Beton Santralinde Kira Tespiti – Yargıtay 3. HD 2026/3318

Kira tespit davası denince akla genellikle bir daire ya da dükkân gelir. Oysa sanayi bölgelerinde kiralanan taşınmazlar çoğu zaman geniş bir açık alan ile bu alanın üzerine kurulmuş idari bina, depo, atölye ve üretim tesislerinden oluşur. Böyle bir taşınmazda kira bedelinin mahkemece yeniden belirlenip belirlenemeyeceği, önce kiralananın hukuki niteliğine bağlıdır. Türk Borçlar Kanunu’ndaki kira tespiti kuralları yalnızca konut ve çatılı işyeri kiraları için öngörülmüştür. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, hazır beton üretim tesisi olarak kullanılan bir taşınmazda bu niteliğin nasıl belirleneceğine ilişkin önemli bir bozma kararı verdi.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 21.05.2026 tarihli ve E.2025/4986, K.2026/3318 sayılı kararıyla, önce bölge adliye mahkemesinin temyiz dilekçesini kesinlik nedeniyle reddeden ek kararını kaldırmış; ardından kiralananın galip (baskın) vasfı denetime elverişli şekilde belirlenmeden kira bedelinin tespit edilmesini eksik inceleme sayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
🚦 Önce bir usul engeli: temyiz edilebilir miydi?
Dosya Yargıtay’a ilk denemede ulaşamamıştır. Bölge adliye mahkemesi, kiracı vekilinin temyiz başvurusunu 11.07.2025 tarihli ek kararla, kararın kesin olduğu gerekçesiyle reddetmiştir. Kiracı vekili bu ek kararı da temyiz etmiştir.
Yargıtay, kira tespiti davalarında temyiz sınırının hesabında hüküm altına alınan aylık kira bedeli üzerinden belirlenen üç aylık tutarı esas almıştır. Tespit edilen brüt 523.125 TL aylık bedelin üç aylık toplamı 1.569.375 TL‘dir. Bu tutar, bölge adliye mahkemesinin karar tarihindeki 544.000 TL kesinlik sınırının üzerinde kaldığından, temyiz dilekçesinin reddine dair ek karar kaldırılmış ve temyiz dilekçesi kabul edilerek esasa geçilmiştir.
Bu ayrıntı, yüksek bedelli ticari kiralarda tespit davasının sonucunun temyiz denetimine açık olabileceğini göstermesi bakımından not edilmeye değerdir.
🏗️ Tarafların anlattığı taşınmaz
Davacı tarafın anlatımına göre taşınmaz, önceki malik tarafından davalıya çatılı işyeri olarak kiralanmış; tapu kaydı 15.08.2014 itibarıyla davacı adına tescil edilmiştir. Davalı kiracının 01.01.2013’ten itibaren ödediği aylık 63.557,49 TL kira bedelinin emsallere göre düşük kaldığı ileri sürülmüş ve davacının payı yönünden 01.01.2023-31.12.2023 dönemi için brüt 1.050.000 TL aylık kira tespiti istenmiştir.
Kiracı ise taşınmazın beton santrali olarak kiralandığını, üzerindeki yapıların basit ve sökülebilir nitelikte olduğunu, talep edilen bedelin fahiş bulunduğunu savunmuştur. Temyiz aşamasında bu savunma ayrıntılandırılmıştır:
- Kira sözleşmesinde kiralananın cinsi “arazi, üzerinde bulunan idari binalar ve yapılar” olarak gösterilmiştir.
- Taşınmaz hazır beton üretim tesisi olarak kiralanmış ve bu amaçla kullanılmaktadır.
- İdari bina, bekçi kulübesi, tamir atölyesi gibi çatılı yapılar bulunsa da bunlar basit yapı niteliğindedir ve sözleşmeyi çatılı işyeri kirasına dönüştürmez.
- Keşifte taşınmazın baskın unsurunun çatılı olmadığı görülmesine rağmen rapor aksi yönde düzenlenmiş, süresinde yapılan itirazlar karşılanmamıştır.
📑 Sulh hukuk ve istinaf aşaması
Sulh hukuk mahkemesi, taraflar arasında 10 yıl süreli bir kira sözleşmesi bulunduğunu, dava tarihinde aylık net 63.557,49 TL (brüt 79.446,89 TL) kira ödendiğini ve sözleşmede kira artış şartı yer aldığını tespit etmiştir. TBK 345/3 uyarınca yeni kira döneminin sonuna kadar açılan davada, kira bedelinin yeni dönemin başından itibaren tespitinin istenebileceği kabul edilmiştir.
Mahallinde yapılan keşif sonrası bilirkişiler, taşınmazın galip vasfının “musakkaf” yani çatılı işyeri olduğunu ve boş olarak kiraya verilmesi hâlinde getirebileceği aylık kira bedelinin brüt 581.250 TL olduğunu bildirmiştir. Mahkeme, itirazlar üzerine ek rapor almış, davalının eski kiracı olduğunu gözeterek %10 hakkaniyet indirimi uygulamış ve aylık kira bedelini 01.01.2023’ten itibaren brüt 523.125 TL olarak tespit etmiştir.
Bölge adliye mahkemesi, kira bedelinin belirlenmesine ilişkin değerlendirmeyi yerinde bulmuş; yalnız vekâlet ücretinin aylık fark yerine tespit edilen ve ödenen kira arasındaki yıllık fark üzerinden hesaplanması gerektiği gerekçesiyle ilk derece kararını kaldırarak aynı kira bedeliyle yeniden hüküm kurmuştur.
🔍 Galip vasıf neden belirleyici?
Yargıtay uyuşmazlığı kira bedelinin tespiti istemi olarak tanımlamış ve meselenin anahtarını şu cümleyle ortaya koymuştur: TBK’nın 344. ve devamı maddeleri gereği kira tespiti talebi ancak konut ve çatılı işyeri kiralarından kaynaklanan uyuşmazlıklarda uygulanabilir; bunun dışında kira tespiti istenemez. Bu nedenle taşınmazın niteliğinin belirlenmesi önem taşır.
TBK 339, konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin hükümlerin, bunlarla birlikte kullanımı kiracıya bırakılan eşya hakkında da uygulanacağını düzenler. Uygulamada bir taşınmaz hem açık alan hem de yapılar içerdiğinde, hangi unsurun ağır bastığına, yani kiralananın galip vasfına bakılır. Çatılı kısım baskınsa özel kira hükümleri ve kira tespiti kuralları uygulanır; açık alan baskınsa genel hükümler devreye girer ve TBK 344 kapsamında kira tespiti yolu kapanır.
Somut olayda kira sözleşmesinde kiralanan, arazi üzerindeki idari binalar ve yapılar olarak tanımlanmış; arazinin yanı sıra depo binası, laboratuvar binası, kompresör binası gibi yapılar sayılmıştır. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise kiralananın beton santrali olarak kullanıldığı, yapıların bir kısmı prefabrik ve taşınabilir olsa da çoğunluğunun sabit yapı olduğu ve açık alanın da çatılı işyeri vasfında olduğu belirtilmiştir.
Yargıtay bu raporu yeterli görmemiştir. Daireye göre rapordan kiralananın galip vasfı anlaşılamamaktadır ve rapor denetime elverişli değildir. Bir başka deyişle, yapıların “çoğunluğunun sabit olduğu” tespiti, açık alanın büyüklüğü ve kullanım amacıyla karşılaştırılmadıkça taşınmazın bütününün çatılı işyeri sayılması için yeterli bir gerekçe oluşturmamıştır.
📐 Bozmada sayılan inceleme başlıkları
Yargıtay, bölge adliye mahkemesinin konusunda yetkin bilirkişi eşliğinde keşif yaparak aşağıdaki hususları belirlemesi gerektiğini açıkça saymıştır:
- Kiralananda bulunan yapıların büyüklükleri,
- Bu yapıların nitelikleri,
- Yapıların sabit olup olmadıkları,
- Açık alanın büyüklüğü,
- Kiralananın kullanım amacı.
Bu unsurlar birlikte değerlendirilerek galip vasıf tespit edilecek ve sonucuna göre karar verilecektir. Bu yapılmadan, eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş; karar 6100 sayılı HMK’nın 371. maddesi uyarınca davalılar yararına bozulmuştur. Daire bu aşamada kira bedelinin miktarına ve hakkaniyet indiriminin yeterliliğine ilişkin itirazlar hakkında ayrıca bir değerlendirme yapmamıştır; kiralananın çatılı işyeri sayılmaması hâlinde bu sorular gündeme gelmeyecektir.
🏭 Sanayi kiraları bakımından anlamı
Karar özellikle beton santrali, akaryakıt istasyonu, açık depo, otopark, hurda sahası veya enerji tesisi gibi geniş açık alan üzerinde kurulu işletmelerin kiralarında dikkat çekicidir. Bu tür taşınmazlarda yapıların varlığı tek başına sonuç doğurmaz; yapıların alan içindeki ağırlığı ve işletmenin asıl faaliyetinin nerede yürütüldüğü önem kazanır. Sözleşmede kiralananın nasıl tanımlandığı da değerlendirmenin bir parçasıdır, ancak Yargıtay burada da fiilî durumun keşifle ortaya konmasını aramıştır.
Benzer bir arazi kirasında farklı bir sorun, lisans çakışması bakımından güneş enerjisi arazisi kirası yazısında incelenmiştir. Kira tespitinde emsal araştırmasının kapsamı Yargıtay 3. HD 2026/3231, beş yıllık dönemin hesabı ise Yargıtay 3. HD 2026/1141 yazılarında ele alınmıştır.
💡 Sık sorulanlar
Açık alan ağırlıklı bir taşınmazda kira tespiti istenebilir mi?
Taşınmazda idari bina ve atölye bulunması çatılı işyeri sayılmak için yeterli mi?
Bölge adliye mahkemesi temyizi neden reddetmişti?
Eski kiracı indirimi bu kararda ne oldu?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında; kira hukukuna ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar metninde taraf adları yer almamaktadır. Kararda yer alan tutarlar ve kesinlik sınırı, somut dosyanın karar tarihine ve tespit edilen kira bedeline göredir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; kira sözleşmesinin içeriğine, kiralananın fiilî durumuna, keşif ve bilirkişi incelemesine ve mahkemenin değerlendirmesine göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.




