Sigortasız çalıştırılan ya da sigortası eksik gün veya düşük ücretle bildirilen bir işçi için kayıp yalnızca bugünkü ücretle sınırlı kalmaz; emeklilik için gereken prim günü, yaşlılık aylığının hesabı ve kıdem süresi de bu bildirimlere bağlıdır. Kuruma bildirilmeyen çalışmanın sigortalı hizmet olarak sayılması için iş mahkemesinde açılan hizmet tespit davası, bu boşluğu kapatmanın yargısal yoludur. Bu yazıda davanın hangi mahkemede ve kime karşı açıldığı, beş yıllık hak düşürücü sürenin nasıl hesaplandığı ve bir dilekçe örneği yer alıyor.
🏛️ Dava Hangi Mahkemede ve Kime Karşı Açılır?
Görevli mahkeme. Hizmet tespiti, sosyal güvenlik mevzuatından doğan bir uyuşmazlık olduğundan iş mahkemesinde görülür; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetkili mahkeme. Davalı işverenin dava tarihindeki yerleşim yeri mahkemesi ile işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir (7036 s.K. m.6/1). Örnekte işyerinin Kadıköy’de bulunduğu kabul edilerek İstanbul Anadolu Nöbetçi İş Mahkemesi esas alınmıştır.
Taraflar. Davalı, sigortalıyı çalıştıran işverendir. Sosyal Güvenlik Kurumu davalı olarak gösterilmese de mahkeme davayı Kuruma re’sen ihbar eder; Kurum davalı yanında fer’î müdahil olarak yer alır, yanında katıldığı taraf başvurmasa bile kanun yoluna gidebilir ve kesinleşen kararı uygulamakla yükümlüdür (7036 s.K. m.4/2). Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, ihbar yapılmadan esasa girilmesini ve Kurumun karar başlığında “ihbar olunan” olarak gösterilmesini bozma sebebi saymıştır. Sigortasız çalışmanın genel sonuçları için kayıt dışı (sigortasız) çalışma yazımıza bakabilirsiniz.
⏳ Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre Nasıl Hesaplanır?
5510 s.K. m.86/9’daki beş yıllık süre zamanaşımı değil, hak düşürücü süredir; dolduğunda hak bir daha canlanmaz ve mahkeme bunu kendiliğinden dikkate alır. Sürenin başlangıcı ve uygulanıp uygulanmayacağı, Kuruma yapılmış bildirimin varlığına göre değişir:
| Durum | Hak düşürücü süre bakımından sonuç |
|---|---|
| Hiçbir bildirim yok, Kurum tespiti yok | Hizmetin geçtiği her yılın sonundan itibaren beş yıl işler; süre geçen yıllar için talep düşer |
| İşe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi belgeler Kuruma verilmiş ya da çalışma Kurumca tespit edilmiş | Kurumca öğrenilen ve kesintisiz devam eden çalışma için hak düşürücü süreden söz edilmez |
| Bildirim işe girişten sonra yapılmış, çalışma kesintisiz sürmüş | Bildirim dışı kalan başlangıç dönemi için süre, kesintisiz çalışmanın sona erdiği yılın sonundan başlatılır |
| Birden fazla giriş bildirgesi ve kısmi bildirimler | Kesintili çalışma karinesi doğar; aksi eş değer delille ispatlanmadıkça süre her dönem için ayrı hesaplanır |
Bu ayrımın kilit örneği, Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 16.04.2026 tarihli E.2026/513, K.2026/4936 sayılı kararıdır. Davacının işyerinden aralıklı bildirimleri bulunmasına karşın tüm dönemde kesintisiz çalıştığını ileri sürdüğü dosyada ilk derece mahkemesi davayı hak düşürücü süreden reddetmiş; Daire, bildirim bulunan ve kesintisiz sürdüğü iddia edilen çalışma bakımından sürenin geçtiğinden söz edilemeyeceğini, işin esasına girilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Bildirimden önceki sigortasız dönem için Hukuk Genel Kurulunun yaklaşımı bildirim öncesi sigortasız çalışma – Yargıtay HGK 2025/596 incelememizde anlatılıyor.
📄 Hizmet Tespit Davası Dilekçesi Örneği
Köşeli parantez içindeki alanlar dosyaya göre doldurulur; vekil bilgileri büromuza aittir. Örnek, işe başladığı tarihten birkaç ay sonra sigortalı gösterilen ve sonraki dönemde de bazı aylarda eksik gün bildirilen, ancak işyerinde aralıksız çalıştığını ileri süren bir işçinin davası üzerine kurulmuştur.
Büromuzun hazırladığı hizmet tespit dilekçeleri; hizmet dökümü, işyeri sicil dosyası, dönem bordroları ve ücret ödeme kayıtları birlikte incelenerek, her çalışma dönemi için sürenin ayrı ayrı hesaplandığı, bordro tanıklarının ve komşu işyeri tanıklarının önceden belirlendiği ve kazanç tespitinin de gözetildiği biçimde yazılır. Bu nedenle dosyanız için hazırlanacak dilekçe, buradaki örnekten çok daha kapsamlı ve ayrıntılı olacaktır. Dosyanıza özel dilekçe ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
İSTANBUL ANADOLU NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad], T.C. Kimlik No: [ ], [Adres]
VEKİLİ: Av. Veli Savun, İstanbul Barosu Sicil No: 75235
Ekşioğlu, Alya Life Residence, Fikirtepe Mah. Barış Sk. No:1 K:3 D:50, Kadıköy / İstanbul
Tel: 0216 504 60 34 – E-posta: [email protected]
DAVALI: [İşveren Unvanı], [İşyeri Sicil No], [Adres]
İHBAR OLUNACAK / FER’Î MÜDAHİL: Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı — [İl Müdürlüğü / Sosyal Güvenlik Merkezi Adresi] (7036 s.K. m.4/2)
DAVA KONUSU: Davacının davalıya ait işyerinde [başlangıç tarihi] – [bitiş tarihi] tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen ve eksik bildirilen çalışmalarının, gerçek kazancı üzerinden sigortalı hizmet olarak tespiti.
AÇIKLAMALAR
1. Müvekkil, davalıya ait [işyeri adresi] adresindeki işyerinde [tarih] tarihinde [görev] olarak çalışmaya başlamış ve [tarih] tarihine kadar aralıksız çalışmıştır. Ücreti aylık [net ücret / asgari ücret üzeri miktar] olarak [banka / elden] ödenmiştir.
2. Davalı işveren, müvekkilin işe giriş bildirgesini ancak [tarih] tarihinde Kuruma vermiş; [işe başlama tarihi] – [bildirim tarihi] arasındaki çalışma hiç bildirilmemiş, sonraki dönemde de [ay/yıl listesi] aylarında eksik gün ve gerçeğe aykırı düşük kazanç bildirilmiştir.
3. Müvekkilin çalışması, Kuruma bildirilen dönemi de kapsar biçimde kesintisiz devam ettiğinden, bildirim dışı kalan başlangıç dönemi bakımından beş yıllık hak düşürücü süre kesintisiz çalışmanın sona erdiği yılın sonundan başlar ve bu süre dolmamıştır (5510 s.K. m.86/9). Bildirim bulunan dönem yönünden ise Kurumun çalışmadan haberdar olması nedeniyle hak düşürücü süreden söz edilemez.
4. Çalışmanın gerçekliği; aynı dönemde işyerinde bordrolarda kayıtlı çalışanların ve komşu işyeri çalışanlarının beyanları, banka ücret ödeme kayıtları, işyeri giriş-çıkış kayıtları ile davalının işyeri sicil dosyası ve dönem bordrolarıyla ispat edilecektir. Hizmet tespit davaları kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemece re’sen araştırma yapılması gerekmektedir.
HUKUKİ NEDENLER: 5510 sayılı Kanun m.4/1-a, 86; 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4/2, 6; 6100 sayılı HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: SGK hizmet dökümü, davalı işyerinin sicil dosyası, işe giriş bildirgeleri, aylık prim ve hizmet belgeleri / muhtasar ve prim hizmet beyannameleri, dönem bordroları, banka hesap hareketleri, işyeri giriş-çıkış kayıtları, bordro tanıkları ve komşu işyeri tanıkları, gerektiğinde zabıta / kolluk araştırması, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delil.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1. Davanın Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarına, davalı işyerinin sicil dosyası ve dönem bordrolarının Kurumdan celbine,
2. Müvekkilin davalıya ait işyerinde [tarih] – [tarih] tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen ve eksik bildirilen çalışmalarının, [aylık brüt kazanç / ücret tespiti talebi] üzerinden sigortalı hizmet olarak tespitine,
3. Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine,
karar verilmesini saygılarımla vekâleten arz ve talep ederim. [Tarih]
Davacı Vekili
Av. Veli Savun
İstanbul Barosu – 75235
EKLER: 1) Vekâletname 2) SGK hizmet dökümü 3) Banka ücret ödeme kayıtları 4) Tanık listesi 5) Elde bulunan işyeri belgeleri
🧭 Dilekçedeki Bölümler Neden Önemli?
Dönemlerin ayrıştırılması. Hak düşürücü süre her çalışma dönemi için ayrı değerlendirildiğinden, dilekçede hiç bildirilmeyen dönem ile eksik gün veya düşük kazançla bildirilen aylar ayrı ayrı gösterilir. Kesintisiz çalışma iddiası, sürenin başlangıcını doğrudan değiştirdiği için açıkça yazılır.
Kurumun konumu. Kurum davalı değil, ihbar üzerine davalı yanında yer alan fer’î müdahildir. Dilekçede ihbar talebinin ayrıca yer alması, taraf teşkilinin eksik kalması nedeniyle yargılamanın uzamasının önüne geçer. Aynı dönemde açılabilecek işçilik alacakları için fazla mesai alacağı dava dilekçesi örneği ve kıdem ve ihbar tazminatı dava dilekçesi örneği yazılarımızda arabuluculuk şartı ayrıca anlatılıyor.
Delil talepleri. Yargıtay uygulamasında işyeri kayıtlarında yer alan bordro tanıkları ile aynı bölgede komşu işyerlerinde çalışanların beyanları öne çıkar; işe giriş bildirgesi ve imzalı bordrolarla oluşan kesintili çalışma karinesinin aksi ise eş değer delille ispat edilir. Ayda sekiz gün gibi kısmi çalışma iddialarının nasıl değerlendirildiği için ayda 8 gün kısmi sözleşmede hizmet tespiti – Yargıtay HGK 2026/268 incelememize bakabilirsiniz.
📎 Dilekçeye Eklenecek Belgeler
- e-Devlet’ten alınan SGK hizmet dökümü.
- Ücretin banka yoluyla ödendiği dönemlere ait hesap hareketleri.
- Varsa iş sözleşmesi, personel kartı, görev yazıları, işyeri giriş kartı veya servis kayıtları.
- Bordro tanıkları ve komşu işyeri tanıklarının ad ve adresleri.
- Vekil aracılığıyla açılıyorsa vekâletname.
Davanın genel çerçevesi için hizmet tespit davası yazımız, on sekiz yaşından önceki çalışmalar için ise on sekiz yaş öncesi çalışmanın hizmet tespiti – Yargıtay HGK 2026/330 incelememiz fikir verir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Hizmet tespit davası için önce arabulucuya veya SGK’ya başvurmak gerekir mi?
Hayır. Arabuluculuk dava şartı işçi veya işveren alacağı, tazminat ve işe iade davaları içindir (7036 s.K. m.3/1). Hizmet akdine tabi çalışmalar nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri ise dava öncesi Kuruma başvuru zorunluluğunun açıkça dışında tutulmuştur (7036 s.K. m.4/1).
SGK davada davalı olarak gösterilir mi?
Dava işverene karşı açılır. Mahkeme davayı Kuruma re’sen ihbar eder; Kurum davalı yanında fer’î müdahil olarak katılır, kanun yoluna başvurabilir ve kesinleşen kararı uygulamakla yükümlüdür (7036 s.K. m.4/2).
Beş yıl geçtiyse dava açmak mümkün mü?
Süre, Kuruma hiç bildirilmeyen ve Kurumca tespit edilmeyen çalışmalar için işler. İşe giriş bildirgesi veya dönem bordrosu verilmişse ya da çalışma Kurumca tespit edilmişse, kesintisiz devam eden çalışma bakımından hak düşürücü süreden söz edilmez; her dosyada bildirim kayıtları ayrıca incelenir.
Eksik bildirilen ücret de tespit ettirilebilir mi?
5510 s.K. m.86/9, mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayılarının dikkate alınacağını öngörür; bu nedenle dilekçede hizmet süresinin yanında gerçek kazancın tespiti de istenebilir. Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu dilekçe örneği genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada çalışma dönemleri, Kuruma yapılan bildirimler, işyeri kayıtları ve tanık durumu farklıdır ve metin buna göre düzenlenir. Örnek kullanılarak açılan dava ve yapılan başvurulardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
