Kamu kurumunda çalışan bir personelin, kendisine görevi gereği verilen şifreyle sistemde bir kişinin kaydını sorgulaması her zaman suç mudur? Uygulamada bu soru yıllarca farklı yanıtlanmış; bölge adliye mahkemeleri arasında kesin nitelikli kararlarda çelişki doğmuştur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 20.04.2026 tarihli ve E.2024/1450, K.2026/4016 sayılı kararıyla yerleşik çizgiyi bir kez daha teyit ederek beraat hükmünü onamıştır.
Kararın konusu, tapu müdürlüğünde görevli bir personelin, boşandığı eşine ait tapu kayıtlarını kurum sisteminden sorgulayıp ekran çıktısını yine o kişiye göndermesidir.
📘 TCK 136: verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 136. maddesinin birinci fıkrasına göre kişisel verileri hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Maddenin ikinci fıkrası, suçun konusunun Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 236. maddesinin beşinci ve altıncı fıkraları uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler olması hâlinde cezanın bir kat artırılacağını öngörür.
TCK’nın 137. maddesi ise suçun kamu görevlisi tarafından ve görevin verdiği yetki kötüye kullanılmak suretiyle işlenmesi hâlini nitelikli hâl olarak düzenler. Somut dosyada ilk derece mahkemesi bu iki hükmü birlikte uygulamıştır.
🗂️ Dosyaya konu eylem
İlk derece mahkemesinin kabulüne göre tapu müdürlüğünde çalışan sanık, çalıştığı kurumun sisteminden boşandığı eşine ait tapu bilgilerini sorgulamış, ekran görüntüsünü alarak mağdura göndermiştir. Mahkeme bu eylem nedeniyle TCK’nın 136/1, 137/1-a, 53 ve 58/6. maddeleri gereğince 3 yıl hapis cezasına ve hükmün mükerrirlere özgü infaz rejimine göre çektirilmesine karar vermiştir.
Bölge adliye mahkemesi ise sanığın savunmasını dikkate almıştır: evlilik birliği içinde edinilmiş malvarlığı üzerindeki aile konutu şerhinin devam edip etmediğini ve taşınmazın satılıp satılmadığını öğrenmek için sorgulama yaptığını, kayıtları mağdur dışında kimseyle paylaşmadığını belirtmiştir. Mahkeme, sanığın evlilik birliği sürecinde elde edilen mallarda hak sahibi olabileceğini ve hak sahibi olduğunu düşündüğü taşınmaz kayıtlarını sorgulama amacıyla hareket ettiğini, dolayısıyla hukuka aykırı hareket etme bilinciyle davranmadığını kabul ederek beraat kararı vermiştir. Mağdur da sonradan şikâyetinden vazgeçmiştir.
⚖️ Duruşma açılmadan beraat verilebilir mi?
Bölge adliye mahkemesi Cumhuriyet savcısı, CMK’nın 280/1-g maddesi gereğince duruşma açılmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür. Daire bu itirazı karşılamıştır.
Kararda, Ceza Genel Kurulunun 06.11.2024 tarihli ve 2022/8-328 Esas, 2024/339 Karar sayılı kararına atıf yapılarak; ilk derece mahkemesince kabul edilen maddi olayın gerçekleşme biçimi değiştirilmeden ve yeni bir delil araştırmasına gidilmeksizin, dosyadaki mevcut delillerin yeniden değerlendirilmesi suretiyle suçun unsurlarının oluşmadığı sonucuna ulaşılması hâlinde, bölge adliye mahkemesince CMK’nın 280/1-a ve 303/1-a maddeleri uyarınca duruşma açılmaksızın beraat kararı verilebileceği belirtilmiştir.
🧩 Ceza Genel Kurulunun ölçütü
Kararda, Ceza Genel Kurulunun 21.06.2023 tarihli ve 2021/12-384 Esas, 2023/367 Karar sayılı kararı esas alınmıştır. O kararda, kamu kurumunda görevli bir personelin kurumu tarafından verilen kullanıcı şifresiyle sisteme erişerek bir kişinin kimlik ve adres bilgilerine bakmasına ilişkin uyuşmazlık incelenmiştir.
Genel Kurulun saydığı ölçütler şunlardır: şifrenin çalıştığı kurum tarafından verilmiş olması, sisteme girmek için özel gayret sarf edilmemiş olması, bilgilere kolaylıkla erişilebilmesi, bilgilerin yalnızca okunmuş olup başkalarıyla paylaşılmaması, hukuka aykırı bir amaç güdülmemesi ve verilerin kapsam ile niteliği. Bu ölçütler birlikte değerlendirildiğinde eylem, görevin gereklerine uygun olmayan ve disiplin soruşturması gerektiren bir davranış sayılmış, suç teşkil etmediği kabul edilmiştir.
📑 Daireler arası çelişkinin giderilmesi
Kararda ayrıca, bölge adliye mahkemesi ceza dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi istemine ilişkin Dairenin 25.04.2024 tarihli ve 2022/7038 Esas, 2024/1950 Karar sayılı kararı ile bu kararla uyum gösteren 2023/219 Esas, 2024/1951 Karar sayılı kararına atıf yapılmıştır.
Bu kararlarda ortaya konulan tanım nettir: “ele geçirme”, başkasının hâkimiyeti altında bulunan kişisel veriyi hukuka aykırı yollarla kendi hâkimiyeti altına almakla gerçekleşir. Kurumu tarafından verilen aparat ve şifre ile kendi hâkimiyeti altında bulunan verilere ulaşan ve bakan kişinin eylemi, ele geçirme olarak kabul edilemez.
🚧 Sınır nerede: disiplin mi, suç mu?
Kararda ulaşılan genel sonuç şöyle ifade edilmiştir: kamu kurumlarında görev yapan ve kurumlarına ait bilişim sistemindeki kişisel verilere hizmet gereği erişme yetkisi verilen kişilerin, görevlerinin kapsamıyla hiçbir ilgisi bulunmadığı hâlde merak, beğeni ve benzeri saiklerle ya da farklı amaçlarla sistemdeki kişisel verileri sorgulamak ve bu verilere salt duyu organları aracılığıyla vakıf olmaktan ibaret eylemleri, TCK kapsamında suç oluşturmaz. Bu tür davranışlar, ilgili kurumun iç mevzuatı kapsamında disiplin soruşturmasına konu edilebilir.
Somut olayda sanığın, kendisine görevi gereği verilen şifreyle eski eşinin tapu kayıtlarını sorgulayarak çıktıları yine ona göndermekten ibaret eyleminde suçun yasal unsurlarının oluşmadığı kabul edilmiş; hükmün onanmasına karar verilmiştir. Kişisel veri suçlarının farklı bir görünümü için serideki sahte sosyal medya hesabı ve kişisel veri kararı incelenebilir.
Bu karara konu türden bir uyuşmazlık hakkında detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Serideki diğer kararlar Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
“Ele geçirme” nasıl tanımlanıyor?
Kararda ele geçirme, başkasının hâkimiyeti altında bulunan kişisel veriyi hukuka aykırı yollarla kendi hâkimiyeti altına almak olarak tanımlanmıştır. Kurumca verilen şifreyle kendi hâkimiyetindeki veriye bakmak bu tanımın dışında bırakılmıştır.
Yetkisiz sorgulama hiçbir yaptırıma tâbi değil mi?
Kararda bu tür eylemlerin ilgili kurumun iç mevzuatı kapsamında disiplin soruşturmasına konu edilmesinin mümkün olduğu, ancak TCK anlamında suç teşkil etmediği belirtilmiştir.
Verinin üçüncü kişilerle paylaşılması sonucu değiştirir mi?
Kararda, sanığın kayıtları mağdur dışında kimseyle paylaşmadığı ve çoğaltarak dağıttığına ilişkin bir iddia bulunmadığı özellikle vurgulanmıştır. Ceza Genel Kurulu ölçütlerinde de bilgilerin başkalarıyla paylaşılmamış olması belirleyici unsurlar arasında sayılmıştır.
Bölge adliye mahkemesi duruşma açmadan beraat verebilir mi?
Kararda, ilk derece mahkemesinin maddi vakıaya ilişkin kabulü değiştirilmeden ve yeni delil araştırması yapılmaksızın mevcut delillerin yeniden değerlendirilmesiyle sonuca ulaşılması hâlinde, CMK’nın 280/1-a ve 303/1-a maddeleri uyarınca duruşma açılmaksızın beraat kararı verilebileceği belirtilmiştir.
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti ilgili Yargıtay 12. Ceza Dairesi kararının yayımlanmış metninden aktarılmıştır ve her somut olay kendi delilleriyle değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
