Gece Vakti Uygulanmazsa Bozma mı? – Yargıtay CGK 2026/196
Bir hırsızlık hükmünde gece vakti artırımı unutulmuşsa ve hükmü yalnızca sanık tarafı temyiz etmişse, Yargıtay’ın önünde iki seçenek vardır: Hatayı bozma sebebi yapıp dosyayı yerel mahkemeye geri göndermek ya da hatayı kayda geçirip hükmü onamak. İlk bakışta teknik görünen bu tercih, sanık için yeni bir yargılama turu, ek süre ve belirsizlik anlamına gelebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, okul kantininden gece vakti bozuk para çalındığı iddiasıyla yargılanan suça sürüklenen bir çocuk hakkındaki dosyada bu tercihi açık bir ölçüye bağlamıştır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 01.04.2026 tarihli ve E.2025/298, K.2026/196 sayılı kararıyla, aleyhe temyiz bulunmayan bir dosyada TCK m.143’ün (gece vakti) uygulanmamasının suçun vasfını değiştirmeyen bir nitelikli hâle ilişkin olduğunu, bu nedenle bozma sebebi değil eleştiri konusu yapılması gerektiğini kabul etmiştir. Kurul, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek 2. Ceza Dairesinin bozma kararını kaldırmış ve yerel mahkeme hükmünü eleştiriyle onamıştır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
🌙 Kantin olayı ve iki kez bozulan hüküm
Sakarya Cumhuriyet Başsavcılığı 03.11.2014 tarihinde iddianame düzenlemiş; suça sürüklenen çocuğun, bir diğer çocukla birlikte 22.10.2014 tarihinde geceleyin mağdurun işlettiği okul kantinine kapıyı zorlayarak girdiği ve bozuk para çaldığı ileri sürülmüştür. İddianamede TCK m.142/2-h, 143, 116/2, 152/1-a ve 31/3 uygulanması istenmiştir. İş yeri dokunulmazlığının ihlali ve kamu malına zarar verme suçları yönünden hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğinden, Ceza Genel Kurulunun incelemesi yalnızca nitelikli hırsızlık hükmüyle sınırlı kalmıştır.
Dosyanın Yargıtay’a ulaşana kadarki seyri oldukça uzundur:
- İlk hüküm (29.09.2015): Sakarya Çocuk Mahkemesi, TCK m.142/2-h, 143, 31/3 ve 62 uyarınca mahkûmiyet kararı vermiştir. Bu ilk hükümde gece vakti artırımı uygulanmıştır.
- Birinci bozma (17.03.2020): Kapatılan 13. Ceza Dairesi, suçun gerektirdiği cezanın alt sınırı gözetilmeden çocuğun savunmasının istinabe yoluyla alınmasını isabetsiz bulmuştur.
- İkinci bozma (05.04.2021): Yeniden verilen mahkûmiyet hükmü, 6. Ceza Dairesince çocuğa zorunlu müdafi atanmaması nedeniyle bozulmuştur.
- Son hüküm (14.09.2021): Çocuk mahkemesi bu kez TCK m.142/2-h, 145, 31/3 ve 62 uyarınca 1 yıl 4 ay 20 gün hapis cezası vermiş, cezayı ertelemiş ve denetim süresi belirlemiştir. Bu hükümde TCK m.143 yer almamaktadır.
Son hükmü yalnızca suça sürüklenen çocuk ve müdafii temyiz etmiştir. Cumhuriyet savcısı veya katılan tarafından yapılmış, sanık aleyhine sonuç doğurabilecek bir temyiz başvurusu bulunmamaktadır.
⚖️ Daire ile Başsavcılık neden ayrıştı?
Yargıtay 2. Ceza Dairesi 08.10.2024 tarihli kararında, 29.10.2014 tarihli kamera izleme tutanağında suç saatinin 21.41 olarak belirtildiğine ve diğer çocuğun soruşturma ifadesinde eylemin saat 21.00 sıralarında gerçekleştiğini söylediğine dikkat çekmiştir. Daireye göre suç gece vakti işlenmiştir ve TCK m.143 uygulanmalıydı. Daire bu nedenle hükmü, ceza miktarı yönünden kazanılmış hak saklı kalmak kaydıyla bozmuştur.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 20.02.2025 tarihinde bu karara itiraz etmiştir. Başsavcılığın gerekçesi kısadır: Hükmü yalnızca çocuk ve müdafii temyiz etmiştir; suçun vasfına ilişkin bir uyuşmazlık ve aleyhe temyiz yoktur; başkaca hukuka aykırılık içermeyen hüküm, gece vakti konusunda eleştirilerek onanmalıdır. Daire 15.04.2025 tarihinde itirazı yerinde görmeyince dosya Ceza Genel Kuruluna gelmiştir.
Kurulun çözmesi gereken soru şöyle belirlenmiştir: Aleyhe temyiz bulunmayan davada, koşulları oluştuğu hâlde TCK m.143 uygulanmayarak eksik ceza verilmesi, başka bozma nedeni yoksa eleştiri konusu mu yoksa aleyhe değiştirme yasağı gözetilerek bozma nedeni mi yapılmalıdır?
🔍 Genel Kurulun ölçütü: vasıf mı, nitelikli hâl mi?
Ceza Genel Kurulu sonuca ulaşırken birkaç temel ilkeyi yan yana koymuştur:
- Temyiz incelemesinin sınırı: CMK m.301’e göre Yargıtay, kural olarak temyiz başvurusunda belirtilen hususları inceler. Temyiz davası yalnızca sanık lehine açılmışsa bu ilkeden sapılarak sanık aleyhine sonuca varılmamalıdır. Kurul, CMK m.301’in bozma sonrasına ilişkin CMK m.307/5’ten önce dikkate alınması gerektiğini vurgulamıştır.
- Hükmü etkileyen hukuka aykırılık: CMK m.302/2 uyarınca Yargıtay, hükmü etkileyecek nitelikteki hukuka aykırılıklar nedeniyle bozar. Hükmü etkilemeyecek bir hatanın bozma sebebi yapılması, makul sürede yargılanma hakkına ve usul ekonomisine aykırıdır.
- Aleyhe değiştirme yasağı: CMK m.307/5, yalnızca sanık lehine temyiz hâlinde yeni hükmün önceki cezadan ağır olamayacağını düzenler. Kurula göre bu teminat cezanın türü ve miktarıyla sınırlıdır; suç vasfını kapsamaz.
- “Aynı suç” kavramı: TCK m.43’ün üçüncü cümlesine göre bir suçun temel şekli ile daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli şekilleri aynı suç sayılır. Nitelikli hâller kural olarak ayrı bir suç oluşturmaz.
Bu çerçevede Kurul iki durumu birbirinden ayırmıştır. Suçun vasfı hatalı belirlenmişse, aleyhe temyiz bulunmasa bile ceza miktarındaki kazanılmış hak korunarak hükmün bozulması gerekir. Çünkü suç vasfı görevli mahkemenin belirlenmesini etkiler ve ülke genelinde yeknesak uygulama açısından önem taşır. Kurul, TCK m.81 ile m.82 gibi, nitelikli hâlin bağımsız bir yaptırıma bağlanarak ayrı bir suça dönüştüğü örneklere de değinmiştir.
Buna karşılık suçun vasfı doğru belirlenmiş, yalnızca vasfı değiştirmeyen ve cezayı artıran bir nitelikli hâl uygulanmamışsa, hüküm bozulmamalıdır. Bu eksiklik yol göstermek, uygulama birliğini sağlamak ve cezanın olası hukuki sonuçlarına işaret etmek amacıyla eleştiriyle belirtilir ve hüküm onanır. Kurul bu yaklaşımın süregelen uygulamayla örtüştüğünü, farklı yöndeki kararların istisnai kaldığını ve genel uygulamadan ayrılmayı gerektiren güçlü bir gerekçe bulunmadığını belirtmiştir.
📜 Kurulun vardığı sonuç ve karar metni
Somut dosyada Kurul, TCK m.143’ün müstakil bir suç tanımı yapmadığını tespit etmiştir. Gece vakti, hem TCK m.141’deki basit hırsızlık hem de m.142’deki nitelikli hırsızlık bakımından cezayı yarı oranında artıran ortak bir nitelikli hâldir. Dolayısıyla uygulanmaması suçun vasfını değiştirmez; suç yine nitelikli hırsızlıktır.
Aleyhe temyiz bulunmadığı ve hükümde başka bir hukuka aykırılık saptanmadığı için Kurul şu kararları vermiştir:
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı itirazının kabulü,
- 2. Ceza Dairesinin 08.10.2024 tarihli bozma kararının kaldırılması,
- Sakarya Çocuk Mahkemesinin 14.09.2021 tarihli hükmünün, “koşulları oluşmasına rağmen TCK’nın 143. maddesinin uygulanmaması suretiyle eksik ceza tayin edilmesi aleyhe yönelen temyiz olmadığından bozma nedeni yapılmamıştır” eleştirisiyle onanması.
Karar oy çokluğuyla verilmiş, dört Genel Kurul üyesi itirazın reddi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır.
🧩 Kararın sanık ve savunma açısından anlamı
Kararın pratik ağırlığı, bozmanın sanık için her zaman “zararsız” olmadığı gerçeğinde yatar. Kazanılmış hak kaydıyla verilen bir bozma kararı, cezanın artmasını engellese de dosyayı yeniden yerel mahkemeye gönderir; yeni duruşmalar, yeni bir hüküm ve yeni bir kanun yolu süreci başlar. Bu dosyada olay 2014 yılında yaşanmış, hüküm üç kez kurulmuş ve Ceza Genel Kurulu kararı 2026 yılında verilmiştir. Kurulun makul süre vurgusu bu arka plan karşısında daha anlaşılır hâle gelmektedir.
Karardan çıkan başlıca sonuçlar şöyle özetlenebilir:
- Yalnızca sanık lehine temyizde, vasfı değiştirmeyen bir ağırlaştırıcı nitelikli hâlin (bu dosyada gece vakti) uygulanmaması hükmün bozulmasına yol açmaz; eleştiriyle yetinilir.
- Suç vasfı hatalıysa durum farklıdır: Aleyhe temyiz olmasa da ceza miktarındaki kazanılmış hak korunarak bozma yapılır.
- Eleştiri kaydı etkisiz değildir: Kurul, eleştiriye konu hususun sonradan her zaman dikkate alınabileceğini ve cezanın olası hukuki sonuçlarına işaret etme amacı taşıdığını belirtmiştir.
Karar, aleyhe değiştirme yasağına ilişkin serideki diğer yazılarla birlikte okunduğunda daha bütünlüklü bir tablo sunar. Bozmadan sonra kurulan hükümde cezanın ağırlaştırılması sorununu ele alan bozma sonrası ağırlaşan cezaya ilişkin 11. Ceza Dairesi kararı ile istinaf aşamasındaki bozma yetkisinin sınırlarını inceleyen zorunlu müdafi ve istinaf bozma yetkisine ilişkin Ceza Genel Kurulu kararı bu açıdan tamamlayıcı niteliktedir.
❓ Merak edilenler
TCK m.143 hangi durumda uygulanır ve cezayı ne kadar artırır?
TCK m.143’e göre hırsızlık suçunun gece vakti işlenmesi hâlinde verilecek ceza yarı oranında artırılır. Ceza Genel Kurulu bu hükmü, hem basit hem nitelikli hırsızlık için geçerli, müstakil suç tanımı içermeyen ortak bir nitelikli hâl olarak değerlendirmiştir.
Kazanılmış hak kaydıyla bozma, sanığın cezasını artırabilir mi?
CMK m.307/5 uyarınca hüküm yalnızca sanık lehine temyiz edilmişse, bozmadan sonra verilecek hüküm önceki cezadan ağır olamaz. Bu nedenle ceza miktarı artmaz; ancak bozma kararı dosyanın yeniden yargılanmasına yol açar. Kurul, hükmü etkilemeyecek bir hata için bu sürecin başlatılmasını makul süre ve usul ekonomisi ilkeleriyle bağdaşmaz bulmuştur.
Suçun vasfı yanlış belirlenseydi sonuç değişir miydi?
Evet. Kurul, suçun niteliğinin hatalı belirlendiği hâllerde, aleyhe temyiz bulunmasa bile ceza miktarı yönünden kazanılmış hak korunarak hükmün bozulması gerektiğini açıkça belirtmiştir. Gerekçe olarak suç vasfının görevli mahkemenin tayininde rol oynamasını ve uygulama birliği ihtiyacını göstermiştir.
Karar oy birliğiyle mi verildi?
Hayır. Karar oy çokluğuyla verilmiştir. Dört Ceza Genel Kurulu üyesi, Özel Dairenin bozma kararının yerinde olduğu ve Başsavcılık itirazının reddedilmesi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır. Kurul da gerekçesinde bu konudaki kararlarının tam olarak istikrar kazandığını söylemenin zor olduğunu kabul etmiş, ancak genel uygulamadan ayrılmayı gerektiren güçlü bir gerekçe görmemiştir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti Yargıtay Ceza Genel Kurulunun yayımlanmış itirazın kabulü ve eleştiriyle onama kararından derlenmiştir. Karar, suça sürüklenen çocuğa ilişkin olup yazıda kimlik bilgisine yer verilmemiştir. Her dosya kendi delilleri, temyiz edenin sıfatı ve somut olgularıyla değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
