Kaskoda Yanlış Sürücü Bildirimi – Yargıtay 4. HD 2026/4163
Kasko poliçesinde alkol istisnasına dayanan sigortacı, kural olarak sürücünün alkollü olduğunu kendisi ispat etmek durumundadır. Peki kazadan sonra direksiyondaki kişi olay yerinden ayrılmış, kolluğa başka biri sürücü olarak gösterilmiş ve bu yüzden alkol ölçümü hiç yapılamamışsa ne olur? Gerçek sürücünün alkollü olup olmadığını artık kimse ölçemeyecekse, bu belirsizliğin bedelini kim taşır? Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin onadığı istinaf kararı, bu soruya sigortalı aleyhine bir cevap vermektedir.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 14.04.2026 tarihli ve E.2023/8036, K.2026/4163 sayılı kararıyla, kazanın oluşunun gerçeğe aykırı ihbar edildiğini ve alkol ölçümüne engel olunduğunu belirleyerek kasko davasını reddeden bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle onamıştır.
🚗 Üç araçlı kaza ve ödenmeyen hasar
Davacı, kasko poliçesiyle davalı sigorta şirketine sigortalı bir aracın malikidir. Dava dilekçesine göre araç 19.04.2015 tarihinde iki ayrı araca çarpmış ve üç araçlı bir trafik kazası meydana gelmiştir. Kazada sigortalı araç hasar görmüştür.
Davacı, hasarın karşılanması için sigortacıya başvurmuş; ancak sigortacı, aracın sürücüsünün kazadan sonra olay yerinden ayrılmış (firar etmiş) olmasını gerekçe göstererek ödeme yapmamıştır. Bunun üzerine davacı, fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şu kalemlerin ilk başvuru tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle tahsilini istemiştir:
- 87.258,77 TL yedek parça ve işçilik bedeli,
- 4.800,00 TL ikame araç kira bedeli,
- 19.500,00 TL değer kaybı,
- toplam 111.558,77 TL.
Dava, bir asliye ticaret mahkemesinde 2015/1983 esas numarasıyla görülmüştür.
🛡️ Sigortacının iki itirazı
Davalı sigortacı, hasarın teminat dışı olduğunu savunmuştur. Bu savunmanın iki ayağı vardır:
- Davacının işleteni olduğu aracın sürücüsü kazadan sonra olay yerini terk etmiştir.
- Sürücü, kaza anında alkollüdür.
Sigortacı ayrıca ispat yükünün davacı üzerinde olduğunu ileri sürmüştür. Dosyanın bütün seyri, bu son cümlenin, yani ispat yükünün kimde olduğu sorusunun etrafında şekillenmiştir. Çünkü olay gecesi sürücüye alkol ölçümü yapılamamıştır ve sürücünün alkollü olup olmadığını doğrudan gösteren bir ölçüm sonucu yoktur.
⚖️ Asliye ticaret: 79.500,00 TL hasar bedeli
İlk derece mahkemesi, 05.12.2019 tarihli ve 2015/1983 E., 2019/1046 K. sayılı kararıyla davayı kısmen kabul etmiştir. Hükme göre 79.500,00 TL hasar bedelinden kaynaklanan maddi tazminat, 26.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle davalıdan tahsil edilecektir.
Yargıtay kararında ilk derece gerekçesi ayrıntılı olarak aktarılmamıştır. Ancak sonuç bakımından mahkemenin sigortacının alkol savunmasını hasar bedeli yönünden ispatlanmış saymadığı anlaşılmaktadır. Talep edilen ikame araç bedeli ve değer kaybı kalemleri ise kısmen kabul hükmünün dışında kalmıştır. Kararı hem davacı hem davalı istinaf etmiştir.
🔄 İstinaf: yanlış bildirim ve ispat yükü
Bölge adliye mahkemesinin 9. Hukuk Dairesi (2020/772 E., 2022/1432 K.) dosyayı farklı bir gözle değerlendirmiştir. Daireye göre dosyadan şu olgular anlaşılmaktadır:
- Kazayı yapan aracı gerçekte başka bir kişi kullanmaktadır.
- Kolluğa araç sürücüsü olarak gerçek sürücü yerine başka bir kişi bildirilmiştir.
- Böylece kazanın oluşu sigortacıya ve resmî makamlara gerçeğe aykırı olarak ihbar edilmiştir.
- Başka bir kişinin sürücü olarak gösterilmesiyle jandarma görevlileri yanıltılmış ve alkol ölçümüne engel olunmuştur.
Daire, bu olgular karşısında kazanın poliçe teminatı içinde kaldığını ispat yükünün davacıda olduğunu kabul etmiştir. Davacı, olay sırasında araç sürücüsünün alkollü olmadığını somut delillerle ispat edememiştir.
Sonuçta Daire, davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, davalı sigortacının istinaf başvurusunu kabul etmiştir. HMK m.353/1-b-2 uyarınca ilk derece kararı kaldırılmış, yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın tamamen reddine karar verilmiştir. Böylece ilk derecede kabul edilen 79.500,00 TL de ortadan kalkmıştır.
🏛️ Yargıtay: temyiz itirazları ve onama
Davacı vekili temyiz dilekçesinde şu itirazlara dayanmıştır:
- Doğru ihbar yükümlülüğü yerine getirilmiştir.
- Araç sürücüsü, kimliğini gizlemek amacıyla kaza yerinden ayrılmamıştır; can güvenliğini sağlamak için hastaneden ayrılmıştır.
- Taraflarına tebliğ edilmeyen bir CD çözüm tutanağına dayanılarak hüküm kurulmuştur.
- Rizikonun teminat dışında kaldığını ispat yükü davalıdadır; bu yük yer değiştirmemiştir.
Yargıtay uyuşmazlığı, kasko poliçesiyle sigortalı aracın karıştığı trafik kazası sonucu oluşan hasar nedeniyle hasar tazminatı, ikame araç bedeli ve değer kaybı istemi olarak tanımlamıştır. Kararın; tarafların iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uygulanması gereken hukuk kurallarına, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına ve gerekçeye göre usul ve kanuna uygun olduğunu, temyiz nedenlerinin bozmayı gerektirmediğini belirtmiştir.
Davacının bütün temyiz itirazları reddedilmiş ve bölge adliye mahkemesi kararı 14.04.2026 tarihinde oy birliğiyle ONANMIŞTIR. Temyiz harcı davacıya yükletilmiştir.
🔍 İspat yükü neden yer değiştirdi?
HMK m.190/1’e göre ispat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kasko uyuşmazlıklarında bu kural genellikle şöyle işler: sigortalı rizikonun gerçekleştiğini ve hasarı ispat eder; sigortacı ise ödemeden kurtulmak için dayandığı istisnanın, örneğin alkolün, koşullarını ispat eder.
Bu dosyada ise istisnanın ispatı, sigortalı tarafın davranışı yüzünden imkânsız hâle gelmiştir. Bölge adliye mahkemesinin gerekçesinden çıkan mantık şudur:
- Kanıtı ortadan kaldıran taraf: Alkol ölçümü, gerçek sürücünün gizlenmesi ve başka bir kişinin sürücü olarak bildirilmesi nedeniyle yapılamamıştır. Sigortacının alkolü ölçüm sonucuyla ispat etme olanağı bu davranışla ortadan kalkmıştır.
- Gerçeğe aykırı ihbar: TTK m.1446/1, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleştiğini öğrenince durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmesini öngörür. Daire, bildirimin yapılmasını değil, bildirimin gerçeğe aykırı olmasını belirleyici görmüştür.
- Sonuç: Bu durumda kazanın teminat içinde kaldığını, yani sürücünün alkollü olmadığını ispat etmek davacıya düşmüştür. Davacı bunu somut delillerle gösterememiştir.
Yargıtay ayrı bir ilke cümlesi kurmamış, ancak gerekçesinde “ispat kuralları”na uygunluğu açıkça saymış ve davacının “ispat yükü yer değiştirmedi” itirazını reddetmiştir. Bu nedenle karar, kasko davalarında ispat yükünün sigortalı tarafın kendi davranışıyla yer değiştirebileceğine ilişkin istinaf görüşünü onaylayan bir örnek niteliğindedir.
Alkolle bağlantılı başka bir sigorta meselesi için alkollü sürücüde rücu şartı kararına; kasko istisnasında illiyet bağı tartışması için istiap haddi aşımı ve münhasır illiyet kararına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, tartışmanın alkolün kazaya etkisi üzerinde değil, alkolün hiç ölçülememiş olmasının hangi tarafın aleyhine sonuç doğuracağı üzerinde yoğunlaşmasıdır.
📌 Kararın sınırları
Kararın kapsamı değerlendirilirken birkaç noktanın altını çizmek gerekir:
- Olay yerinden ayrılmak tek başına yeterli sayılmamıştır. İstinaf gerekçesinde belirleyici olan, gerçek sürücü yerine başka bir kişinin bildirilmesi ve bu yolla alkol ölçümünün engellenmesidir.
- Delil tartışması dosyaya özgüdür. Davacı, hastaneden can güvenliği için ayrıldığını ve kendisine tebliğ edilmeyen bir CD çözüm tutanağına dayanıldığını ileri sürmüş; Yargıtay bu itirazları bozma nedeni saymamıştır.
- Onama kararı kısa gerekçelidir. Yargıtay meseleyi ayrıntılı bir ilke kararıyla değil, istinaf gerekçesini yerinde bularak çözmüştür.
- Kaza 2015 yılına aittir. Dava yaklaşık on bir yılda Yargıtay’dan dönmüş; uyuşmazlık o tarihteki poliçe ve genel şartlara göre değerlendirilmiştir.
Sürücünün kim olduğu ve alkollü olup olmadığı tartışmasız biçimde belirlenebildiği dosyalarda, ispat yükünün sigortacıda kalacağı genel kuralın uygulanması beklenir. Kararın etkisi, kanıtın sigortalı tarafın davranışıyla ortadan kalktığı durumlarla sınırlı okunmalıdır.
❓ Merak edilenler
Kaskoda alkol istisnasını kim ispat eder?
Sürücünün kaza yerinden ayrılması kasko tazminatını tek başına ortadan kaldırır mı?
İlk derece mahkemesinin kabul ettiği tutar ne oldu?
Davacının ikame araç ve değer kaybı talepleri incelendi mi?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; trafik kazası ve sigorta uyuşmazlıklarına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında derlenmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan onama kararından derlenmiştir. Karar 2015 yılındaki bir kazaya, o tarihteki poliçeye ve dosyadaki delillere dayanır; Yargıtay incelemesi davacının temyiz sebepleriyle sınırlı kalmıştır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; sürücünün kimliğine ilişkin tespitlere, kolluk tutanaklarına, alkol ölçümünün yapılıp yapılmadığına, hastane kayıtlarına ve poliçe şartlarına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
