına yetmez: Aktarımın bir emeklilik ve yardımlaşma sandığı vakfına, vakıf senedine dayanılarak yapılması ödemenin ihtiyari niteliğini değiştirmemiştir.
- Bilgi eksikliği savunması sınırlıdır: Holding hizmetini alan şirketin faturanın arkasındaki giderleri bilemeyeceği gerekçesi, kalem kalem inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamıştır.
- Faaliyet konusu ölçüttür: Holdingden yansıyan bir giderin bağlı şirkette kabul edilip edilmeyeceği, bağlı şirketin kendi faaliyet konusu ile ilişkisi üzerinden belirlenecektir.
- Ceza ayrı değerlendirilir: Tekerrür nedeniyle artırılan vergi ziyaı cezası, vergi aslından bağımsız olarak yeniden ele alınacaktır.
Kurum kazancının tespitinde grup içi ilişkilerin farklı bir yansıması için holdingin köprü kredisi ve tasfiye edilen iştirakin zararı kararlarına; bireysel emeklilik katkı paylarının hukuk yargısındaki görünümü için aracıya ödenen katkı payı kararına bakılabilir.
💬 Soru ve cevaplar
İşverenin BES'e ödediği katkı payı hiç gider yazılamaz mı?
Vakfa aktarım neden ihtiyari ödeme sayıldı?
Holding faturalarındaki tutarların tamamı vergiye tabi mi tutuldu?
Bozma kararına karşı başka bir yola gidilebilir mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim kanalları iletişim sayfasında yer almaktadır; vergi uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Danıştay Üçüncü Dairesinin resmî içtihat sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar 2018 hesap dönemine ve o tarihteki mevzuata dayanır; taraf adları kaynakta anonimdir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; ödemenin hangi çalışanla ilişkilendirildiğine, vakıf senedinin içeriğine, faturalandırılan hizmetlerin niteliğine, şirketin faaliyet konusuna ve inceleme raporlarındaki tespitlere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
