Banka hesabınızın dökümünde, hiç talep etmediğiniz bir konut sigortası için çekilmiş birkaç bin liralık bir prim görmek, pek çok kişinin yaşadığı bir şaşkınlıktır. Bu durumda ortada kurulmuş bir sigorta sözleşmesi var mıdır? Sigorta şirketi, poliçeyi düzenlediğini ve primi tahsil ettiğini söyleyerek iadeyi reddedebilir mi? Aydınlatma formunun imzalatılıp imzalatılmadığı kimin ispat yükündedir? Sigorta Tahkim Komisyonu bünyesinde görev yapan bir sigorta hakemi, otomatik olarak hesaptan çekilen bir konut sigortası primine ilişkin uyuşmazlıkta bu soruları Türk Ticaret Kanunu’nun sigorta hükümleri çerçevesinde değerlendirmiştir.
Sigorta Tahkim Komisyonu hakemi, 04.10.2025 tarihli ve K-2025/494460 sayılı kararıyla, başvuranın rızası olmaksızın banka hesabından tahsil edilen 7.587,27 TL konut sigortası priminin, poliçeden cayılmış sayılarak avans faiziyle birlikte iadesine hükmetmiştir. Karar, Komisyonun Hakem Karar Dergisi’nin 64. sayısında yayımlanmıştır.
🏠 Hesaptan çekilen prim ve ertesi gün yapılan başvuru
Karar metnine göre uyuşmazlık, 15.06.2025–15.06.2026 vadeli bir konut sigortası poliçesinden kaynaklanmaktadır. Başvuranın anlatımı şöyledir:
- Sigorta şirketi, başvuranın banka hesabından 15/06/2025 tarihinde izni, bilgisi ve talebi olmaksızın 7.587,27 TL prim tahsil etmiştir.
- Tahsilat otomatik olarak hesaptan çekilmiştir; ödemeye verilmiş bir rıza veya sonradan verilmiş bir icazet bulunmamaktadır.
- Poliçe zorunlu sigorta türlerinden değildir; bu nedenle başvuranın poliçeyi sona erdirme hakkı bulunmaktadır.
- Başvuran 16/06/2025 tarihinde, yani tahsilatın ertesi günü sigorta şirketine başvurarak poliçenin iptalini ve primin iadesini istemiş; şirket bu talebi olumsuz yanıtlamıştır.
Başvuran vekili, poliçenin iptali ile haksız tahsil edildiği ileri sürülen 7.587,27 TL’nin temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle ödenmesini talep etmiştir. Sigorta şirketi ise Komisyona herhangi bir cevap yazısı sunmamıştır. Hakem, uyuşmazlığın teknik değil hukuki nitelendirmeye ilişkin olduğunu belirterek bilirkişi incelemesine ve duruşma yapılmasına gerek görmemiş, dosya üzerinden karar vermiştir.
📘 Hakemin dayandığı TTK hükümleri
Hakem, kararın gerekçesinde 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun iki hükmüne ayrıntılı olarak yer vermiştir.
| Hüküm | Düzenlediği konu | Bu dosyadaki rolü |
|---|---|---|
| TTK 1405 | Teklifname otuz gün içinde reddedilmezse sözleşme kurulmuş sayılır; sözleşme yapılmazsa teklif sırasında yapılan ödemeler kesintisiz ve faiziyle geri verilir. | Sigorta sözleşmesinin bir teklif ve buna bağlı irade beyanlarıyla kurulduğunu, kurulmayan sözleşmede ödemenin iade edileceğini gösterir. |
| TTK 1423 | Sigortacı ve acente, sözleşme kurulmadan önce tüm bilgileri sigorta ettirene yazılı olarak bildirir; aydınlatma verilmemişse sigorta ettiren on dört gün içinde itiraz edebilir; ispat yükü sigortacıdadır. | Aydınlatma yapıldığına dair belge sunulmaması ve başvuranın ertesi gün itiraz etmesi değerlendirilmiştir. |
Hakemin vardığı sonuç, karar metninde şu unsurlara dayanmaktadır:
- Sözleşme, tarafların karşılıklı irade beyanıyla kurulur.
- Sigorta şirketi, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirdiğine dair dosyaya herhangi bir belge sunmamıştır.
- Prim, 15.06.2025 tarihinde başvuranın banka hesabından otomatik olarak tahsil edilmiştir.
- Başvuran, tahsilatı fark ettikten sonra ertesi gün poliçenin iptali ve primin iadesi için ihtarname göndermiştir.
- Bu gerekçelerle geçerli bir sözleşmenin kurulmadığı ve ödenen primin iadesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Konut sigortası alanında Komisyonun başka bir uyuşmazlıkta ispat yükünü nasıl dağıttığına ilişkin bir örnek için konut sigortasında dahili su hasarı yazısına bakılabilir.
🔍 Sessiz kalan sigortacı ve ispat yükü
Kararın belirleyici yönlerinden biri, sigorta şirketinin tahkim yargılamasında hiç cevap vermemesidir. Hakem, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin 15. fıkrası uyarınca sigorta hakemlerinin yalnızca kendilerine verilen evrak üzerinden inceleme yapıp karar verdiklerini hatırlatmıştır. Dosyada şirketin cevap dilekçesi ve delili bulunmadığından, başvurana bir bilgilendirme formu imzalatılıp imzalatılmadığı da tespit edilememiştir.
TTK 1423/2 hükmü, aydınlatma açıklamasının verildiğini ispat yükünü açıkça sigortacıya yüklemektedir. Dolayısıyla bu tür bir uyuşmazlıkta, aydınlatma formu, teklifname, onay kaydı veya talimat gibi belgelerin sunulmaması sigortacı aleyhine sonuç doğurabilmektedir. Bu dosyada hakem, sunulmayan belgelerin yokluğunu başvuranın anlatımıyla birlikte değerlendirerek sözleşmenin kurulmadığı kanaatine ulaşmıştır.
Burada bir ayrıma dikkat çekmek gerekir: Kararda sigorta şirketinin hangi kanaldan, hangi talimata dayanarak tahsilat yaptığı tartışılmamıştır. Çünkü şirket herhangi bir savunma ileri sürmemiştir. Şirketin teklifname, sesli onay ya da imzalı aydınlatma formu sunduğu bir dosyada değerlendirmenin farklı olabileceği gözden kaçırılmamalıdır.
📅 Faiz başlangıcı nasıl belirlendi?
Başvuran, temerrüt tarihinden itibaren avans faizi istemiştir. Hakemin faiz değerlendirmesi kendine özgü bir hesap içermektedir:
- Başvuranın sigorta şirketine iade talebiyle başvurusu 16.06.2025 tarihinde yapılmıştır.
- Hakem, Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin cayma halinde hizmet sağlayıcının iade süresini düzenleyen 10. maddesini dikkate alarak, şirketin müracaattan otuz gün sonra, 16.07.2025 tarihinde temerrüde düşeceğini belirlemiştir.
- Ancak Sigorta Tahkim Komisyonuna başvuru 08.07.2025 tarihinde, yani bu tarihten önce yapılmıştır.
- Sonuçta faiz başlangıcı olarak Komisyona başvuru tarihi olan 08.07.2025 esas alınmış; işin ticari iş olması nedeniyle avans faizi uygulanmıştır.
Hüküm fıkrasında ayrıca 800 TL başvuru harcı ile 55 TL tebligat giderinden oluşan 855 TL yargılama giderinin ve 7.587,27 TL vekâlet ücretinin sigorta şirketinden alınarak başvurana ödenmesine karar verilmiştir. Hakem, vekâlet ücretini 5684 sayılı Kanun’un 30/17. maddesi, Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik’in 16/13. maddesi ve Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 17/2. maddesi çerçevesinde, maktu ücretin altında kalmamak kaydıyla belirlemiştir.
🧩 Kararın sınırları ve dikkat çeken noktalar
Karar kısa olmakla birlikte, ilgili uyuşmazlıklar bakımından birkaç önemli noktayı ortaya koymaktadır:
- İrade beyanı esastır: Prim tahsil edilmiş ve poliçe düzenlenmiş olması, tek başına geçerli bir sigorta sözleşmesinin kurulduğunu göstermemiştir.
- Zorunlu olmayan sigorta: Başvuran, poliçenin zorunlu sigortalardan olmadığını özellikle vurgulamıştır. Karar, ihtiyari nitelikteki bir konut sigortasına ilişkindir.
- Zamanlama: Başvuranın tahsilatın ertesi günü itiraz etmesi, TTK 1423/2’deki on dört günlük itiraz süresi bakımından da kararda dikkate alınan bir olgudur.
- Hüküm dili: Gerekçede “geçerli bir sözleşmenin kurulmadığı” ifadesi kullanılırken, hüküm fıkrasında poliçeden “cayılmış sayılmasına” karar verilmiştir. Her iki ifade de primin kesintisiz iadesi sonucuna bağlanmıştır.
- Kesinlik: Karar metninde, 5684 sayılı Kanun’un 30/12. maddesi gereği kesin olarak verildiği belirtilmiştir.
Kararın bir hakem kararı olduğu, Yargıtay içtihadı niteliği taşımadığı ve somut dosyada sigortacının hiç savunma yapmamasının sonuca doğrudan etki ettiği de göz önünde tutulmalıdır.
💬 Sık sorulanlar
Hakem primin tamamının mı, kısmının mı iadesine karar verdi?
Tamamının. Talep edilen 7.587,27 TL’nin tamamı kabul edilmiş, gün esasına göre bir kesinti yapılmamıştır. Gerekçede TTK 1405/2’deki, sözleşme yapılmadığı takdirde ödemelerin kesinti yapılmadan faiziyle geri verileceğine ilişkin hükme yer verilmiştir.
Sigorta şirketinin cevap vermemesi sonucu nasıl etkiledi?
Şirket cevap ve delil sunmadığı için başvurana aydınlatma formu imzalatılıp imzalatılmadığı tespit edilememiştir. TTK 1423/2 aydınlatmanın ispat yükünü sigortacıya yüklediğinden, bu belgelerin yokluğu kararda sigortacı aleyhine değerlendirilmiştir.
Faiz neden şirkete başvuru tarihinden başlatılmadı?
Hakem, mesafeli finansal hizmet sözleşmelerinde cayma hâlinde öngörülen otuz günlük iade süresini dikkate alarak şirketin 16.07.2025’te temerrüde düşeceğini hesaplamıştır. Ancak Komisyona daha önce, 08.07.2025’te başvurulduğu için faiz bu tarihten itibaren başlatılmıştır.
Bu karar zorunlu sigortalar için de geçerli midir?
Karar, ihtiyari nitelikteki bir konut sigortasına ilişkindir ve başvuran poliçenin zorunlu sigortalardan olmadığını özellikle belirtmiştir. Zorunlu deprem sigortası veya trafik sigortası gibi kanunla öngörülen sigortalarda farklı kuralların gündeme gelmesi mümkündür; kararda bu konuda bir değerlendirme yoktur.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgileri iletişim sayfasında, serinin önceki yazıları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisi’nde yayımlanan bir hakem kararından derlenmiştir. Değerlendirme, sigorta şirketinin tahkim sürecinde cevap ve delil sunmadığı tek bir konut sigortası uyuşmazlığına dayanır; aydınlatma belgeleri, teklifname veya ödeme talimatı bulunan dosyalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
