Ödemeden Sonra Bakiye Destek Payı – Hakem K. 2025/İHK-108046
Ölümlü bir trafik kazasından iki ay sonra trafik sigortacısı, kendi aktüerya hesabına göre belirlediği tutarı ibraname karşılığında ölenin annesine öder ve dosyanın kapandığını düşünür. Anne ise Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurur. Bilirkişinin yeniden yaptığı hesap, gerçek destek zararının ödenen tutarın iki katından fazla olduğunu gösterir. Peki önceden yapılan ödeme bakiye tazminattan nasıl düşülür: ödendiği günkü değeriyle mi, yoksa faiziyle güncellenerek mi? Ölüm teminatı limiti, ayrıca başvuruda bulunmayan babanın payıyla nasıl paylaştırılır? Ve sigortacı aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti neden “beşte bir” kuralına takılmaz?
Sigorta Tahkim Komisyonu İtiraz Hakem Heyeti, 26.11.2025 tarihli ve 2025/İHK-108046 sayılı kararıyla, sigorta şirketinin kusur, tazminat hesabı ve vekâlet ücretine yönelik itirazlarını oybirliğiyle reddetmiş; anneye 933.429,22 TL bakiye destekten yoksun kalma tazminatı ve 100,00 TL cenaze gideri ödenmesine ilişkin uyuşmazlık hakemi kararını yerinde bulmuştur. Karar, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisinin 64. sayısında yayımlanmıştır.
🚗 Kaza, ön ödeme ve tahkim başvurusu
30.03.2025 tarihinde meydana gelen ölümlü ve yaralanmalı kazada, kaza yapıp yolda duraklayan bir aracın sürücüsü, arkadan gelen ve kontrolünü kaybeden bir aracın çarpması sonucu hayatını kaybetmiştir. Çarpan araç, aleyhine başvuru yapılan sigorta şirketi nezdinde Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (trafik sigortası) ile sigortalıdır. Kaza tarihinde poliçenin ölüm ve sakatlanma için kişi başı limiti 2.700.000,00 TL‘dir.
Sigorta şirketi, başvuru öncesinde aktüer raporuyla toplam 1.142.794,00 TL destek tazminatı belirlemiş; bunun 657.841,00 TL’lik kısmını 04.06.2025 tarihinde ibraname karşılığında ölenin annesine ödemiştir. Şirkete göre poliçeden doğan sorumluluk bu ödemeyle yerine getirilmiş, limitten 1.557.206,00 TL kalmıştır.
Anne, fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak 100,00 TL destekten yoksun kalma ve 100,00 TL cenaze gideri talebiyle Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurmuştur. Sigorta şirketi cevabında; başvuru öncesinde anne-baba bilgisini gösteren vukuatlı nüfus kaydının sunulmadığını ileri sürerek usulden ret istemiş, kusur incelemesi yapılmasını, başka zarar görenler varsa garame uygulanmasını, yapılan ödemenin yasal faizle güncellenerek düşülmesini ve vekâlet ücretinin beşte bir oranında belirlenmesini talep etmiştir.
Uyuşmazlık hakem heyeti, sigortacıya usulüne uygun ön başvuru yapıldığını ve 2918 sayılı Kanun’un 99. maddesi ile genel şartlarda öngörülen belgelerin ulaştırıldığını tespit ederek esasa girmiştir. Heyet, HMK m.109/2’nin 01.04.2015’te yürürlükten kalkması nedeniyle talebin kısmi dava olarak açılmasında bir aykırılık görmemiştir.
🧮 Bilirkişinin hesabı adım adım
Uyuşmazlık hakem heyetinin aldığı bilirkişi raporu iki bölümden oluşur: kusur ve aktüerya.
- Kusur: Sigortalı araç sürücüsü hızını yol ve trafik durumuna göre ayarlamadığı, etkili fren yapamadığı ve önünde duran iki araca ve sürücülerine çarptığı için %75; ölen sürücü ise kaza yapıp yolda duraklarken arkadan gelen araçları uyaracak ve kendi güvenliğini sağlayacak tedbirleri almadığı için %25 kusurlu bulunmuştur.
- Gelir esası: Bordrodaki brüt gelir brüt asgari ücretle karşılaştırılarak bir katsayı bulunmuş; bu katsayı aktif dönemde net asgari ücrete uygulanmış, bilinmeyen pasif dönemde net asgari ücret esas alınmıştır.
- Yöntem: TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılmış; yetiştirme masrafları ve evlenme olasılığı indirimi düşülmüştür.
- Limitin paylaştırılması: Ölen bekâr olduğundan ve anne-baba dışında destek alan bulunmadığından, hesaplanan toplam zarar limiti aştığı için 2.700.000,00 TL her bir hak sahibinin toplam zarardaki payına göre bölünmüş; anne için 1.620.653,78 TL, dava dışı baba için 1.079.346,22 TL bulunmuştur.
- Mahsup: Anneye ödenen 657.841,00 TL, ödeme tarihinden rapor tarihine kadar %24 yasal faizle güncellenerek 687.224,56 TL olarak hesaplanan tazminattan düşülmüş; bakiye 933.429,22 TL olarak belirlenmiştir.
Mahsupta ödemenin faizle güncellenmesi, sigortacının cevap dilekçesindeki talebiyle de örtüşmektedir. Böylece sigortacının erken ödemesi, tazminatın rapor tarihindeki değeriyle aynı düzlemde karşılaştırılmıştır. Başvuran vekili, 14.08.2025 tarihli dilekçeyle talebini 933.429,22 TL’ye ıslah etmiş ve başvuru ücretini 14.002,93 TL’ye tamamlamıştır.
📄 Uyuşmazlık hakeminin hükmü
Uyuşmazlık hakem heyeti, 01.10.2025 tarihli kararıyla:
- 933.429,22 TL destekten yoksun kalma tazminatının ve 100,00 TL cenaze giderinin 21.05.2025 tarihinden itibaren yasal faiziyle sigorta şirketinden tahsiline,
- 14.002,93 TL başvuru ücreti, 4.480,00 TL bilirkişi ücreti ve 240,00 TL tebligat giderinden oluşan 18.722,93 TL yargılama giderinin sigortacıya yükletilmesine,
- kabul edilen tutar üzerinden hesaplanan 30.000,00 TL vekâlet ücretinin sigortacıdan alınarak başvurana verilmesine
oybirliğiyle karar vermiştir. Sigorta şirketi bu karara 15.10.2025 tarihinde itiraz etmiştir.
🔍 Sigortacının üç itirazı ve heyetin cevabı
İtiraz hakem heyeti, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesinin 12. fıkrası ile hakemlerin yalnız kendilerine verilen evrak üzerinden karar vereceğini öngören 15. fıkrasını gözeterek itirazları sırayla incelemiştir.
1. Kusur: Sigortacı, sürücülere verilen kusur oranlarının hatalı olduğunu ileri sürmüştür. Heyet, kolluğun düzenlediği ölümlü-yaralanmalı kaza tespit tutanağı ile 10.08.2025 tarihli bilirkişi raporunda sigortalı sürücünün birinci derecede (%75), ölen sürücünün ikinci derecede (%25) kusurlu görüldüğünü ve bu tespitin doğru olduğunu belirterek itirazı reddetmiştir.
2. Hesap: Sigortacı, askerlik döneminin dikkate alınmadığını ve yetiştirme indiriminin yapılmadığını ileri sürmüştür. Heyete göre rapor teknik ayrıntılara yer vermiş, gerekçeli, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişlidir; tazminatın kapsamı gerçek zarar ilkesine uygun belirlenmiştir. Heyet, raporda yetiştirme masrafları ile evlenme olasılığı indiriminin düşüldüğünü, limitin hak sahipleri arasında paylarına göre bölündüğünü ve sigortacının ödemesinin faiziyle mahsup edildiğini aktararak bu itirazı da reddetmiştir.
3. Vekâlet ücreti: Sigortacı, kendisi aleyhine de ancak tarifedeki ücretin beşte birine hükmedilebileceğini savunmuştur. Bu itirazın cevabı aşağıda ayrıca ele alınmıştır.
💼 Beşte bir kuralı kimin aleyhine işler?
Heyet, üç ayrı düzenlemeyi birlikte değerlendirmiştir:
- 5684 sayılı Kanun m.30/17: Talebi kısmen ya da tamamen reddedilenler aleyhine hükmolunacak vekâlet ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesindeki ücretin beşte biridir.
- AAÜT m.17/2: Sigorta tahkim komisyonları, asliye mahkemeleri için öngörülen ücretin altında kalmamak kaydıyla tarifenin üçüncü kısmına göre ücrete hükmeder; reddedilenler aleyhine bu ücretin beşte birine hükmedilir; hükmedilen ücret kabul veya ret miktarını geçemez.
- Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelik m.16/13: Taraflar aleyhine hükmedilecek vekâlet ücreti, her iki taraf için de asliye mahkemeleri için hesaplanan ücretin beşte biridir.
Heyet bu hükümlerden şu formülü çıkarmıştır: Başvuran aleyhine, reddedilen tutarı aşmamak kaydıyla, hesaplanan ücret maktu ücretin üzerindeyse maktu ücretin, altındaysa hesaplanan rakamın beşte birine hükmedilir. Başvuran lehine ise asliye hukuk mahkemeleri için öngörülen maktu ücretin altında kalmamak ve kabul miktarını aşmamak üzere, nispi olarak hesaplanan ücretin beşte birine hükmedilir. Heyet, uyuşmazlık hakem kararındaki 30.000,00 TL’nin bu esaslara göre hesaplandığını tespit ederek sigortacının itirazını reddetmiştir.
Sigorta tahkiminde vekâlet ücretinin başka bir boyutu için, karşı vekâlet ücretinde KDV tevkifatına ilişkin AYM 2024/59933 kararına bakılabilir.
📌 Kararın uygulamaya yansıyan yönleri
Karar, ölümlü trafik kazalarında sigortacının dava öncesi ödemesinden sonra açılan tahkim başvurularında sıkça karşılaşılan üç hesap meselesine somut bir örnek sunar:
- Güncellenmiş mahsup: Önceden yapılan ödeme, ödendiği tarihteki nominal tutarıyla değil, rapor tarihine kadar yasal faizle güncellenmiş tutarıyla düşülmüştür.
- Dava dışı hak sahibinin payı: Babanın başvurusu bulunmamasına rağmen limit, iki hak sahibinin toplam zarardaki paylarına göre bölünmüş; anneye yalnız kendi payı üzerinden hükmedilmiştir.
- İbraname sonrası bakiye: Ödeme ibraname karşılığında yapılmış olsa da bakiye tazminata hükmedilmiştir. Sigortacının itiraz dilekçesinde ibranameye dayalı ayrı bir itiraz yer almadığından heyet bu konuda ayrıca değerlendirme yapmamıştır.
Trafik kazalarında ibranamenin süreye bağlı etkisi için KTK 111 ve ibraname süresi kararına, birden fazla hak sahibinde limitin paylaştırılması için destek tazminatında garame hesabı kararına bakılabilir. Bu dosyanın ayırt edici yönü, garamenin başka kazazedeler arasında değil, aynı ölümden doğan iki destek alacaklısı arasında uygulanmasıdır.
💬 Sık sorulan sorular
Sigortacının önceden yaptığı ödeme nasıl düşüldü?
Başvuruda bulunmayan babanın payı neden ayrıca hesaplandı?
Sigortacı aleyhine de beşte bir vekâlet ücreti uygulanmaz mı?
Bu karara karşı başka bir kanun yolu var mı?
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında yer almaktadır; sigorta tahkim ve trafik sigortasına ilişkin diğer kararlar Emsal Kararlar sayfasından izlenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Sigorta Tahkim Komisyonu Hakem Karar Dergisinin 64. sayısında anonim olarak yayımlanan itiraz hakem heyeti kararından derlenmiştir. Karar, 2025 yılındaki teminat limitine, somut dosyadaki bilirkişi raporuna ve itiraz dilekçesindeki sebeplere dayanır; temyiz edilip edilmediği ve kesinleşme durumu yayımlanan metinden anlaşılmamaktadır. Benzer görünen bir uyuşmazlıkta sonuç; kusur dağılımına, hak sahiplerinin sayısına, önceki ödemenin tarihine ve içeriğine, ibranamenin kapsamına ve talep miktarına göre farklılaşabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
