Tutanakta Olmayan AGİ Talebi – Yargıtay 9. HD 2026/4343
Arabuluculuk masasından “anlaşamadık” tutanağıyla kalkan işçi, aylar sonra açtığı davada alacak listesine bir kalem daha ekler: asgari geçim indirimi. İlk derece mahkemesi bu kalemi de hesaplar, bölge adliye mahkemesi dokunmaz. Dosya Yargıtay’a geldiğinde ise sorulan soru basittir ama sonucu ağırdır: Arabulucunun önüne hiç getirilmemiş bir alacak için dava şartı yerine gelmiş sayılır mı? Aynı kararda Daire, yıllık izin alacağında işçinin kendi beyanının mahkemeyi nereye kadar bağladığını da ele almıştır.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 11.05.2026 tarihli ve E.2026/1682, K.2026/4343 sayılı kararıyla, işçilik alacaklarına ilişkin davada verilen bölge adliye mahkemesi kararını iki ayrı nedenle oy birliğiyle bozmuştur: arabuluculuk son tutanağında yer almayan asgari geçim indirimi talebi hakkında usulden ret kararı verilmesi gerekirken esasa girilmesi ve yıllık ücretli izin alacağının talep ve vakıa açıklamasıyla bağlı kalınmadan 60 gün üzerinden hüküm altına alınması.
🚚 Dosyanın arka planı: şoförün alacak listesi
Davacı işçi, davalı işyerinde 05.08.2008 – 15.07.2019 tarihleri arasında şoför olarak çalıştığını ileri sürmüştür. Dava dilekçesindeki anlatıma göre son net ücreti 4.200,00 TL olduğu hâlde işveren onu asgari ücretle çalışıyor gibi göstermiş, son üç yıllık ücretli izinleri kullandırılmamış, fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil çalışmalarının karşılığı ödenmemiş, asgari geçim indirimi alacakları da verilmemiştir.
İşçi, ücret alacakları ödenmediği için iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini belirterek şu kalemlerin tahsilini istemiştir:
- Kıdem tazminatı,
- Yıllık ücretli izin ücreti,
- Fazla çalışma ücreti,
- Hafta tatili ücreti,
- Ulusal bayram ve genel tatil ücreti,
- Asgari geçim indirimi (AGİ) alacağı.
Dava öncesinde zorunlu arabuluculuk yoluna gidilmiş, süreç 06.09.2019 tarihli son tutanakla sona ermiştir.
🗂️ İşverenin savunması ve temyiz sebepleri
Davalı işveren cevap dilekçesinde işçinin en son brüt 2.700,00 TL ücret aldığını, 15.07.2019’dan itibaren işe gelmediğini ve belirsiz süreli sözleşmenin işçinin istifasıyla sona erdiğini savunmuştur. İşverene göre izin ücretleri son ay bordrosuna tahakkuk ettirilip bankaya yatırılmış, fazla çalışma karşılıkları banka aracılığıyla ödenmiş, hafta tatilleri kullanılmıştır. Zamanaşımı def’i de ileri sürülmüştür.
Temyiz aşamasında işveren itirazlarını genişletmiştir. Bunlar arasında şunlar öne çıkmaktadır:
- Somutlaştırılmayan taleplerin reddi gerektiği,
- İlk iki çalışma döneminin istifa ile bittiği, sürelerin kıdem için birleştirilmesinin hatalı olduğu,
- Sözleşmeye göre ücretin içinde aylık 22,5 saatlik fazla çalışma karşılığı bulunduğu, dava dilekçesinde söz edilmeyen 1.834,00 TL aylık sefer priminin ücrete eklenmesinin yanlış olduğu,
- Gurbette çalışan işçinin hafta tatillerini toplu kullandığı, bu nedenle yalnız zamlı kısmın hesaplanması gerektiği,
- AGİ’nin bordrolarda ödendiği, ayrıca bu talebin arabuluculuk anlaşamama tutanağında bulunmadığı, bu nedenle dava şartı yokluğundan usulden ret gerektiği.
⚖️ İş mahkemesi ve istinaf aşaması
Silivri 1. İş Mahkemesi (2021/125 E., 2022/795 K.) ücret alacaklarının ödenmediğini, bu nedenle işçinin feshinin haklı olduğunu kabul etmiş; kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti ve AGİ alacağının bulunduğuna, hafta tatili, genel tatil ve fazla çalışma yapıldığına ve bunların ödendiğinin ispatlanamadığına hükmederek davayı kısmen kabul etmiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 24. Hukuk Dairesi (2023/695 E., 2025/2050 K.) yalnız bir hesap yöntemi hatası bulmuştur: fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil alacaklarında önce indirim, sonra mahsup yapılması gerekirken sıranın ters uygulanması. Bu nedenle davalının istinafı kısmen kabul edilmiş, ilk derece kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmuş ve dava yine kısmen kabul edilmiştir.
🧩 Birinci bozma nedeni: tutanakta olmayan AGİ
Daire önce 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesini hatırlatmıştır. Birinci fıkraya göre kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır; 28.03.2023 tarihli 7445 sayılı Kanun’la eklenen cümleyle bu kural, aynı alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarına da uygulanır. İkinci fıkra ise arabulucuya başvurulmadan dava açıldığı anlaşılırsa, herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğundan usulden reddedileceğini öngörür.
Somut dosyada 06.09.2019 tarihli son tutanakta arabuluculuğa konu edilen kalemler açıkça sayılmıştır: ücret alacağı, kıdem ve ihbar tazminatları, fazla çalışma, yıllık ücretli izin, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti. Asgari geçim indirimi bu listede yoktur. Daireye göre bu durumda AGİ talebi yönünden arabuluculuk dava şartı yerine getirilmemiştir ve bu talep hakkında usulden ret kararı verilmesi gerekirken işin esasına girilmesi bozma nedenidir.
Kararın dikkat çekici yanı, Daire’nin dava şartını kalem kalem değerlendirmesidir. Arabuluculuk sürecinin işveren ile işçi arasında tümüyle yaşanmış olması, tutanakta sayılmayan bir alacağı kendiliğinden kapsamamaktadır. Yargıtay’ın bu yaklaşımı, karşı dava için ayrıca arabuluculuk aranıp aranmadığını tartışan işverenin karşı davasında arabuluculuk şartı kararıyla birlikte okunduğunda, dava şartının talep düzeyinde işletildiğini gösteren bir çizgi oluşturmaktadır.
📅 İkinci bozma nedeni: 60 gün değil 54 gün
Daire, ikinci bozma nedenini HMK’nın iki temel ilkesine dayandırmıştır. Taraflarca getirilme ilkesini düzenleyen HMK m.25/1’e göre hâkim, kanundaki istisnalar dışında taraflardan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz. Taleple bağlılık ilkesini düzenleyen HMK m.26/1’e göre ise hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez, duruma göre daha azına karar verebilir.
Dosyada yıllık izin hesabı şöyle oluşmuştur:
- Bilirkişi raporu, dosyadaki belgelere göre kullanılmayan izin süresini 68 gün olarak belirlemiştir.
- Davacı asil duruşmada, çalışma süresi boyunca toplam 60 günlük izin hakkı bulunduğunu açıklamıştır.
- Mahkeme bu beyana dayanarak 60 gün karşılığı izin ücretine hükmetmiştir.
Yargıtay ise bir başka ölçüyü öne çıkarmıştır: dava dilekçesindeki vakıa açıklaması. İşçi dilekçesinde son üç yıldır izinlerinin kullandırılmadığını ileri sürmüştür. Davacının hizmet süresi fasılalıdır ve toplam çalışma süresi yedi yılı aşmaktadır. Dilekçedeki bu açıklama ile İş Kanunu m.53’te hizmet süresine göre belirlenen asgari izin süreleri birlikte gözetildiğinde, kullanılmayan izin süresi Daire’ye göre 54 gündür. İş Kanunu m.53 uyarınca bir yıldan beş yıla kadar hizmeti olanlara on dört günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az hizmeti olanlara yirmi günden az izin verilemez.
Davacı dava dilekçesindeki vakıa ve taleple bağlı olduğundan, m.53 gözetilmeden 60 gün üzerinden alacak hüküm altına alınması hatalı görülmüştür. Burada önemli olan, duruşmadaki sözlü beyanın veya bilirkişinin daha yüksek bulduğu sürenin, dilekçede çizilen vakıa çerçevesini genişletememesidir. Belgesiz dönemlerde izin hesabını tartışan belgesiz yıllarda yıllık izin kararı ispat yükünü öne çıkarırken, bu dosyada belirleyici olan talebin kendi sınırıdır.
Daire, davalının bu iki konu dışındaki temyiz itirazlarını yerinde görmemiştir. Hüküm, oy birliğiyle bozulmuş ve dosya bölge adliye mahkemesine gönderilmiştir.
🔎 Kararın arabuluculuk pratiğine etkisi
Karardan çıkan sonuçlar, iş uyuşmazlıklarında arabuluculuk tutanağının yalnız bir “geçiş belgesi” olmadığını göstermektedir:
- Tutanak, davanın kapsamını belirler: Son tutanakta sayılmayan bir işçilik alacağı için dava şartı yerine getirilmiş sayılmamaktadır.
- Esasa girilmiş olması sonucu değiştirmez: Kalem ilk derece ve istinaf aşamalarında incelenmiş, hesaplanmış olsa da Yargıtay usulden ret gerektiğini belirtmiştir. Dava şartı, yargılamanın her aşamasında gözetilen bir konudur.
- Usulden retin niteliği: Kararda bu konuda ayrıca bir açıklama yoktur; ancak 7036 m.3/2’nin lafzı, usulden ret kararının esasa ilişkin bir hüküm olmadığını, yani alacağın kendisi hakkında bir değerlendirme içermediğini göstermektedir.
- Vakıa çerçevesi bağlayıcıdır: Dilekçede “son üç yıl” denmişse, bilirkişinin daha uzun bir süre bulması veya duruşmada daha yüksek bir gün sayısı söylenmesi hükmü genişletmemektedir.
Arabuluculuk başvurusunun hangi alacakları kapsayacağı konusundaki genel bilgiler için iş arabuluculuk başvuru dilekçesi örneği yazısına bakılabilir. Bu karar, o başvuruda sayılan kalemlerin sonraki davada ne kadar belirleyici olabileceğini somut bir dosya üzerinden göstermektedir.
❓ Merak edilenler
Arabuluculukta bir alacak unutulursa davada ne olur?
Diğer alacaklar da bu yüzden reddedilir mi?
Bilirkişi 68 gün bulduysa neden 54 gün esas alındı?
Bölge adliye mahkemesi hangi konuda kararı düzeltmişti?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim kanalları iletişim sayfasında; iş hukukuna ilişkin diğer Yargıtay kararları ise Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar, 2019 yılında sona eren bir iş ilişkisine, o tarihteki arabuluculuk son tutanağına ve davacının dava dilekçesindeki açıklamalarına dayanır. Bozma sonrası yargılamanın nasıl sonuçlanacağı bu yazının konusu değildir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; arabuluculuk tutanağının içeriğine, talep edilen kalemlere, hizmet süresine, bordro ve banka kayıtlarına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
