Blokzincir üzerinde “mint” edilen bir dijital varlık, pazar yerinden kaldırıldığında gerçekten ortadan kalkmış sayılır mı? Bir spor fotoğraf ajansı, yıllar önce stadyumda çektiği iki fotoğrafı tanınmış bir eski futbolcu ve teknik direktörün adı ve soyadıyla birlikte NFT’ye dönüştürüp kripto para ile işlem yapılan bir platformda satışa sunmuştur. Fotoğrafı çekilen kişi ise bu kullanıma hiçbir zaman izin vermediğini ileri sürerek dava açmıştır. Ajansın savunması iki noktada toplanıyordu: Fotoğraflar basın mensubu sıfatıyla, kamuya açık alanda çekilmişti ve listeleme süresi dolduğu için NFT’ler zaten arşive kaldırılmıştı.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi, 26.03.2026 tarihli ve E.2024/322, K.2026/505 sayılı kararıyla, bir kişinin görüntüsünü içeren fotoğrafın rızası alınmadan NFT’ye dönüştürülüp satışa arz edilmesinin FSEK 86 kapsamında kişilik haklarına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu kabul eden ilk derece kararını yerinde bulmuş; davalı ajansın istinaf başvurusunu oy birliğiyle esastan reddetmiştir.
⚽ Stadyumdaki kareden dijital koleksiyona
Karar metnine göre davacı, uzun yıllar futbol kulüplerinde ve millî formada oynamış, ardından teknik direktörlük yapmış bir spor insanıdır. Davacı vekili dava dilekçesinde NFT’lerin dijital mülkiyet ve koleksiyonculuk kavramlarına yeni boyutlar kazandırdığını, bu varlıkların kripto paradan çok bir meta veya ürün olarak değer gördüğünü anlatmıştır. Davaya konu platformda dijital sanat eserine çevrilen NFT’lerin bir sanal para birimi üzerinden satıldığı, davacının görsellerinin de bu yolla satışa sunulduğu ileri sürülmüştür.
Davacıya göre görseller için herhangi bir lisans sözleşmesi veya anlaşma bulunmamakta, kendisinin rızası da alınmamıştır. Davacı; görselinin, adının ve soyadının birlikte veya ayrı ayrı kullanıldığı her türlü NFT’nin yayından kaldırılmasını, erişimin engellenmesini, portre ve görsellerin hukuka aykırı kullanıldığının tespitini ve tecavüzün men’i ile ref’ini talep etmiştir. Dava açılmadan önce İstanbul 20. Sulh Hukuk Mahkemesinde delil tespiti yaptırılmış ve bilirkişi raporu alınmıştır.
⚖️ Tarafların çekişme noktaları
| Konu | Davacı | Davalı ajans |
|---|---|---|
| Fotoğrafların kaynağı | Rıza ve lisans yoktur. | Fotoğraflar şirket yetkilisi tarafından, basın mensubu olarak ve Basın Kanununa uygun çekilmiştir; mülkiyet ajansa aittir. |
| Kullanım amacı | Kötü niyetli satışa arz ve haksız rekabet. | Amaç arşivlemedir; kullanım ticari değil, gazetecilik faaliyeti kapsamındadır. |
| Güncel ihlal | Hukuki yarar devam etmektedir. | Platform en fazla altı aylık listelemeyi desteklediğinden NFT’ler 01.06.2022 itibarıyla satışta değildir; men ve ref istenemez. |
| Bilirkişi | Raporlar yeterlidir. | Raporlar eksiktir; blokzincirin hukuki statüsü netleşmemişken eksik incelemeyle karar verilmiştir. |
İlk derece mahkemesi, delil tespiti dosyasındaki rapor ile dava dosyasında alınan 11.10.2023 tarihli rapor arasında çelişki bulunmadığını tespit etmiştir. Raporlara göre platform, kullanıcıların dijital varlıkları genel olarak kripto para üzerinden satışa sunduğu bir sitedir; davalının bu sitede hesabı vardır ve davacının iki fotoğrafı adı ve soyadı belirtilerek bu hesap üzerinden satışa sunulmuştur. Mahkeme, fotoğrafların ticari amaçla dijital varlığa çevrildiğini, bu nedenle FSEK 86/2’deki istisnanın uygulanamayacağını ve davalı bir şirket olduğundan eylemin haksız rekabet de oluşturduğunu belirterek davayı kabul etmiştir.
🔗 Daire NFT’yi nasıl tanımladı?
Bölge adliye mahkemesi, uyuşmazlığı çözmeden önce kavramın kendisini açıklamayı gerekli görmüştür. Gerekçeye göre NFT, İngilizce ifadenin kısaltması olup Türkçeye “misli olmayan/eşsiz jeton” olarak çevrilmekte, yaygın olarak dijital imza veya dijital koleksiyon şeklinde ifade edilmektedir. NFT pazar yerleri bu varlıkların alınıp satıldığı platformlardır ve bu pazar yerlerine kripto para cüzdanlarıyla giriş yapılmaktadır.
Daireye göre NFT; dijital ortamdaki görüntü, metin, ses, grafik veya video formatındaki bir içeriğin “mint” edilmesi, yani tokenize edilmesi sonucunda oluşturulan ve esasında bir koddan ibaret olan bir kripto varlıktır. Bu kodun kaynağında, somut olaydaki gibi bir kişiye ait görüntü bulunabilir. Ancak Daire açıkça şunu vurgulamıştır: Başkasına ait görüntüyü içeren bir resmin izinsiz olarak NFT’ye dönüştürülmesine cevaz verilmesi mümkün değildir.
FSEK 86/1 uyarınca resim ve portreler, eser niteliğinde olmasalar bile, tasvir edilenin muvafakati olmadan teşhir veya başka suretlerle umuma arz edilemez. Hükmün aykırılık hâlinde Borçlar Kanununun haksız fiil hükümlerine ve koşulları varsa TCK 134, 139 ve 140’a yollama yaptığı da kararda aktarılmıştır.
🗄️ “Arşive kaldırdık” savunması neden sonuç vermedi?
Kararın en dikkat çekici kısmı, teknolojinin işleyişinden hareketle hukuki yarar sorununu çözmesidir. Davalı, NFT’lerin 01.06.2022’de arşive kaldırıldığını, satış yapılmadığını ve bu nedenle ortada devam eden bir tecavüz bulunmadığını savunmuştur. Daire bu savunmayı şu gerekçeyle kabul etmemiştir:
- Blokzincir teknolojisinde veriler tek bir merkezde değil, sistemdeki tüm bilgisayarlarda her verinin kopyası oluşturularak kayıt altına alınır.
- Bu yapı, işlem ve verilerin değiştirilemez olmasını sağlar.
- Mint işlemiyle, varlıkla özdeşleşen dijital kopyanın blokzincir ağı üzerinde silinemez şekilde kaydı oluşur ve bu kayıt kripto para cüzdanlarında saklanabilir.
- Bu nedenle NFT’nin arşive kaldırılması ya da satılmamış olması, davacının hukuki menfaatini ortadan kaldırmadığı gibi tecavüzün sona erdiğini de göstermez.
Bu yaklaşım, klasik internet yayınlarında görülen “içerik kaldırıldı, dava konusuz kaldı” savunmasının blokzincir ortamında aynı etkiyi doğurmayabileceğini göstermektedir. Pazar yerindeki ilanın görünmez hâle gelmesi ile zincirdeki kaydın varlığını sürdürmesi, Dairenin değerlendirmesinde birbirinden ayrılmıştır.
📰 Basın istisnası ve ticari kullanım
Davalı ajans, fotoğrafların basın yoluyla ve haber amacıyla çekildiğini, dolayısıyla kişilik hakkı ihlali bulunmadığını da ileri sürmüştür. FSEK 86/2, memleketin siyasi ve içtimai hayatında rol oynayan kişilerin resimleri, tasvir edilenlerin katıldığı resmî tören veya genel toplantıları gösteren resimler ve günlük olaylara ilişkin haber görüntüleri için muvafakat şartını aramamaktadır. Ancak aynı maddenin son fıkrası, yayımın caiz olduğu hâllerde de TMK 24’ü saklı tutmaktadır.
Daireye göre belirleyici olan, kullanımın kişinin toplumsal veya siyasi rolüyle ilgili olmasıdır. Hukuka uygun kullanımdan kastedilen, toplumun haber alma hakkı kapsamında, güncel bir olayla bağlantılı ve ticari amacı olmayan kullanımlardır. Somut olayda ise:
- Fotoğrafların NFT hâline getirilmesi davacının toplumsal rolüyle ilgili değildir,
- Kullanımın güncel bir olayla bağlantısı yoktur,
- Eylem ticari bir amaca hizmet etmektedir.
Bu nedenle hukuka uygun kullanım savunmasına itibar edilmemiştir. Fotoğrafı çekenin fotoğraf üzerindeki hakları ile fotoğrafta görünen kişinin kişilik hakları birbirinden ayrı değerlendirilmiş; ajansın fotoğrafın sahibi olması, görüntüsü kullanılan kişinin rızası yerine geçmemiştir. Fikri hakların haber içeriklerinde izinsiz kullanımına ilişkin farklı bir uyuşmazlık için haberde izinsiz tez filmi yazısına bakılabilir.
İstinaf incelemesi HMK 355 uyarınca istinaf sebepleri ve kamu düzeniyle sınırlı yapılmış, ilk derece kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık görülmemiştir. Karar, tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’a temyiz yolu açık olarak verilmiştir.
💠 Kripto varlık dünyası açısından anlamı
Kararın önemi, NFT’yi açıkça bir kripto varlık olarak tanımlaması ve bu niteliğin kişilik hakları üzerindeki sonuçlarını değerlendirmesidir. Karardan çıkan başlıca tespitler şöyle özetlenebilir:
- Bir görüntünün NFT’ye dönüştürülerek satışa sunulması, FSEK 86 anlamında “umuma arz” niteliğindedir.
- Fotoğrafın telif hakkının kime ait olduğu, fotoğrafta görünen kişinin muvafakat şartını ortadan kaldırmaz.
- Blokzincir kaydının değiştirilemez yapısı, ilanın kaldırılmasına rağmen hukuki yararın sürdüğü sonucunu doğurabilir.
- Ticari amaçlı dijital koleksiyon üretimi, basın ve haber istisnası kapsamında değerlendirilmemiştir.
- Satışa arz eden bir şirket olduğunda aynı eylem haksız rekabet olarak da nitelendirilebilmektedir.
Öte yandan kararın sınırları da göz önünde tutulmalıdır. Davacı yalnızca tespit, men ve ref istemiştir; dosyada maddi veya manevi tazminata ilişkin bir hüküm bulunmamaktadır. Kararda blokzincirdeki kaydın teknik olarak nasıl “ref” edileceğine ilişkin ayrıntılı bir açıklama da yer almamaktadır. Ayrıca karar temyiz yolu açık olarak verilmiş bir bölge adliye mahkemesi kararıdır.
❓ Merak edilenler
NFT satılmadıysa yine de ihlal var mı?
İlk derece mahkemesine göre fotoğrafların dijital varlık hâline getirilip ticari amaçla satışa arz edilmesiyle tecavüz gerçekleşmiştir. Bölge adliye mahkemesi de satışın gerçekleşmemiş olmasının davacının hukuki menfaatini ortadan kaldırmadığını belirtmiştir.
Fotoğrafı çeken ajans, fotoğrafın sahibi değil mi?
Davalı, fotoğrafların kullanım hakkının ve mülkiyetinin kendisine ait olduğunu savunmuştur. Ancak Daire, FSEK 86 gereğince resim ve portrelerin tasvir edilenin muvafakati olmadan umuma arz edilemeyeceğini esas almış; başkasına ait görüntüyü içeren resmin izinsiz NFT’ye dönüştürülmesine cevaz verilemeyeceğini belirtmiştir.
Tanınmış kişilerin fotoğrafları serbestçe kullanılamaz mı?
FSEK 86/2 bazı hâllerde muvafakat aramamaktadır; fakat Daireye göre bu serbesti, kişinin toplumsal rolüyle ilgili, güncel bir olaya bağlı ve ticari amacı olmayan kullanımlar içindir. Bu dosyada kullanım ticari amaçlı olduğundan istisna uygulanmamıştır.
Kararda tazminata hükmedildi mi?
Hayır. Dava; FSEK kapsamında tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti ile men ve ref istemlerine ilişkindir. Karar metninde maddi veya manevi tazminat talebine yer verilmemiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfasında ulaşım bilgileri, Emsal Kararlar arşivinde ise serinin diğer yazıları yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin Bedesten sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, bir kişinin fotoğraflarının rızası olmadan NFT’ye dönüştürülerek satışa sunulduğu somut bir dosyaya dayanır; temyiz yolu açık olarak verilen karar, kullanım amacı, platform yapısı ve deliller farklı olan dosyalarda farklı sonuç doğurabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
