Yabancı Murisin Mirasçılık Belgesi – Yargıtay 7. HD 2026/153

Bir mirasçılık belgesi çoğu zaman birkaç haftalık, çekişmesiz bir işlem olarak bilinir. Ancak miras bırakan 1970’te ölmüş, nüfus kaydı ölümünden on yedi yıl sonra silinmiş, mirasçılarının bir kısmı da başka ülkelerin vatandaşıysa, aynı belge on beş yılı aşan bir yargılamanın konusu olabilmektedir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin incelediği dosya tam olarak böyle bir tablodur: Mahkeme ikinci kez aynı mirasçılık belgesini vermiş, Daire ise bu kez ilk bozmanın da ötesine geçerek taşınır ve taşınmaz mallar için ayrı ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 12.01.2026 tarihli ve E.2025/3452, K.2026/153 sayılı kararıyla, bozmaya uyularak verilen mirasçılık belgesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
🗂️ 1970’te açılan miras ve 2010’da açılan dava
Davacı, amcası olan miras bırakanın 18.03.1970 tarihinde bekâr ve çocuksuz olarak öldüğünü belirterek sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi verilmesini istemiştir. Murisin altsoyu ve eşi bulunmadığından miras sonraki zümrelerdeki yasal mirasçılara geçmiş; sonuçta çok sayıda kişi pay sahibi olarak ortaya çıkmıştır.
Mahkeme, 13.10.2015 tarihli ve 2010/877 Esas, 2015/879 Karar sayılı kararıyla davayı kabul etmiş, murisin mirasını 72 pay kabul ederek 24, 12, 4, 3 ve 2 paylık dilimler hâlinde on bir kişiye paylaştırmıştır. Ancak dosyada bir asli müdahil bulunmaktadır ve bu müdahil, belgenin bu hâliyle verilmesine itiraz ederek kararı temyiz etmiştir.
Uyuşmazlığın kaynağında, dosyanın görünüşte sıradan bir mirasçılık belgesi talebi olmasına karşın milletlerarası unsur taşıması yatmaktadır: Hem murisin ölüm anındaki vatandaşlığı hem de mirasçılardan bazılarının tabiiyeti belirsizdir.
🔎 İlk bozma: vatandaşlık, nüfus kaydı ve karşılıklılık
Yargıtay (kapatılan) 14. Hukuk Dairesi, 08.04.2019 tarihli ve 2016/5112 Esas, 2019/3168 Karar sayılı kararıyla hükmü bozmuştur. Bozma kararında öne çıkan tespitler şunlardır:
- Murisin nüfus kaydında 18.03.1970’te öldüğü yazılıdır; aynı kayıtta, murisin ve aynı hanede kayıtlı kardeşlerinin kayıtlarının 1587 sayılı Nüfus Kanunu’nun 153-A maddesi uyarınca 30.11.1987 tarihinde silindiğine dair bir açıklama bulunmaktadır.
- Nüfus müdürlüğü, ilgililerin “etabli” işlemi görmedikleri hâlde bu işlemi görmüş gibi nüfusa tescil edildiklerini ve kayıtlarının Genel Müdürlüğün 30.11.1987 tarih ve 608 sayılı kararıyla silindiğini bildirmiştir.
- Kayıt silme ölümden sonra yapıldığından, murisin ölüm anında Türk vatandaşı olup olmadığı ve vatandaşlığı kaybettiyse hangi tarihte kaybettiği belirlenmelidir.
- Mirasçılardan birinin tabiiyeti yalnızca davacının beyanına göre kabul edilmiş, yabancı makamlardan alınmış bir belgeye rastlanmamıştır; tabiiyet şüpheye yer vermeyecek biçimde tespit edilmelidir.
- Yabancı mirasçılar için yapılan karşılıklılık araştırmasında Adalet Bakanlığının 22.04.2013 tarihli cevabı, mirasın açıldığı 18.03.1970 tarihi itibarıyla bilgi içermemektedir. O tarihte miras yoluyla mülk edinmeye yönelik bir sınırlama varsa, bu kişilerin taşınmazlar yönünden mirasçı olamayacakları gözetilmelidir.
Bu bozma, araştırmanın hangi tarihe göre yapılacağı konusunda da açıktır: Ölçüt dava tarihi ya da karar tarihi değil, mirasın açıldığı gündür.
🔁 Bozmaya uyup aynı kararı vermek
Dosya yerel mahkemeye döndükten sonra mahkeme bozma kararına uyulmasına karar vermiştir. Ne var ki bozmaya uyularak verilen 2022/48 Esas, 2025/540 Karar sayılı kararda mirasın yine 72 pay kabul edildiği ve payların ilk karardaki dağılımla aynı biçimde paylaştırıldığı görülmektedir.
Asli müdahil bu karara karşı da temyiz yoluna başvurmuş ve iki temel itiraz ileri sürmüştür:
- Mirasçılık belgesinin bu hâliyle düzenlenmesinin, Hazineye geçmesi gereken taşınmazların hakkı olmayan kişilere devrine yol açabileceği,
- Murisin Türk vatandaşı olmadığı ve Türkiye’de mal edinebilecek kişilerden de bulunmadığı, bu nedenle Türk vatandaşı olmayan bir kişi hakkında Türk hukukuna göre belge düzenlenmesinin hukuka aykırı olduğu.
Usul hukuku bakımından bozmaya uyma kararı, mahkemeyi bozma doğrultusunda araştırma yapmakla bağlar. Bozmaya uyulduğu hâlde gösterilen araştırmaların yapılmaması, Yargıtay uygulamasında başlı başına bozma nedeni olarak değerlendirilmektedir. Bu dosyada da Daire, mahkemenin “bozma ilâmına uyulmasına rağmen bozma ilâmı doğrultusunda araştırma ve inceleme yapılmaksızın” karar verdiğini açıkça tespit etmiştir.
⚖️ MÖHUK 20: tek miras, iki ayrı hukuk
Kararın en öğretici kısmı, Dairenin uyuşmazlığı doğrudan kanunlar ihtilafı kuralına bağlamasıdır. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un (MÖHUK) 20. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: “Miras ölenin millî hukukuna tâbidir. Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır.”
Daire bu hükümden şu sonucu çıkarmıştır:
- Murisin taşınır malları bakımından ölenin millî hukuku uygulanır.
- Murisin Türkiye’de bulunan taşınmazları bakımından Türk hukuku uygulanır.
- Uygulanacak hukuk farklı olduğundan, mirasçılar ve payları da farklılaşabilir; bu nedenle her biri bakımından ayrı ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmelidir.
Doktrinde “bölünmüş miras statüsü” olarak da anılan bu sistemde, aynı kişinin terekesi iki ayrı hukuk düzenine göre paylaştırılabilir. Örneğin yabancı bir hukuk, kardeş çocuklarını Türk hukukundan farklı bir sırada mirasçı sayabilir ya da sağ kalan akrabalara farklı oranlarda pay tanıyabilir. Tek bir mirasçılık belgesiyle iki farklı hukukun sonuçlarını göstermek mümkün olmadığından, Dairenin ayrım yapılmasını istemesi bu sistemin doğal sonucudur.
Daire, somut olayda bir eksikliği daha saptamıştır: Mirasçılık belgesi, murisin belirli bir yabancı devletin vatandaşı olduğu kabul edilerek düzenlenmiştir; oysa dosyada murisin ölüm tarihinde o ülkenin vatandaşı olduğuna dair bir bilgi bulunmamaktadır. Murisin millî hukuku belirlenmeden taşınırlara hangi hukukun uygulanacağı da belirlenemez.
🧭 Mahkemeden beklenen araştırma adımları
İki bozma kararı birlikte okunduğunda, yeniden yargılamada izlenmesi gereken sıra oldukça nettir:
| Adım | Neden gerekli? |
|---|---|
| Murisin ölüm anındaki vatandaşlığının tespiti | Taşınırlara uygulanacak millî hukuk buna göre belirlenir; nüfus kaydı ölümden sonra silinmiştir. |
| Mirasçıların tabiiyetinin belgeyle tespiti | Taraf beyanı yeterli görülmemiş, yabancı makamlardan alınacak bilgi aranmıştır. |
| 18.03.1970 itibarıyla karşılıklılık araştırması | O tarihte miras yoluyla taşınmaz edinme sınırlaması varsa, yabancı mirasçılar taşınmazlar yönünden mirasçı olamayabilir. |
| Taşınır ve taşınmazlar için ayrı belge | MÖHUK 20 uyarınca iki farklı hukuk uygulanır. |
Bu sıralama, mirasçılık belgesi davalarının çekişmesiz yargı niteliğiyle de uyumludur. Yargıtay uygulamasında, mirasçılık belgesi davalarında mirasçıları ve payları belirlemenin hâkimin görevi olduğu ve resen araştırma ilkesinin geçerli olduğu kabul edilmektedir. TMK 598’in üçüncü fıkrası da “Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir” hükmünü içerir; eksik araştırmayla verilen bir belge, ileride iptal davalarına konu olabilecektir. Aynı Dairenin mirasçılık belgesinin iptalinde Hazinenin konumuna ilişkin bir kararı için Hazinenin veraset ilamı davası yazısına bakılabilir.
📌 Kararın pratikte anlamı
Karar, özellikle eski tarihli ölümlerde ve yurt dışıyla bağlantılı ailelerde mirasçılık belgesinin neden zaman alabildiğini somut biçimde göstermektedir. Dosyadan çıkan başlıca sonuçlar şöyle özetlenebilir:
- Nüfus kaydında görünen bilgiler, murisin ölüm anındaki vatandaşlığını tek başına kanıtlamayabilir; kaydın sonradan silinmiş olması ayrıca araştırılır.
- Yabancı unsur taşıyan miraslarda “bir belge” yerine taşınır ve taşınmazlar için “iki belge” gündeme gelebilir.
- Karşılıklılık ve mülk edinme sınırlamaları güncel tarihe göre değil, mirasın açıldığı tarihe göre değerlendirilir.
- Bozmaya uyulduğu hâlde istenen araştırmaların yapılmaması, aynı sonucun ikinci kez bozulmasına yol açabilmektedir.
Kararın dikkat çeken bir yönü de kanun yoludur. Bozmaya uyularak verilen karar yeniden temyiz edildiğinden ve dosya istinaf sistemi öncesine dayandığından, 7. Hukuk Dairesi kararını “tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere” vermiştir. Bu durum, uzun süren eski dosyalarda mülga usul hükümlerinin hâlâ uygulanabildiğini hatırlatmaktadır. Yabancı unsurlu bir başka aile/miras kesişimi için yabancı boşanmayı mirasçının tanıtması yazısı da incelenebilir.
❓ Merak edilenler
Yabancı bir murisin Türkiye’deki evine hangi hukuk uygulanır?
MÖHUK 20/1’in ikinci cümlesine göre Türkiye’de bulunan taşınmazlar hakkında Türk hukuku uygulanır. Bu dosyada Daire, taşınmazlar için Türk hukukuna göre ayrı bir mirasçılık belgesi düzenlenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Banka hesabı veya araç gibi taşınırlar için ne değişir?
Taşınırlar bakımından murisin millî hukuku uygulanır. Bu nedenle önce murisin ölüm anında hangi devletin vatandaşı olduğunun belirlenmesi gerekir; Daire, bu tespit yapılmadan düzenlenen belgeyi yerinde bulmamıştır.
Karşılıklılık hangi tarihe göre araştırılıyor?
İlk bozma kararında karşılıklılığın ve miras yoluyla mülk edinme sınırlamasının mirasın açıldığı 18.03.1970 tarihi itibarıyla araştırılması istenmiştir. Bakanlıktan gelen ve o tarihe ilişkin bilgi içermeyen cevap yeterli görülmemiştir.
Verilmiş bir mirasçılık belgesi sonradan değiştirilebilir mi?
TMK 598/3’e göre mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Çekişmesiz yargı niteliğindeki bu belgeler kesin hüküm oluşturmadığından, hatalı olduğu ileri sürülen belgelerin iptali uygulamada ayrı bir dava ile istenebilmektedir.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim sayfasında ulaşım bilgileri, Emsal Kararlar arşivinde ise serinin diğer yazıları yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, milletlerarası unsur taşıyan ve bozmaya uyularak yeniden verilen bir mirasçılık belgesi kararının eksik araştırma nedeniyle bozulduğu bir dosyaya dayanır; karar, yeniden yapılacak yargılamanın sonucunu göstermez. Murisin vatandaşlığı, mirasçıların tabiiyeti ve ölüm tarihi farklı olan dosyalarda farklı sonuçlar doğabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
Bulunduğunuz il için: İl il miras avukatı sayfaları




