Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal Kararlarİş Hukuku

Sendika Aidatında Kısmi Ödeme – Yargıtay 9. HD 2026/8518

Sendikalı bir işçinin bordrosunda her ay görünen aidat kesintisi, işçi ile sendika arasındaki ilişkinin en somut göstergesidir. Ancak kesilen paranın sendikaya ulaşması işverenin elindedir. İşveren aidatları keser fakat yıllarca sendikaya göndermezse ne olur? Dahası, borç birikmişken işveren zaman zaman toplu ödemeler yaparsa, bu ödemeler önce hangi kaleme sayılır: biriken aidatların kendisine mi, yoksa gecikme nedeniyle işleyen faize mi? Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bir belediye ile sendika arasındaki uzun soluklu aidat davasında bu sorunun cevabını Türk Borçlar Kanunu’nun mahsup kuralına dayanarak verdi.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 05.10.2026 tarihli ve E.2026/10648, K.2026/8518 sayılı kararıyla, temerrüde düşmüş işverenin yaptığı kısmi ödemelerin doğrudan aidat asıl alacağından düşülmesini hatalı bulmuş ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Kısa özet: Bir belediye, sendikalı işçilerin ücretlerinden kestiği üyelik ve dayanışma aidatlarını uzun süre sendikaya ödemedi. Sendikanın açtığı davada, önceki bozma kararından sonra ilk derece mahkemesi, belediyenin yaptığı 448.497,94 TL tutarındaki ödemeleri vadesi ilk gelen aidat asıl alacaklarından mahsup ederek 213.259,09 TL bakiye asıl alacağa hükmetti. Yargıtay, belediyenin toplu iş sözleşmelerinde öngörülen vade tarihlerinde temerrüde düştüğünü, bu nedenle kısmi ödemelerin TBK 100/1 uyarınca önce işlemiş faize mahsup edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

🏢 Belediye ile sendika arasındaki aidat uyuşmazlığı

Davacı işçi sendikası, davalı belediyenin işyerinde yıllardır örgütlüdür. Sendikaya göre belediye, işyerinde çalışan ve sendikaya üye olan işçilerin ücretlerinden üyelik ve dayanışma aidatlarını kesmiş, ancak kestiği bu tutarları sendikaya göndermemiştir. Sendika, aidatların kesildikleri tarihten itibaren bir ay içinde sendikaya gönderilmesi gerektiğini, bu yükümlülüğün taraflar arasında bağıtlanan toplu iş sözleşmelerinde de düzenlendiğini belirtmiş ve ödenmeyen aidatların bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle tahsilini istemiştir.

Belediyenin cevabı alışılmışın dışındadır: Davalı vekili davanın haklı olduğunu kabul etmiş, ancak belediyenin borç yükünün fazlalığı nedeniyle ödeme yapılamadığını, taraflar arasında sulh ve taksitlendirme görüşmelerine başlandığını belirterek davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir. Dosyada ayrıca belediyenin 25.02.2016 tarihinde sendikaya gönderdiği, aidat borcunun bulunduğunu ve taksitler hâlinde ödeneceğini bildiren bir yazı da bulunmaktadır.

📂 Davanın aşamaları ve önceki bozma

  • İlk karar (28.12.2023): İş mahkemesi, belediyenin sunduğu 2002/2-2017/1 dönemine ait sendika tevkifat listelerini esas alarak aidat tutarını hesaplamıştır. Davalının davayı kabul ettikten sonra cevap dilekçesini ıslah ederek zamanaşımı def’i ileri sürmesi, çelişkili davranış yasağı kapsamında dürüstlük kuralına aykırı bulunmuş ve dikkate alınmamıştır. Dava kabul edilmiştir.
  • İstinaf (30.05.2024): Adana Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi, 2005-2018 arasındaki toplu iş sözleşmesi dönemlerini tespit etmiş, Şubat 2001 ile Eylül 2015 arasındaki kesintilerin ödendiğinin ispatlanamadığını, belediyenin sunduğu ödeme belgelerinin dava konusu dönemden sonraki dönemlere ait olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
  • İlk temyiz: Yargıtay, belediyenin ibraz ettiği ödeme belgeleri hakkında bir değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını bozmuştur.
  • Bozma sonrası karar: İlk derece mahkemesi bozmaya uymuş, belediyenin ödeme belgelerine göre 448.497,94 TL ödeme yapıldığını, bu ödemelerin vadesi ilk gelen Şubat 2001-Eylül 2015 dönemi aidat asıl alacaklarından sırasıyla mahsup edildiğini, mahsuptan sonra 213.259,09 TL bakiye aidat asıl alacağı kaldığını belirterek davayı kısmen kabul etmiştir.

Bu son karara karşı her iki taraf da temyize gitmiştir. Sendika, bazı ödemelerin dava konusu dönemden önceki, yani 2001 öncesine ait alacaklara ilişkin olduğunu ve ödemelerin anaparadan mahsubunun TBK 100’e aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Belediye ise vekâlet ücretinin hatalı belirlendiğini ve bilirkişinin iki kalem ödemeyi hesaba katmadığını savunmuştur.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05.10.2026 tarihli, E.2026/10648, K.2026/8518 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

📜 Uygulanan kurallar: 6356 m.18, Yönetmelik m.9 ve TBK 100

Daire, uyuşmazlığı üç düzenleme üzerinden çözmüştür:

  • 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu m.18/2: Üyelik ve dayanışma aidatları, yetkili işçi sendikasının işverene yazılı başvurusu üzerine, işçinin ücretinden kesilmek suretiyle ilgili sendikaya ödenir.
  • 6356 sayılı Kanun m.18/3: Aidatı kesmeyen veya kesmesine rağmen bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemeyen işveren, bildirim şartı aranmaksızın aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödemekle yükümlüdür.
  • Sendika Üyeliğinin Kazanılması ve Sona Ermesi ile Üyelik Aidatının Tahsili Hakkında Yönetmelik m.9: İşveren aidatları kesmeye, kestiği aidatın türünü belirterek tutarı ile kesinti listesini sendikaya göndermeye yükümlüdür; ödeme yükümlülüğü ve faiz kuralı kanundaki gibi tekrarlanır.
  • 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.100/1: “Borçlu, faiz veya giderleri ödemede gecikmemiş ise, kısmen yaptığı ödemeyi ana borçtan düşme hakkına sahiptir. Aksine anlaşma yapılamaz.”

⏰ Temerrüt ne zaman başlar?

Kararın en öğretici bölümü, temerrüt anının belirlenmesidir. Daireye göre 6356 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle birlikte, kanundaki açık düzenleme gereğince işveren, aidatın işçi ücretinden kesilmesinden itibaren bir aylık sürenin bitiminde temerrüde düşer; bunun için ayrıca bildirime gerek yoktur.

Bununla birlikte öncelik toplu iş sözleşmesindedir. Toplu iş sözleşmesinde belirli bir vade öngörülmüşse işveren o vade tarihinde temerrüde düşer; sözleşmede vade yoksa kanunda öngörülen tarih esas alınır.

Aidat alacakları her ay tahakkuk eden, dönemsel edim niteliğinde alacaklardır. Bu nedenle faiz de her ayın aidatı için ayrı ayrı, o aya ilişkin temerrüt tarihinden itibaren işletilmelidir. Daire, hüküm fıkrasında her ayın aidat tutarının ve bu tutara hangi tarihten itibaren faiz işletileceğinin açıkça gösterilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

🧮 Kısmi ödemenin mahsubu: önce faiz

Daire, ana borç, gecikmiş faiz ve giderlerden oluşan toplam borcun altında kalan her ödemenin TBK 100/1 anlamında kısmi ödeme olduğunu belirtmiştir. Kural iki ihtimale ayrılır:

  • Borçlu faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmemişse, kısmi ödemeyi anapara borcuna mahsup etme hakkına sahiptir.
  • Borçlu faiz ve masrafları ödemede temerrüde düşmüşse, kısmi ödeme öncelikle gecikmiş faiz ve masraf borçlarına mahsup edilir.

Somut dosyada belediye, hem dava tarihinden önce hem de yargılama sırasında bir kısım aidat borcunu ödemiştir. İlk derece mahkemesi ise toplu iş sözleşmelerinde öngörülen vade tarihlerinde belediyenin temerrüde düştüğünü gözetmeden ödemeleri doğrudan anaparadan düşmüştür. Sendikanın dava dilekçesinde alacakların faiziyle birlikte tahsili istendiğinden, vade tarihinde temerrüde düşen belediyenin, mahsup edilen miktarın ödeme tarihine kadar işlemiş faizinden de sorumlu olduğu kabul edilmiştir. Bu durumda kısmi ödemelerin önce işlemiş faizden mahsup edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken anaparadan mahsup yapılması bozma sebebi sayılmıştır.

Bu yaklaşımın sonucu, bakiye alacak tutarının sendika lehine değişebilmesidir. Ödemeler önce faize sayıldığında anaparadan düşen tutar azalır; dolayısıyla 213.259,09 TL olarak hesaplanan bakiye asıl alacak, yeni hesapla farklı çıkabilir. Daire, sendikanın 2001 öncesi alacaklara ilişkin iddiası ve belediyenin iki kalem ödemeye ilişkin itirazı dahil, bu konular dışındaki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir.

Sendikal haklar ve toplu iş sözleşmesi uyuşmazlıklarına ilişkin başka örnekler için TİS’te sendikal tazminata indirim ve yetki itirazında sendika üyelik kaydı yazılarına bakılabilir.

⚖️ Vekâlet ücretine ilişkin ek bozma

Daire, “kabule göre de” diyerek ikinci bir hataya işaret etmiştir. İlk derece mahkemesinin kabul ettiği alacak miktarı 213.259,09 TL, davacının talep ettiği toplam alacak ise 648.689,29 TL’dir. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin 13. maddesine göre davacı lehine 45.000,00 TL, davalı lehine ise 69.668,83 TL vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken farklı belirleme yapılması da hatalı bulunmuştur. Bu tespit, kısmen kabul edilen davalarda reddedilen kısım üzerinden karşı taraf lehine doğan vekâlet ücretinin, kabul edilen kısım için hükmedilen ücretten daha yüksek olabileceğini de göstermektedir.

❓ Sık sorulan sorular

İşveren kestiği sendika aidatını ne zaman ödemek zorundadır?

6356 sayılı Kanun’un 18/3 maddesine göre işveren, kestiği aidatı bir ay içinde ilgili işçi sendikasına ödemelidir. Karara göre toplu iş sözleşmesinde ayrı bir vade öngörülmüşse temerrüt o tarihte, öngörülmemişse kesintiden itibaren bir aylık sürenin bitiminde gerçekleşir; ayrıca bildirim gerekmez.

Geciken aidata hangi faiz uygulanır?

Kanun, aidatı süresinde ödemeyen işverenin aidat miktarını bankalarca işletme kredilerine uygulanan en yüksek faiziyle birlikte ödeyeceğini düzenler. Karara göre faiz, her ayın aidatı için ayrı ayrı ve o aya ait temerrüt tarihinden itibaren işletilir.

Borçlu yaptığı kısmi ödemenin anaparaya sayılmasını isteyebilir mi?

TBK 100/1’e göre ancak faiz veya giderleri ödemede gecikmemişse. Faiz ödemesinde temerrüde düşmüş borçlunun kısmi ödemesi önce gecikmiş faiz ve masraflara mahsup edilir. Bu davada belediye toplu iş sözleşmesindeki vadelerde temerrüde düştüğünden ödemelerin önce faize sayılması gerektiği belirtilmiştir.

Davayı kabul ettikten sonra zamanaşımı def'i ileri sürülebilir mi?

Bu dosyada ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, davayı kabul eden davalının daha sonra ıslahla zamanaşımı def’i ileri sürmesini çelişkili davranış yasağı kapsamında dürüstlük kuralına aykırı bulmuştur. Yargıtay’ın son kararı bu noktayı ayrıca tartışmamış, bozmayı mahsup ve vekâlet ücreti gerekçelerine dayandırmıştır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; iş hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde sendika ve belediyenin adları anonimleştirilmiştir. Tutarlar karar metninde yer aldığı şekliyle aktarılmıştır; bozma sonrası yapılacak hesapla nihai alacak miktarı değişebilir. Benzer görünen bir dosyada sonuç; toplu iş sözleşmesindeki vade hükümlerine, ödeme belgelerine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Bulunduğunuz il için: İl il iş hukuku avukatı sayfaları

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud