TİS’te Sendikal Tazminata İndirim – Yargıtay 9. HD 2026/992

Toplu iş sözleşmelerinde sıkça görülen bir madde vardır: Sendika yöneticiliğine ya da denetim kuruluna seçilen işçinin işi ve işyeri rızası dışında değiştirilemez; değiştirilirse işveren işçiye aylarca ücret tutarında “sendikal tazminat” öder. Maddenin adı tazminat olsa da hukuki niteliği başka bir şeydir. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 36 aylık brüt ücret öngören böyle bir hükmü cezai şart olarak nitelendirmiş ve ilk derece mahkemesinin talep edilen tutarı indirimsiz hüküm altına almasını bozma sebebi saymıştır. Kararın ağırlığı, işçinin hakkının varlığında değil, miktarında toplanmaktadır.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 09.02.2026 tarihli ve E.2025/10101, K.2026/992 sayılı kararıyla, istinaf başvurusunu esastan reddeden İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi kararını ortadan kaldırmış ve İzmir 7. İş Mahkemesinin kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur. Bozmanın tek gerekçesi, TBK 182/son uyarınca makul oranda indirim yapılmamasıdır.

🏢 Geri çekilen yazı, yerine gelen eş zamanlı görevlendirme

Davacı işçi, uzun yıllar davalı belediyede aralıksız çalışmış ve aynı dönemde bir işçi sendikasının İzmir şubesinde denetim kurulu başkanlığı görevini üstlenmiştir. Olayların sırası kararın kilit noktasıdır:

Belediye savunmasında kadronun ve görev yerinin değişmediğini, görevlendirmenin işçinin vasıf ve eğitimine uygun olduğunu, işçinin zaten gönüllü olarak bu birimde çalıştığını, yeni bir ihtisas müdürlüğü kurulduğu için iki görevin iki ayrı müdürlük altında yürütülmesinin zorunlu hâle geldiğini ileri sürmüştür. Ayrıca 6356 sayılı Kanun’da denetim kurulu üyelerinin yönetici sayılmadığını ve arabuluculuk başvurusunun Kanun’un 24. maddesine göre yapıldığı hâlde davanın TİS hükmüne dayandırıldığını savunmuştur.

📜 TİS 13/2: 36 aylık brüt ücret

Davalı belediyenin üyesi olduğu işveren sendikası ile işçi sendikası arasında 01.03.2024 tarihinde imzalanan ve 01.03.2024-31.12.2025 dönemini kapsayan toplu iş sözleşmesinin 13/2 hükmü, karar metninde aynen aktarılmıştır. Hükme göre sendika şube, bölge şube veya konfederasyon yöneticiliğine ya da bunların disiplin ve denetim kurulu üyeliğine seçildiği hâlde işyerinden ayrılmayan işçiler:

İşverenin bu hükme aykırı hareket etmesi hâlinde ilgili işçiye 36 aylık brüt ücreti tutarında tazminat ödenir. Sözleşme hükmü denetim kurulu üyelerini de açıkça kapsadığından, davalının “denetim kurulu üyesi kanunen yönetici değildir” savunması TİS’e dayalı istem bakımından sonuç doğurmamıştır. Yargıtay da bu yöndeki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir.

Bilirkişi raporuna göre işçinin 36 aylık brüt ücret tutarındaki alacağı 1.827.900 TL düzeyindedir; ancak işçi dava dilekçesinde 609.300,00 TL talep etmiş ve mahkeme taleple bağlı kalarak bu tutarı hüküm altına almıştır.

🏛️ İlk derece ve istinaf: esaslı iş değişikliği

İzmir 7. İş Mahkemesi (2024/250 E., 2025/243 K.), görevlendirme “eş zamanlı” adıyla yapılmış olsa da işçinin işinde değişikliğe gidildiğini, bu değişikliğin esaslı olduğunu ve işçinin buna rızası bulunmadığını kabul etmiştir. Mahkemeye göre TİS hükmü, iş değişikliğinin sendikal faaliyeti engelleme amacı taşımasını şart koşmamaktadır; aykırılığın varlığı tazminat yükümlülüğü için yeterlidir.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi (2025/2100 E., 2025/280 K.) bu değerlendirmeyi genişleterek onaylamıştır:

Bölge adliye mahkemesi bu gerekçelerle davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

🔎 Yargıtay: adı tazminat, niteliği cezai şart

Daire uyuşmazlığı, işçinin TİS’ten kaynaklanan cezai şarta hak kazanıp kazanmadığı olarak tanımlamıştır. Bu tanımın kendisi bir tespittir: Alt mahkemeler “sendikal tazminat” ifadesini kullanmış, Yargıtay ise aynı hükmü cezai şart olarak ele almıştır.

Gerekçede izlenen yol şöyledir:

Bu çerçevede Daire, eş zamanlı görevlendirmenin TİS’e aykırı bir iş değişikliği olduğu ve işçi lehine cezai şarta hükmedilmesi gerektiği yönündeki sonuçta isabetsizlik görmemiştir. Davalının sendikal neden ispatlanmadı, görevlendirme kamu yararı gereği yapıldı, işçi birimi kendi girişimiyle kurdu, bilirkişi raporuna itirazlar dikkate alınmadı şeklindeki temyiz sebepleri, indirim meselesi dışında reddedilmiştir.

İşçi lehine cezai şartın geçerliliğine ilişkin bireysel iş sözleşmesindeki bir örnek için yalnız işçi lehine cezai şart kararına bakılabilir. Bu karar ise aynı ilkeyi toplu iş sözleşmesi düzeyine taşımaktadır.

✂️ TBK 182/son: indirim neden zorunlu?

Bozmanın tek dayanağı, cezai şart miktarında indirim yapılmamasıdır. Daire’ye göre TBK 182/son gereği makul oranda bir indirim yapılarak cezai şart miktarı belirlenmeli ve buna göre karar verilmelidir. Bu gözetilmeden hüküm kurulması hatalıdır.

Kararın bu bölümünden çıkan üç tespit dikkat çekicidir:

Kararda indirim oranı belirtilmemiştir. “Makul oran” ifadesi, takdirin ilk derece mahkemesine ait olduğunu göstermektedir. Hangi ölçütlerin dikkate alınacağı da gerekçede sayılmamıştır.

🔁 Bozmadan sonra ne değişir?

Hüküm fıkrasında bölge adliye mahkemesinin istinafı esastan ret kararı ortadan kaldırılmış, ilk derece mahkemesinin kararı bozulmuş ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilmiştir. Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde iadesine karar verilmiştir.

Bozma kapsamı dar tutulmuştur. Eş zamanlı görevlendirmenin TİS’e aykırılığı ve işçinin cezai şarta hak kazanması yönündeki değerlendirmeler Yargıtay’ca yerinde bulunduğundan, yeniden yapılacak yargılamada esas olarak tutarın belirlenmesi gündeme gelecektir. Sendikal güvence ve sendikal tazminatın genel çerçevesi için sendikal tazminat ve işyeri sendika temsilcisinin güvencesi yazıları tamamlayıcı bilgi sunmaktadır.

💬 Sık sorulan sorular

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; iş hukukuna ilişkin diğer güncel kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.