Forex’te İşlem Kısıtı – İstanbul BAM 43. HD 2026/997

Yılbaşı tatilinin hemen öncesinde kaldıraçlı hesabından 500 ABD doları çeken bir yatırımcı, birkaç gün sonra pozisyonlarını kurtarmak için verdiği her talimatın “işlem kısıtlı” uyarısıyla geri döndüğünü görür ve hesabındaki bakiye dakikalar içinde erir. Yatırımcıya göre aracı kurum onu uyarmamış, bilgilendirmemiş ve işlem yapmasını engellemiştir. Aracı kuruma göre ise kısıt, mevzuatın 50.000 TL’lik başlangıç teminatı kuralının doğrudan sonucudur. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin incelediği bu dosya, hem bu tartışmaya hem de arabuluculuk toplantısına katılmayan tarafın yargılama giderlerinden ne ölçüde sorumlu tutulacağına ilişkin güncel bir örnek sunuyor.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi, 14.05.2026 tarihli ve E.2023/377, K.2026/997 sayılı kararıyla, aracı kuruma karşı açılan tazminat davasının reddini esas yönünden yerinde bulmuş; ancak ilk derece mahkemesinin yargılama giderleri ve vekâlet ücretine ilişkin hükmünü, Anayasa Mahkemesi iptal kararı sonrasında değişen arabuluculuk düzenlemesine aykırı bulmuştur. Bu nedenle karar kaldırılmış ve davanın reddine yeniden hüküm kurulmuştur.
⏱️ Dört günlük zaman çizelgesi
Davacı, 29.08.2019 tarihinde internet şubesi üzerinden onayladığı sözleşmelerle, 50.000 TL muadili döviz teminatı karşılığında kaldıraçlı alım satım işlemlerine başlamıştır. Kararda aktarılan savunma ve bilirkişi tespitlerine göre olaylar şöyle gelişmiştir:
| Tarih / saat | Olay |
|---|---|
| 31.12.2020, 11:31 | Hesap teminatı 50.000 TL muadilinin altında (2.281,96 USD) |
| 31.12.2020, 11:35 | Davacının saat 11:04’te verdiği talimatla 500 USD teminat çekilir; bundan sonra yeni pozisyon açılmasına izin verilmez |
| 04.01.2021, 00:59 | Teminat seviyesi %75’lik sürdürme teminatının altına düşer, e-posta ile teminat tamamlama çağrısı (margin call) gönderilir |
| 04.01.2021, 02:05:16 | Davacının elle kapattığı 0,01 kontratlık açık satış pozisyonunun ardından teminat oranı %20,27’ye, yani %25’lik stop-out seviyesinin altına iner |
| 04.01.2021, 02:05:16-02:16:36 | En zarardaki pozisyondan başlanarak toplam 1.198 kapama işlemi yapılır ve teminat oranı stop-out seviyesinin üzerine çıkar |
Davacı ise bu süreci farklı anlatmıştır: 31.12.2020’de teminat seviyesi %179’dan %137’ye gerilediğinde işlem yapmasına izin verilmediğini, 03.01.2021’de teminatını yükseltmek için verdiği satış talimatlarının “işlem kısıtlı” ve “ret” uyarılarıyla karşılandığını, hesabındaki yaklaşık 230.000 USD’nin bu şekilde sıfırlandığını ileri sürmüştür. Dava, 3095 sayılı Kanun’un 4/a maddesine göre işleyecek faiziyle birlikte şimdilik 2.000 USD üzerinden kısmi dava olarak açılmıştır.
🏛️ İlk derece mahkemesinin değerlendirmesi
İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi, 26.10.2022 tarihli ve 2021/199 E., 2022/814 K. sayılı kararıyla davayı reddetmiştir. Mahkeme, davalının Sermaye Piyasası Kurulu denetiminde faaliyet gösteren ve kaldıraçlı alım satım ile yurt dışı türev araçlar yetki belgelerine sahip bir aracı kurum olduğunu belirlemiş; iki ayrı heyet bilirkişi raporuna dayanarak şu sonuçlara ulaşmıştır:
- III-37.1 sayılı Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’in 27. maddesinin 4. fıkrasına göre, hesaptan nakit çekilmesi veya başka kuruma virman yapılması suretiyle başlangıç teminatı 50.000 TL veya muadili döviz tutarının altına düşürülürse pozisyon açılamaz;
- 500 USD çekildikten sonra teminat 50.000 TL’ye tamamlanmadan yeni pozisyon açılmasına izin verilmemesi bu hükme ve sözleşmeye uygundur;
- birbirinden bağımsız alım ve satım yönlü pozisyonlar birbirini tam olarak korumadığından, 0,01 lotluk pozisyonun kapatılması teminatı %25’in altına düşürmüş ve pozisyonlar zincirleme biçimde kapatılmıştır;
- bu işlemler Tebliğ’in 25/Ç maddesindeki başlangıç teminatı, sürdürme teminatı ve teminat tamamlama düzenlemelerine aykırı değildir; aracı kuruma atfedilebilecek bir kusur bulunmamaktadır.
Mahkeme, “işlem kısıtlı” uyarısını teminat çekiminin mevzuattan doğan bir sonucu olarak görmüştür. Kısıt yeni pozisyon açılmasıyla sınırlıdır; savunmaya göre davacı açık pozisyonlarını kapatabilmiştir.
💻 Sanal şubede onaylanan sözleşmeler
Davacının istinaf aşamasındaki temel itirazı, kaldıraçlı işlem çerçeve sözleşmesi, risk bildirim formları ve diğer belgelerin birer suretinin kendisine verilmediği, bu nedenle riskler konusunda aydınlatılmadığıdır. Daire, kaldıraçlı alım satım ve VİOP sözleşmelerinin Yargıtay uygulamasında bankacılık sözleşmesi benzeri sayıldığını hatırlatmıştır.
Sözleşmelerin sanal şubede “onaylıyorum” seçeneği tıklanarak kurulduğunu tespit eden Daire, bu durumda Finansal Hizmetlere İlişkin Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği’nin dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir. Yönetmelikteki “kalıcı veri saklayıcısı” tanımı e-posta, kısa mesaj, internet ve benzeri her türlü aracı kapsamaktadır. Ayrıca Yatırım Kuruluşları Tebliği’nin 33. maddesi ve Yatırım Hizmetleri Tebliği’nin 40. maddesi uyarınca uygunluk ve yerindelik testleri ile uyarı ve bildirimler, ispat yükü yatırım kuruluşunda olmak üzere yazılı veya elektronik ortamda yapılabilmektedir.
Dosya kapsamına göre davacı sözleşmeleri onayladıktan sonra 29.08.2019’da bir deneme (demo) hesabı açılmış, gerçek hesabın açıldığı 09.09.2019’a kadar yedi farklı iş gününde toplam 258 işlem yapmıştır. Uygunluk testi, çok yüksek riskli ürünlerde işlem yapma imkânı veren 5 notuyla sonuçlanmıştır. Davacı 01.01.2020-31.12.2020 arasında hesaba 166.050 USD teminat yatırmış, 73.750 USD çekmiş; kaldıraçlı işlemlerden 74.309,31 USD artı bakiye oluşmuştur. Daire, işlemler lehine sonuç doğururken itiraz etmeyen davacının, aleyhine sonuç doğduğu anda sanal ortamda onayladığı belgelerin kendisine verilmediğini ileri sürmesinin mümkün olmadığı sonucuna varmıştır.
📑 Süresinden sonra verilen ek istinaf dilekçesi
Kararın usule ilişkin bir tespiti daha vardır. Davacı tarafın süresinde verdiği istinaf dilekçesi 23.01.2023 tarihlidir; 16.06.2025 tarihinde ayrıca “istinaf dilekçemize ek beyanlarımız” başlıklı bir dilekçe sunulmuştur. Daire, HMK 342 ve 355. maddeleri uyarınca incelemenin istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlı olduğunu, istinaf süresi içinde verilen ek dilekçelerin incelenebileceğini, ancak süre geçtikten sonra istinaf sebeplerinin genişletilemeyeceğini belirtmiş ve 16.06.2025 tarihli dilekçedeki sebepleri değerlendirme dışı bırakmıştır. İnceleme, süresindeki dilekçe ve kamu düzeni ile sınırlı tutulmuştur.
🤝 Arabuluculuğa katılmamanın gider sonucu
Davacının istinaf sebeplerinden biri yerinde görülmüştür. Davalı aracı kurum, dava şartı arabuluculuk sürecinin ilk toplantısına geçerli bir mazeret göstermeden katılmamıştır. Buna rağmen ilk derece mahkemesi davacının yargılama giderlerini kendi üzerinde bırakmış, davalı lehine maktu vekâlet ücretine hükmetmiş ve arabuluculuk ücretini davacıdan tahsile karar vermiştir.
Daire, karar tarihinde (26.10.2022) yürürlükte olan 6325 sayılı Kanun’un 18/A-11 hükmüne göre ilk toplantıya katılmayan tarafın davada haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulduğunu ve lehine vekâlet ücretine hükmedilmediğini aktarmıştır. Ne var ki Anayasa Mahkemesi, 14.03.2024 tarihli ve E.2023/160, K.2024/77 sayılı kararıyla bu fıkranın birinci cümlesindeki “bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur” bölümünü ve ikinci cümlesini iptal etmiş; iptal, 18.04.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmiştir. Ardından 7531 sayılı Kanun’un 25. maddesiyle fıkra yeniden yazılmıştır.
Yeni düzenlemeye göre ilk toplantıya mazeretsiz katılmayan taraf, davada haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumludur ve lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Daire, Anayasa’ya aykırılığı belirlenen eski hükme dayanılarak karar kurulamayacağını, iptal kararı doğrultusunda yapılan yeni düzenlemenin esas alınması gerektiğini kabul etmiştir. Buna göre:
- davacının yaptığı 6.326,75 TL yargılama giderinin yarısı olan 3.163,37 TL davalıdan alınarak davacıya verilmiştir;
- davalı lehine, Daire karar tarihindeki tarifeye göre 14.964,00 TL’nin yarısı olan 7.482,00 TL vekâlet ücretine hükmedilmiştir;
- 1.320 TL arabuluculuk ücretinin 660,00 TL’si davacıdan, 660,00 TL’si davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydedilmiştir.
Hüküm fıkrasında davacı vekilinin istinaf başvurusu kabul edilmiş, ilk derece mahkemesi kararı HMK 353/1-b-2 uyarınca kaldırılmış ve yeniden yargılamaya gerek görülmeden davanın reddine karar verilmiştir. Karar oy birliğiyle, tebliğden itibaren iki hafta içinde temyiz yolu açık olmak üzere verilmiştir.
📌 Karardan öne çıkanlar
Kararda öne çıkan ilk nokta, teminat çekiminin işlem yapabilme kapasitesini de etkileyebilmesidir. Tebliğ’in 27/4. maddesi, işlem zararlarından doğan teminat azalması ile para çekilmesinden doğan azalmayı birbirinden ayırmaktadır: ilk durumda işlemler sürebilirken, çekim nedeniyle 50.000 TL eşiğinin altına inilmesi yeni pozisyon açılmasını engellemektedir.
İkinci nokta, elektronik ortamda kurulan sözleşmelerde ispat yükünün aracı kurumda olmasına karşın, deneme hesabı kullanımı, uygunluk testi sonucu ve geçmiş işlem hacmi gibi somut verilerin “aydınlatılmadım” savunmasını zayıflatabildiğidir. Benzer bir kaldıraçlı işlem uyuşmazlığında stop-out mekanizmasının farklı bir piyasa olayında nasıl değerlendirildiği için negatif petrol fiyatında stop-out yazısı incelenebilir.
Üçüncü nokta, arabuluculuk toplantısına katılmamanın sonuçlarına ilişkindir. Daire, iptal ve 7531 sayılı Kanun değişikliğinden önce verilmiş ilk derece kararına istinaf aşamasında yeni düzenlemeyi uygulamıştır.
🙋 Soru ve cevaplar
Teminattan para çekmek neden yeni işlem açmayı engelledi?
Kararda aktarılan III-37.1 sayılı Tebliğ’in 27/4. maddesine göre, hesaptan nakit çekilmesi veya virman yoluyla başlangıç teminatı 50.000 TL ya da muadili döviz tutarının altına düşürülürse pozisyon açılamaz. Davacının hesabı çekim anında bu eşiğin altında olduğundan, mahkemeler yeni pozisyon açılmasına izin verilmemesini mevzuata uygun bulmuştur.
Sözleşme suretinin verilmediği iddiası neden kabul görmedi?
Daire, sözleşmelerin sanal şubede onaylandığını, mesafeli finansal hizmet sözleşmelerinde kalıcı veri saklayıcısının geniş tanımlandığını ve bilgilendirmenin elektronik ortamda yapılabileceğini belirtmiştir. Deneme hesabındaki 258 işlem ve uygunluk testi sonucu da dikkate alınmıştır.
Davacı davayı kaybettiği hâlde istinaf neden kabul edildi?
İstinaf, yalnızca yargılama giderleri ve vekâlet ücreti yönünden yerinde görülmüştür. Davalı ilk arabuluculuk toplantısına mazeretsiz katılmadığından, değişen 6325 sayılı Kanun’un 18/A-11 hükmü uyarınca davacının giderlerinin yarısı davalıya yükletilmiş, davalı lehine vekâlet ücreti yarıya indirilmiştir.
Süre geçtikten sonra yeni istinaf sebebi eklenebilir mi?
Bu kararda eklenememiştir. Daire, süre geçtikten sonra verilen 16.06.2025 tarihli dilekçeyle istinaf sebeplerinin genişletilemeyeceğini belirterek bu dilekçeyi değerlendirmeye almamıştır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfası ve Emsal Kararlar arşivi üzerinden serinin diğer yazılarına ulaşılabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesinin Bedesten üzerinden erişilen ve Yargıtay Karar Arama sisteminde doğrulanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, teminat çekimi sonrasında yeni pozisyon açılamayan ve pozisyonları stop-out seviyesinde kapatılan somut bir kaldıraçlı işlem hesabına ilişkindir; farklı teminat oranları, piyasa olayları veya bilgilendirme belgeleri bulunan dosyalarda sonuç değişebilir. Karara karşı temyiz yolu açık olup kesinleşme durumu yazı tarihinde bilinmemektedir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il forex avukatı sayfaları




