Franchise Veren de Sorumlu – Yargıtay 3. HD 2026/4014
İkinci el araç satışlarında ekspertiz raporu artık pazarlığın neredeyse vazgeçilmez belgesidir. Alıcı rapor ister, satıcı aracını tanınmış bir ekspertiz markasının şubesine götürür. Peki test sırasında aracın motoru kilitlenirse zarardan kim sorumludur: yalnız işlemi yapan şube mi, yoksa tabelasında, raporunda ve internet sitesinde adı geçen marka sahibi de mi? Yargıtay 3. Hukuk Dairesi bu soruyu, franchise ağı içinde verilen hizmetin tüketiciye karşı tek bir bütün olarak görülmesi gerektiği yönünde cevaplamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 22.06.2026 tarihli ve E.2026/142, K.2026/4014 sayılı kararıyla, ekspertiz hizmetini fiilen veren şube ile franchise veren şirketin tüketiciye karşı ayıplı hizmetten müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğuna hükmeden Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır. Şubenin temyiz dilekçesi ise hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddedilmiştir.
🚗 Dinamometre testinde kilitlenen motor
Davacı, 06.08.2019 tarihinde aracını satmak için bir alıcıyla anlaşmıştır. Alıcı, satıştan önce aracın bağımsız bir ekspertiz firmasında incelenmesini istemiş; davacı da aracı, ülke çapında ekspertiz hizmeti veren bir markanın yetkili bayisi olarak çalışan davalı limited şirkete götürmüştür.
Dava dilekçesine göre inceleme şu sırayla ilerlemiştir:
- Önce kaporta ekspertizi, ardından mekanik ekspertiz yapılmıştır.
- Cihazla arıza sorgulaması yapılmış ve herhangi bir arızaya rastlanmamıştır.
- Son aşamada dinamometre testine geçilmiş; test sırasında araç stop etmiş ve bir daha çalıştırılamamıştır.
- Araç çekiciyle yetkili servise götürülmüş, servis ilk tespitte motorun kilitlendiğini ve aracın çalışamaz hâlde olduğunu bildirmiştir.
Davacı, aracın piyasa rayicinin 170.980,00 TL olduğunu, maddi imkânsızlık nedeniyle aracı tamir ettiremediğini ve hasarlı hâliyle 98.500,00 TL’ye satmak zorunda kaldığını ileri sürmüştür. Aradaki 72.480,00 TL‘nin, hem işlemi yapan şubeden hem de bu şubeyi denetlemek ve eğitmekle yükümlü olduğunu söylediği marka sahibi anonim şirketten faiziyle tahsilini istemiştir.
🛡️ Şube ve marka sahibi ne savundu?
İki davalının savunmaları büyük ölçüde örtüşmekle birlikte, marka sahibinin itirazı esas olarak taraf sıfatına yönelmiştir:
- Franchise veren: Olayda bir dahlinin bulunmadığını, şube ile arasında franchise sözleşmesi olduğunu, bu sözleşmeye göre ekspertiz işleminden doğan bir sorumluluğu bulunmadığını, şubenin sorumluluğunun da en fazla aldığı ekspertiz ücreti kadar olduğunu savunmuştur. Temyizde ayrıca ortada bir mal temini olmadığını, yalnızca ekspertiz hizmeti verildiğini ve kendisinin “sağlayıcı” sıfatı taşımadığını ileri sürmüştür.
- Şube: Davacının satın aldığı paketin motor mekanik güvencesini kapsamadığını, raporda hata bulunmadığını ve hizmet kusuru olmadığını savunmuştur.
- Ortak savunma: Sözleşmede, test cihazlarında oluşabilecek motor, şanzıman ve benzeri arızalardan firmanın sorumlu olmayacağına ilişkin bir madde bulunduğu ileri sürülmüştür.
🧾 Tüketici mahkemesi: “sağlayıcı” ve “satıcı” ayrımı
Bakırköy 13. Tüketici Mahkemesi (2021/310 E., 2021/661 K.), bilirkişi raporlarına dayanarak şubenin verdiği ekspertiz hizmetinin ayıplı olduğunu kabul etmiştir. Marka sahibinin husumet itirazını ise dosyadaki belgeler üzerinden reddetmiştir. Mahkemenin dikkat çektiği olgular şunlardır:
- İki davalı arasında bir franchise sözleşmesi bulunmaktadır; şube, marka sahibi adına bayilik alarak davacıya ve diğer tüketicilere hizmet vermektedir.
- 06.08.2019 tarihli ekspertiz raporunu şube yetkilileri düzenlemiştir; ancak raporun her sayfasında marka sahibi adına açılmış internet sitesinin adı yer almaktadır.
- Raporda marka sahibinin logosu ve birçok sayfada adı bulunmaktadır.
- Hizmet sonrası tutanakta davacının imzasının yanında, davalılar adına “yetkili” unvanıyla atılmış bir imza vardır.
Bu olgulardan hareketle mahkeme, marka sahibinin somut olayda “sağlayıcı”, hizmeti doğrudan ifa eden şubenin ise “satıcı” konumunda bulunduğunu, dolayısıyla ayıplı hizmetten doğan hakların her iki davalıya karşı ileri sürülebileceğini kabul etmiştir. Davanın kısmen kabulüyle 62.405,00 TL’nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
🏛️ İstinaf ve Yargıtay: marka güveni belirleyici
Kararı iki davalı da istinaf etmiş, ancak şube 28.03.2022 tarihli dilekçesiyle istinaf başvurusundan vazgeçmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi (2022/1305 E., 2025/1952 K.) yalnız marka sahibinin başvurusunu incelemiş ve esastan reddetmiştir.
Yargıtay, uyuşmazlığı “ayıplı olduğu iddia edilen hizmet neticesinde aracın motorunda meydana gelen hasarın giderilmesi istemi” olarak tanımlamıştır. Franchise verenin temyiz itirazlarını reddederken dayandığı gerekçe kısa ama yoğundur:
- Davalılar arasında franchise sözleşmesi vardır.
- Tüketici, hizmeti franchise verenin markasına, reklamlarına ve imajına güvenerek almıştır.
- Ekspertiz raporunda franchise verenin adı ve logosu yer almaktadır.
- Bu nedenle iki davalı ayrı şirket olsa da, sağlayıcı ve franchise veren tüketiciye karşı ayıplı hizmetten müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Daire, bu gerekçeyle ilk derece mahkemesi kararını 6100 sayılı HMK m.370/1 uyarınca ONAMIŞ, bakiye temyiz karar harcını franchise veren şirkete yüklemiştir. Karar 22.06.2026 tarihinde oy birliğiyle verilmiştir.
🧮 Neden 72.480 TL değil, 62.405 TL?
Kararın tüketici açısından en az sorumluluk meselesi kadar öğretici yanı, zararın nasıl sınırlandığıdır. Davacı, rayiç değer ile hasarlı satış bedeli arasındaki farkı istemiştir. Mahkeme bu hesabı kabul etmemiştir:
- Davacı, aracını dava dışı alıcıya kendi serbest iradesiyle ve aralarındaki pazarlık sonucu belirlenen bedelle satmıştır; bu satış bedelinin düşük olması davalıların sorumluluğunda değildir.
- Uyuşmazlık, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 15. maddesindeki seçimlik haklar çerçevesinde değerlendirilmiştir. Bilirkişi raporuna göre davacı, motorun onarım bedeli olan 62.005,00 TL ile ödediği 400,00 TL hizmet bedelini isteyebilir.
- Değer kaybı da talep edilebilecek kalemlerden biri olmakla birlikte, alınan bilirkişi raporunda araçta değer kaybı oluşmadığı tespit edilmiştir.
6502 sayılı Kanun m.15/1, hizmetin ayıplı ifa edildiği hâllerde tüketiciye hizmetin yeniden görülmesi, ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini tanır ve bu haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre tazminat istenebileceğini de belirtir. Ayıplı hizmetin tanımı ise aynı Kanun’un 13. maddesindedir: Taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan, tüketicinin makul olarak beklediği faydaları azaltan hizmet ayıplıdır.
Bu dosyada tazminat, aracın hasarlı satışından doğan farka göre değil, motorun eski hâline getirilmesi için gereken gidere göre belirlenmiştir. Kısmi kabulün kaynağı budur.
📌 Usul notu: istinaftan vazgeçen şubenin temyizi
Kararın başında Yargıtay, şubenin temyiz dilekçesini ayrıca ele almıştır. HMK m.361/2’ye atıfla, bölge adliye mahkemesi kararına karşı temyize başvurmak için hukuki yarar bulunması gerektiğini hatırlatmıştır. İlk derece kararını istinaf etmeyen ya da istinaf başvurusundan vazgeçen taraf yönünden karar kesinleşir; bölge adliye mahkemesi yalnız karşı tarafın başvurusunu esastan reddettiğinde, kesinleşen hüküm o taraf açısından yeniden açılmaz.
Somut olayda şube istinaftan vazgeçmiş, bölge adliye mahkemesi yalnız franchise verenin başvurusunu incelemiştir. Bu nedenle şube yönünden ilk derece kararı kesinleşmiş sayılmış ve şubenin temyiz dilekçesi reddedilmiştir. Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde şubeye iadesine hükmedilmiştir.
Ayıplı hizmetin araç muayenesi bağlamındaki bir başka görünümü için change araçta muayene istasyonunun sorumluluğu kararına; ayıplı malda seçimlik hakların farklı bir uygulaması için sıfır araçta boya hatası ve misliyle değişim kararına bakılabilir.
❓ Sık sorulan sorular
Franchise veren, hizmeti kendisi vermediği hâlde neden sorumlu tutuldu?
Ekspertiz sözleşmesindeki 'test cihazında oluşan arızadan sorumlu değiliz' maddesi ne oldu?
Araç hasarlı hâliyle ucuza satıldıysa aradaki fark istenebilir mi?
Davayı yalnız marka sahibine karşı açmak mümkün müydü?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; tüketici uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar, 2019 yılında yapılan bir ekspertiz işlemine, taraflar arasındaki franchise sözleşmesine ve dosyaya alınan bilirkişi raporlarına dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; raporun kimin adına düzenlendiğine, sözleşme hükümlerine, hasarın test sırasında mı yoksa önceden mi var olduğuna ve bilirkişi tespitlerine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
