Eşe Hediye Şirket Aracı ve Tanık – Yargıtay HGK 2026/326
Evlilik sürerken eşe “doğum hediyesi” olarak bir araç verilir; ancak araç, eşin ortağı olduğu aile şirketi adına satın alınır ve ruhsat şirket adına çıkarılır. Boşanma süreci başlayınca şirket aracı geri ister, eş ise aracın kendisine hediye edildiğini söyler. Aile içinde kimse kimseden yazılı belge almamıştır. Bu durumda eş, aracın gerçekte kendisine ait olduğunu tanıkla ispat edebilir mi? Hukuk Genel Kurulunun önüne gelen soru buydu.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli ve E.2025/347, K.2026/326 sayılı kararıyla, aile bağı gerekçesiyle tanık dinlenebileceğini kabul eden İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesinin direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur. Genel Kurula göre temsilcileri aile bireyleri olsa bile ayrı tüzel kişiliği bulunan bir şirketle gerçek kişiler arasındaki ilişkide HMK m.203/1-a’daki akrabalık istisnası uygulanamaz.
🚗 İki araç, bir aile şirketi
Taraflar 06.02.2010 tarihinde evlenmiştir. Erkek eş, ailesine ait bir şirketin ortaklarındandır; şirketin diğer ortağı ve yöneticisi onun babasıdır. Kadın eşin ağabeyi ise evlilik öncesinden beri kız kardeşinin kullanımına bıraktığı bir BMW marka araca sahiptir.
Kayıtlara göre olaylar şöyle gelişmiştir:
- 31.12.2014: Volkswagen Tiguan marka araç, bedeli şirket tarafından ödenerek fatura ile şirket adına satın alınmış, ruhsat şirket adına çıkarılmıştır.
- 11.01.2015: Araç kadın eşin kullanımına bırakılmıştır.
- 15.01.2015: Ağabeyin BMW marka aracı, verdiği vekâletname ile noterde düzenlenen satış sözleşmesiyle şirkete devredilmiştir.
Bir süre sonra kadın eş tarafından boşanma davası açılmış; dava dilekçesindeki anlatıma göre erkek eş hakkında verilen evden uzaklaştırma kararı nedeniyle araç geri alınamamıştır. Araç, kadının oturmaya devam ettiği ortak konutta kalmıştır. Şirket ihtarname göndererek aracın iadesini istemiş, kadın ise cevabi ihtarnamede aracın kendisine hediye edildiğini ve mülkiyetinin kendisine ait olduğunu bildirmiştir.
📂 Asıl dava ve birleşen dava
Asıl davada şirket, aracın şirket işlerinde kullanılmak üzere ortağa geçici olarak tahsis edildiğini, kadın eşin aracı haksız ve kötüniyetli olarak elinde tuttuğunu ileri sürerek el atmanın önlenmesini ve aracın kendisine teslimini istemiştir. Kadın eş, aracın müşterek çocuklarının doğumu nedeniyle eşi tarafından hediye edildiğini, davanın boşanmadan doğan husumetle açıldığını savunmuştur.
Birleşen davada kadın eş ile ağabeyi davacı olmuştur. İddialarına göre ağabey, kız kardeşine yeni bir araç hediye etmek için BMW’yi satmayı düşünmüş; enişte ise aracı ortağı olduğu şirket adına alıp eşine tahsis etmeyi önermiştir. Buna göre 08.12.2014’te ağabey ile şirket arasında, kadın eş lehine sözlü bir üçüncü kişi yararına sözleşme yapılmış, BMW şirkete bedelsiz devredilmiş, karşılığında Tiguan kadının malik sıfatıyla kullanımına verilmiştir. Bu nedenle aracın mülkiyetinin kadın eş adına tescili istenmiştir.
Şirket ise davacılarla sözlü ya da yazılı hiçbir sözleşme yapılmadığını, şirketi temsile yetkili kişinin baba olduğunu, BMW’nin satış sözleşmesiyle bedel karşılığında satın alındığını ve tanık dinlenmesine muvafakat etmediğini bildirmiştir.
🧾 İlk derece ve istinaf: tanıklara itibar
İstanbul 25. Asliye Hukuk Mahkemesi (23.10.2018, 2017/135 E., 2018/375 K.) asıl davayı reddetmiş, birleşen davayı kabul etmiştir. Gerekçenin ana hatları şunlardır:
- Araç şeklen şirket adına kayıtlıdır, ancak tanık beyanları ve olayın gelişimi aracın kadının hamileliği ve doğacak çocuğun ihtiyaçları gözetilerek onun kullanımı için alındığını göstermektedir.
- Kayınbirader ile enişte arasındaki yakın akrabalık nedeniyle işlemin senede bağlanmaması doğaldır; HMK m.203/1-a gereğince tanık dinlenebilir.
- Tarafların gerçek ve ortak iradesi TBK m.19 uyarınca esas alınmalıdır; ağabeyin aracını kız kardeşi lehine şirkete devrettiği ve kendisine ödeme yapıldığının savunulmadığı görülmektedir.
- Şirketin iki ortağından birinin eş, diğerinin kayınpeder olması karşısında, şirketin sözleşmeden haberdar olmadığı savunmasına TMK m.2 ve 3 çerçevesinde itibar edilmemiştir.
Mahkeme TBK m.129 kapsamında geçerli bir üçüncü kişi yararına sözleşme kurulduğunu kabul ederek aracın trafik sicilinde kadın eş adına tesciline karar vermiştir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 46. Hukuk Dairesi (14.10.2021, 2021/2672 E., 2021/1828 K.) sonucu büyük ölçüde korumuştur. Daireye göre iki araç denk değerde değildir, BMW için bedel ödendiğine ilişkin belge sunulmamıştır ve şirket ortakları baba-oğul ya da kadın ile kayınpederi arasındaki ilişki nedeniyle HMK m.203/1-a ve b’den yararlanılabilir. Ancak trafik tescili idari bir işlem olduğundan tescil kararı verilemeyeceğini belirtmiş; aracın mülkiyetinin kadın eşe ait olduğunun tespitine, tescil isteminin reddine karar vermiştir.
↩️ Özel Daire bozması ve direnme
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (25.09.2023, 2023/1615 E., 2023/2395 K.) kararı bozmuştur. Bozmanın gerekçesi şöyledir:
- BMW, noterde düzenlenen satış sözleşmesiyle şirkete satılmış; Tiguan ise faturayla şirket adına alınmıştır. Resmî şekilde yapılan bu sözleşmeler geçerlidir ve aksi ancak yazılı delille ispat edilebilir.
- Şirket vekilinin tanık dinlenmesine açık muvafakati yoktur.
- Taraflardan biri şirket olduğundan, HMK m.203/1’de sayılan akrabalık ilişkisi söz konusu olamaz; dinlenen tanık beyanları hükme esas alınamaz.
- Birleşen davacıların delil listesinde yemin deliline açıkça dayanıldığından, karşı tarafa yemin yöneltme hakları hatırlatılarak sonuca göre karar verilmelidir.
Bölge adliye mahkemesi (2024/93 E., 2024/431 K.) bu bozmaya direnmiştir. Direnme gerekçesine göre davacı bir aile şirketidir; kişiler ile şirket özdeşleşmiş, ekonomik ilişkiler ve aile ilişkileri iç içe geçmiştir. Salt tüzel kişilik nedeniyle akrabalık ilişkilerinden soyutlanarak tanık dinlenemeyeceğini kabul etmek, Daireye göre adalet düşüncesine, menfaatler dengesine ve hâkimin HMK m.31’deki davayı aydınlatma ödevine aykırı düşecektir.
🏛️ Hukuk Genel Kurulu: şirketle akrabalık olmaz
Genel Kurul uyuşmazlığı, sunulan yazılı delil karşısında ve muvafakat bulunmamasına rağmen HMK m.203/1-a ve b kapsamında tanık deliline dayanılıp dayanılamayacağı olarak belirlemiştir. Değerlendirme, ispat hukukunun temel ayrımları üzerine kurulmuştur:
- İkrar, kesin hüküm, senet ve yemin kesin delildir ve hâkimi bağlar; tanık, bilirkişi ve keşif ise takdiri delildir.
- HMK m.201’e göre senede karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak hukuki işlemler, miktarı ne olursa olsun tanıkla ispat edilemez.
- HMK m.203, senet alınmasının olanaksız ya da olağan dışı olduğu hâller için istisnalar öngörür; bunlardan biri altsoy, üstsoy, kardeşler, eşler, kayınbaba, kaynana ile gelin ve damat arasındaki işlemlerdir.
Somut olayda aracın şirket adına faturayla alındığı ve ruhsatın şirket adına çıkarıldığı yazılı ve kesin delille sabittir; aksinin ispatı da aynı kuvvette delille olmalıdır. Ağabeye ait araca ilişkin satış sözleşmesi, dava konusu araçtan başka bir araca ve bedel karşılığı satışa ilişkin olduğundan, şirketin belgesine karşı ileri sürülebilecek bir yazılı delil sayılmamıştır.
Kararın kilit cümlesi akrabalık istisnasıyla ilgilidir: Şirket temsilcileri ile ağabey arasında HMK m.203/1-a anlamında bir yakınlık yoktur. Üstelik temsilcileri aile bireyleri olsa dahi, ayrı tüzel kişiliğe sahip şirket ile gerçek kişiler arasındaki ilişkide akrabalık istisnasına dayanılarak tanık dinlenemez. Şirketin yazılı delili karşısında tanık dinlenemez ve dinlenen tanık beyanları hükme esas alınamaz.
Direnme kararının başlığında asıl ve birleşen davaların taraflarının ayrı ayrı yazılmamış olması ise mahallinde düzeltilebilir maddi hata sayılmış, ayrıca bozma nedeni yapılmamıştır. Sonuçta direnme kararı, Özel Daire bozma kararında gösterilen nedenlerle HMK m.371 uyarınca BOZULMUŞTUR.
🔍 Kararın ispat hukukuna etkisi
Eşe ya da yakınlara alınan bir malın aile şirketi adına kaydedildiği uyuşmazlıklar için kararın çizdiği çerçeve şöyledir:
- Tüzel kişilik perdesi ispatta da korunur: Şirketin ortakları ve yöneticisi eş, kayınpeder ya da kardeş olsa bile, şirketle yapıldığı ileri sürülen işlem “aile içi işlem” sayılmamaktadır.
- Muvafakat belirleyicidir: Senetle ispat kuralı kamu düzeninden olmadığından, karşı tarafın açık muvafakati varsa tanık dinlenebilir. Bu dosyada şirket muvafakat etmemiştir.
- Yemin delili açık kalmaktadır: Bozma kararı, delil listesinde yemine dayanan davacılara yemin teklif hakkının hatırlatılmasını istemiştir. Dosya bu aşamaya geri dönecektir.
Aile içinde kayıt ile gerçek malik arasındaki farkın ispatına ilişkin başka bir örnek için damada alınan konutta dekontun delil başlangıcı sayıldığı HGK 2026/129 kararına, eşin kardeşi adına alınan aracın mal rejimindeki yeri için kardeş adına alınan araç kararına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, karşı tarafın gerçek kişi değil aile şirketi olması ve bunun tanık deliline yolu kapatmasıdır.
💬 Sık sorulan sorular
Aile şirketine karşı akrabalık nedeniyle tanık dinlenebilir mi?
Şirket adına kayıtlı araç eşe hediye edilmiş sayılabilir mi?
Bozmadan sonra dosyada ne olacak?
Bölge adliye mahkemesi neden aracın eşe tescilini reddetmişti?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; aile hukuku ve ispat konularındaki diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan bozma kararından derlenmiştir. Karar, aracın mülkiyetine ilişkin esası çözmemiş; yazılı delil karşısında tanık dinlenip dinlenemeyeceği sorusunu yanıtlamış ve dosyayı yemin aşamasına göndermiştir. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; kaydın kimin adına olduğuna, karşı tarafın gerçek ya da tüzel kişi olmasına, muvafakat bulunup bulunmadığına ve sunulan yazılı delillere göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
