Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal Kararlarİş Hukuku

Aile Sağlığı Elemanı İşçi Değil – Yargıtay 9. HD 2026/4642

Evlenen kadın çalışanın, evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde iş sözleşmesini sona erdirip kıdem tazminatı alabilmesi, iş hukukunun en bilinen kurallarından biridir. Ancak bu kural, adı üstünde, bir iş sözleşmesi ve bir işçi varlığını şart koşar. Aile sağlığı merkezlerinde ebe veya hemşire olarak çalışan sağlık personeli bakımından ise asıl soru tazminatın miktarı değil, bu kişilerin hukuken işçi olup olmadığıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, on yılı aşkın süre aile sağlığı elemanı olarak çalıştıktan sonra evlilik nedeniyle ayrılan bir davacının kıdem tazminatı davasında, ilk derece mahkemesi ile bölge adliye mahkemesinin “işçi” kabulünü isabetli bulmadı ve davanın idari yargının görev alanında olduğuna hükmetti.

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 14.05.2026 tarihli ve E.2026/3963, K.2026/4642 sayılı kararıyla, 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun 3/2. maddesi uyarınca açıktan atanarak çalışan aile sağlığı elemanının idari hizmet sözleşmesiyle çalışan sözleşmeli personel olduğunu, işçi sayılamayacağını belirterek davanın yargı yolu caiz olmadığından usulden reddi gerektiğini kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi kararını ortadan kaldırarak ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Kısa özet: Davacı, 2011-2022 yılları arasında Sağlık Bakanlığına bağlı bir aile sağlığı merkezinde ebe-hemşire (aile sağlığı elemanı) olarak çalıştı; 10.06.2021’de evlendi ve 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesine dayanarak 31.03.2022 itibarıyla ayrıldı. İş mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti talebini kabul etti, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetti. Yargıtay, davacının 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi kapsamında idari hizmet sözleşmesiyle çalışan sözleşmeli personel olduğunu, uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

💍 Evlenen sağlık personelinin ayrılış dilekçesi

Karar metnine göre davacı, 16.12.2011 ile 31.03.2022 tarihleri arasında davalı Bakanlığa bağlı bir aile sağlığı merkezinde, aile hekimliği birimi bünyesinde “aile sağlığı elemanı, ebe-hemşire” olarak kesintisiz çalışmıştır. Davacı 10.06.2021 tarihinde evlenmiş, 03.03.2022 tarihli dilekçesinde evlilik nedeniyle 1475 sayılı (mülga) İş Kanunu’nun hâlen yürürlükte olan 14. maddesi uyarınca 31.03.2022 itibarıyla iş sözleşmesini sona erdireceğini bildirmiştir. 29.03.2022 tarihli ikinci dilekçesinde ise ihbar süresini doldurmadan 31.03.2022’de ayrılacağını beyan etmiştir.

Tazminatı ödenmeyen davacı, kıdem tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti talebiyle Bakanlık aleyhine dava açmıştır. Davalı Bakanlık ise savunmasında şu itirazlara dayanmıştır:

  • Davanın idari yargıda açılması gerektiği, adli yargının görevli olmadığı,
  • Hizmet sözleşmesinin aile hekimliği ile yapıldığı, Bakanlığa husumet yöneltilemeyeceği,
  • Davacının kendi isteğiyle ayrıldığı, ikinci dilekçede evlilik gerekçesinin yer almadığı,
  • Yıllık izinlerin tamamen kullandırıldığı.

🏛️ İlk derece ve istinafta neden “işçi” denildi?

İlk derece mahkemesi, iş mahkemesi sıfatıyla yaptığı yargılamada davacının “kamu dışı aile sağlığı elemanı” olarak görev yaptığını, taleplerin 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçilik alacakları olduğunu kabul etmiştir. Mahkeme bu sonuca ulaşırken Uyuşmazlık Mahkemesinin 2020 tarihli bir kararını emsal olarak göstermiş, aile sağlığı elemanlarının sevk ve idare bakımından aile hekimine bağlı olsalar da çalışma koşullarının Bakanlıkça belirlendiğini ve ücretlerinin Devletçe ödendiğini, dolayısıyla işverenin Bakanlık olduğunu belirtmiştir.

Mahkeme, davacının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde fesih beyanında bulunduğunu, bu nedenle kıdem tazminatına hak kazandığını; ayrıca işten ayrıldığı tarihte kullanmadığı 20 günlük yıllık izin hakkı bulunduğunu tespit ederek ek bilirkişi raporu doğrultusunda davayı kabul etmiştir.

Bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Gerekçede, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 17.12.2024 tarihli ve 2024/13234 Esas, 2024/16189 Karar sayılı kanun yararına bozma kararına atıf yapılmış; bu karara göre aile hekimliğinde çalışan yardımcı personelin işvereninin Bakanlık olduğu, aile hekiminin ise işveren vekili konumunda bulunduğu vurgulanmıştır. Hizmet süresinin hizmet döküm cetveline uygun olduğu, evlilik nedeniyle feshin kıdem tazminatı hakkı doğurduğu ve yıllık izin ücretinin ödendiğinin kesin delille ispatlanamadığı da kabul edilmiştir.

Bakanlık temyizinde ise meseleyi farklı bir zemine taşımıştır: Bakanlık tarafından aile sağlığı elemanı olarak iki ayrı hukuki statüde istihdam yapıldığını, davacının işçi değil idari hizmet sözleşmesiyle çalışan ve Anayasa’nın 128. maddesindeki “diğer kamu görevlisi” niteliğinde bir personel olduğunu ileri sürmüştür.

⚖️ Yargıtay’ın bakış açısı: statü önce gelir

Yargıtay uyuşmazlığı, davacının hukuki statüsünün ne olduğu, taraflar arasındaki ilişkinin iş sözleşmesine mi yoksa idari sözleşmeye mi dayandığı ve buna bağlı olarak uyuşmazlığın çözüm yerinin adli yargı olup olmadığı şeklinde tanımlamıştır.

Daire, önce sözleşmeli personel kavramını hatırlatmıştır: Sözleşmeli personel, idare ile imzaladığı idari hizmet sözleşmesi kapsamında çalışır; çalışma koşulları ve özlük hakları bakımından kendi özel kanunlarına, özel kanunda hüküm yoksa 1978 tarihli Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar’a tabidir.

Ardından 5258 sayılı Kanun’un ilgili hükümleri incelenmiştir. Kararda özetlendiği şekliyle:

  • Madde 3/1-2: Sağlık Bakanlığının aile hekimliği hizmetlerini yürütmek için kimleri sözleşmeli olarak çalıştırabileceğini ve kimleri görevlendirebileceğini düzenler.
  • Madde 3/3: Kadrolu olarak çalışırken sözleşmeli aile hekimi veya aile sağlığı elemanı olanların kurumlarında aylıksız izinli sayılacağını, sözleşmeli statüde geçen sürelerinin hizmetlerinde değerlendirileceğini öngörür.
  • Madde 5: Aile hekimliği hizmetinin esaslarını, kayıtlı kişi sayısını ve çalışma süresini belirler.
  • Madde 8/2: Aile hekimi ve aile sağlığı elemanlarıyla yapılacak sözleşmenin içeriğinin, ödeme tutarlarının ve fesih sebeplerinin yönetmelikle düzenleneceğini hükme bağlar.

Karar, Anayasa Mahkemesinin 21.02.2008 tarihli ve 2005/10 Esas, 2008/63 Karar sayılı kararına da geniş yer vermiştir. Anayasa Mahkemesi o kararda, kamu görevlisi olmayan tabip ve aile sağlığı elemanlarının sözleşmeyle aile hekimliği uygulamalarında çalıştırılmasına imkân tanıyan hükmün iptal istemini reddetmiş; bu kişilerin idare ile imzaladığı sözleşmenin idari hizmet sözleşmesi niteliğinde olduğunu ve bu çalışma şeklinin Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında kaldığını belirtmiştir.

Somut olayda davacının, 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi uyarınca açıktan atamayla “sağlık elemanı-ebe hemşire” olarak çalıştığı tartışmasızdır. Yargıtay’a göre bu durumda davacı sözleşmeli personeldir ve işçi sayılamaz. İdari sözleşmeye dayalı uyuşmazlığın çözümü iş mahkemesinin görev alanına girmez; çözüm yeri idari yargıdır. Davanın yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddi gerekirken esasa girilerek hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.

📎 Kararın tam metni: Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 14.05.2026 tarihli, E.2026/3963, K.2026/4642 sayılı kararı PDF olarak buradan okunabilir.

🩺 Aile sağlığı merkezinde iki farklı çalışan profili

Kararın en öğretici yanı, aynı merkezde benzer işleri yapan kişilerin farklı hukuki rejimlere tabi olabileceğini göstermesidir. Bölge adliye mahkemesinin dayandığı kanun yararına bozma kararı, aile hekiminin yanında çalışan yardımcı personel bakımından Bakanlığı işveren kabul etmiştir. Bu ilişki iş hukukunun alanında kalır. Buna karşılık 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesine göre Bakanlıkla sözleşme imzalanarak açıktan atanan aile sağlığı elemanı, idare hukukuna tabi bir sözleşme ilişkisi içindedir.

Bu ayrım şöyle özetlenebilir:

  • Sözleşmenin tarafı: Bakanlık ile imzalanan idari hizmet sözleşmesi mi, yoksa aile hekimi tarafından kurulan bir çalışma ilişkisi mi?
  • Atamanın dayanağı: 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi kapsamında açıktan atama yapılmış mı?
  • Ücret ve fesih rejimi: Ödemeler ve sözleşmenin sona ermesi yönetmelikle belirlenen esaslara mı tabi?
  • Anayasal nitelik: Yürütülen iş, Anayasa’nın 128. maddesi anlamında kamu hizmetinin asli ve sürekli görevlerinden biri mi?

Bu sorulara verilen cevap, davanın hangi mahkemede görüleceğini ve hangi kuralların uygulanacağını belirler. Ücretlerin Devletçe ödenmesi veya çalışma koşullarının Bakanlıkça belirlenmesi, tek başına iş sözleşmesinin varlığını göstermez; çünkü bu unsurlar sözleşmeli kamu personelinde de bulunur.

Sitemizde aile hekimliği sistemine ilişkin başka bir yönüyle, sözleşmeli aile hekiminin emekli aylığı sorunu HGK 2026/116 yazısında incelenmiştir. Evlilik nedeniyle feshin işçi bakımından çıkış kodu boyutu ise Yargıtay 9. HD 2026/5279 yazısında ele alınmıştır.

📌 Bozmanın pratik sonuçları

Yargı yolu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114/1-b maddesi uyarınca bir dava şartıdır ve mahkemece yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilir. Bu nedenle davanın esasına ilişkin tespitlerin, yani evliliğin bir yıl içinde fesih beyanına konu edilmiş olmasının veya yıllık izin ücretinin varlığının, Yargıtay incelemesinde ayrıca bir değeri kalmamıştır. Kararın sonuçları şöyle sıralanabilir:

  • Bölge adliye mahkemesi kararı ortadan kaldırılmış, ilk derece mahkemesinin kabul kararı bozulmuştur; dosya yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmiştir.
  • Bozmaya uyulması hâlinde davanın, yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddi beklenir.
  • Yargıtay, husumet, hizmet süresi, evlilik nedeniyle fesih ve yıllık izin ücretine ilişkin temyiz itirazlarını ayrıca incelememiştir; bu konulardaki tespitler bozma ile birlikte etkisini yitirmiştir.
  • Sözleşmeli personelin sözleşme sonu hakları, iş mevzuatındaki kıdem tazminatı kurallarına göre değil, tabi olduğu özel mevzuata göre incelenir.

Kararda belirleyici olan, ücretin kaynağı değil; atamanın dayanağı olan kanun maddesi ve imzalanan sözleşmenin niteliğidir.

🙋 Sorular ve cevaplar

Aile sağlığı elemanları hiçbir durumda işçi sayılmaz mı?

Karar, 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi uyarınca açıktan atanarak idari hizmet sözleşmesiyle çalışan aile sağlığı elemanına ilişkindir. Bölge adliye mahkemesinin atıf yaptığı kanun yararına bozma kararında ise aile hekimliğinde çalışan yardımcı personelin işvereninin Bakanlık olduğu kabul edilmiştir. Hangi statünün söz konusu olduğu, atamanın dayanağına ve sözleşmenin niteliğine göre belirlenir.

Evlilik nedeniyle fesih hakkı bu kararda reddedildi mi?

Hayır. Yargıtay evlilik nedeniyle feshin şartlarını incelemeye geçmemiştir. Bozma, uyuşmazlığın adli yargıda değil idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesine dayanmaktadır. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, davacının evlilikten itibaren bir yıl içinde fesih beyanında bulunduğunu kabul etmişti; bu tespitler Yargıtay’ın usulden bozması nedeniyle sonuç doğurmamıştır.

Ücretin Devletçe ödenmesi neden işçilik ilişkisi için yeterli görülmedi?

Sözleşmeli kamu personelinin ücretleri de Devletçe ödenir ve çalışma koşulları idarece belirlenir. Yargıtay’a göre belirleyici olan, kişinin hangi kanun hükmüne göre ve hangi tür sözleşmeyle istihdam edildiğidir. 5258 sayılı Kanun ve Anayasa Mahkemesinin 2008 tarihli kararı, bu sözleşmeyi idari hizmet sözleşmesi olarak nitelendirmektedir.

Kararda hangi mahkemeler yer aldı?

Dava ilk derecede iş mahkemesi sıfatıyla bakan bir asliye hukuk mahkemesinde görülmüş, istinaf incelemesini Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi yapmıştır. Temyiz incelemesi Yargıtay 9. Hukuk Dairesince 14.05.2026 tarihinde oy birliğiyle sonuçlandırılmıştır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; iş hukukuna ilişkin diğer güncel kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır. Kararın sonucu, davacının 5258 sayılı Kanun’un 3/2. maddesi kapsamında açıktan atanmış olmasına ve dosyadaki sözleşme ilişkisine dayanır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; istihdam şekline, imzalanan sözleşmeye, uygulanacak mevzuata ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud