Feshedilen İhalede Hisse Alıcısı – Yargıtay HGK 2025/335

İcra yoluyla satılan bir şirket payı, ihale kesinleştikten sonra el değiştirir; aylar sonra ihale, satış ilanının borçluya usulüne uygun tebliğ edilmediği gerekçesiyle feshedilir. Bu noktada borçlu, paylarını geri istemektedir. Payları ihale alıcısından satın almış şirketler ise ihalenin akıbetinden bağımsız olarak edindiklerini savunur. Kimin korunacağı sorusu, cebri icra hukukunun eşya hukukuyla kesiştiği yerde cevap bulur: ihale alıcısı “emin sıfatıyla zilyet” sayılabilir mi, ondan edinenlerin iyiniyeti nasıl ispat edilir?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21.05.2025 tarihli ve E.2023/802, K.2025/335 sayılı kararıyla, bir liman işletmesi şirketinin yüzde 95 oranındaki paylarına ilişkin aidiyet davasında ilk derece mahkemesinin direnme kararını genişletilmiş gerekçeyle ve oy çokluğuyla onamıştır. Kurul, birleşen dava yönünden temyiz isteminin ise hukuki yarar yokluğundan reddine oy birliğiyle karar vermiştir.

🧭 Kurulun önündeki soru

Hukuk Genel Kurulu uyuşmazlığı birkaç katmanda tanımlamıştır. İlk olarak, icra hukuk mahkemesinin ve Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin şikâyet dosyasında payları devralanların iyiniyetli olduğuna ilişkin tespitlerinin genel mahkemede hükme esas alınıp alınamayacağı; ikinci olarak, ihalenin feshi kararı kesinleştikten sonra ihale alıcısının iyiniyetli zilyet ve malik sayılıp sayılamayacağı; üçüncü olarak, payları ondan devralan şirketlerin iyiniyetli kabul edilip edilemeyeceği ve aralarında muvazaalı bir işbirliği bulunup bulunmadığı. Son olarak, aynı olaylar nedeniyle verilmiş bir beraat kararının hukuk davasına etkisi tartışılmıştır.

⚓ Takip, iki ihale ve iki devir

Davacı, yurt dışında kurulmuş bir şirkettir ve bir liman işletmesi şirketinin A grubu paylarının yüzde 95’ini 2006 yılında devralmıştır. Davacının yüzde 50 ortağı olan bir şirket, kredi alacağı bulunduğu iddiasıyla davacı hakkında 2009 yılında Şişli 6. İcra Müdürlüğünde iki ayrı takip başlatmıştır. Davacıya göre ödeme emri yurt dışındaki adres yerine, alacaklı ortağın atadığı yönetim kurulu üyesine tebliğ ettirilmiş ve takip itiraza uğramadan kesinleşmiştir.

Takip kapsamında liman şirketinin 169.460.996 adet payını temsil eden muvakkat ilmühaberler haczedilmiş, 06.01.2010 ve 07.01.2010 tarihli ihalelerle yabancı bir şirkete satılmıştır. İhale alıcısı;

Kalan 10.000.000 adet pay, alacağı temlik alan bir şirket tarafından 31.10.2013 tarihli ikinci bir ihaleyle satın alınmıştır; bu paylar birleşen davanın konusudur.

İcra hukuk mahkemesi, ödeme emrinin davacıya 01.04.2010 tarihinde tebliğ edilmiş sayılmasına karar vermiş; bu karar 14.05.2011’de kesinleşmiştir. Aynı mahkeme 03.05.2011 tarihli kararlarıyla iki ihaleyi, satış ilanının takip borçlusuna usulüne uygun tebliğ edilmediği gerekçesiyle feshetmiştir. Paylar üzerine 05.04.2011 tarihinde ihtiyati tedbir konulmuştur.

İhalelerin feshinden sonra icra müdürlüğü, İİK m.40 uyarınca 23.06.2011 tarihinde ilmühaberlere el koymuş ve payların davacıya ait olduğunu pay defterine işletmiştir. Payları devralan holdingin şikâyeti üzerine Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, ihalenin feshinin ihale alıcısını etkilese de ondan payları satın alan iyiniyetli üçüncü kişinin kazanımını etkilemeyeceğini belirterek şikâyetin reddini bozmuş; bozma sonrasında icra müdürlüğü işlemi iptal edilmiştir. Ayrıca şirket yöneticileri hakkında açılan ceza davasında beraat kararı verilmiş ve bu karar kesinleşmiştir.

⚖️ Ticaret mahkemesi, istinaf ve Özel Daire

Davacı, liman şirketinin yüzde 95 payının ve muvakkat ilmühaberlerin kendisine ait olduğunun tespitini istemiştir. İlk derece mahkemesi, payları devralanların emin sıfatıyla zilyetten edinen iyiniyetli üçüncü kişiler olduğunu, devir tarihlerinde bir tedbir kararı bulunmadığını ve beraat kararıyla kötüniyetin bulunmadığının sabit olduğunu kabul ederek asıl ve birleşen davaları reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi (01.06.2022, E.2020/7482, K.2022/4328) birleşen dava yönünden kararı onamış, asıl dava yönünden ise bozmuştur. Özel Daireye göre icra hukuk mahkemesi kararları genel mahkemeyi bağlamaz; ihalenin feshiyle ihale alıcısının iyiniyetli zilyet ve malik sayılması mümkün değildir; payların kısa sürede düşük sermayeli şirketlere devri, iktisadi inceleme (due diligence) raporu alınmaması ve para trafiğine rastlanmaması gibi olgular incelenmeden karar verilmiştir. İlk derece mahkemesi bozmaya karşı direnmiş; Milli Emlak’a en geç 27.02.2010’a kadar ödenmesi gereken 4.478.946,00 TL kullanma izni bedeli ve 15.928,00 TL teminat farkı ile payları devralan holdingin 26.02.2010 tarihli 7.750.000,00 TL’lik para transferine dayanmıştır.

🔎 Çoğunluğun gerekçesi

Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, sonuçta ilk derece mahkemesiyle aynı yere varmıştır. Gerekçenin yapı taşları şunlardır:

Kurul bu çerçevede ihale alıcısını emin sıfatıyla zilyet kabul etmiştir. İhaleler alıcının kusurundan kaynaklanmayan bir nedenle, satış ilanının borçluya tebliğ edilmemesi nedeniyle feshedilmiş; icra hukuk mahkemesinde ihaleye fesat karıştırıldığı da ileri sürülmemiştir. 22.02.2010 tarihli devir sırasında açılmış bir ihalenin feshi davası yoktur; 30.03.2011 tarihli devir sırasında ise fesih kararları henüz kesinleşmemiştir.

Devir zincirine yönelik kuşkular da tek tek ele alınmıştır. Kurula göre on dört aylık süre ticari hayatın olağan akışında kısa sayılamaz. Yüzde 56’lık devrin kısa sürede gerçekleşmesi, liman vasfının korunması için Milli Emlak’a yapılması gereken ödemeyle ve ihale alıcısının risk paylaşacak ortak arayışıyla açıklanmıştır. Para transferi belgelenmiştir. Kurul ayrıca iktisadi inceleme raporu alınmasının zorunlu olmadığını ve somut olayda bu raporun alındığını tespit etmiştir. Davacı, devralan şirketlerin “tabela şirketi” olduğunu, aralarında organik bağ ya da alacaklıyla işbirliği bulunduğunu ispat edememiştir. Davacının kesinleşen takiplerdeki borca itiraz etmediği ve menfi tespit davası açmadığı da vurgulanmıştır.

🛠️ Kurulun düzelttiği iki nokta

Karar “genişletilmiş gerekçeyle” onama olduğu için yalnız sonucu değil, gerekçeyi de değiştirmiştir. İlk derece mahkemesinin iki dayanağı Kurulca kabul görmemiştir:

🗣️ Karşı oyun bakışı

Kurul görüşmelerinde direnme kararının bozulması gerektiği görüşü de ileri sürülmüş, ancak çoğunlukça benimsenmemiştir. Karşı oy yazısına göre ilk derece mahkemesi iyiniyeti esasen icra hukuk dosyasındaki bozma gerekçesine ve beraat kararına dayandırmıştır; bu iki dayanak kesin hüküm veya güçlü delil niteliği taşımadığından diğer delillere göre bir değerlendirme yapılmamıştır.

Karşı oy, TMK m.988 ve 989’un TMK m.990 ve 991 ile birlikte yorumlanması gerektiğini, iyiniyetle edinmeyen kişiye karşı taşınır davası açılabileceğini hatırlatmıştır. TMK m.3/2’ye göre durumun gereklerine göre beklenen özeni göstermeyen kişi iyiniyet iddiasında bulunamaz. Değeri yüksek bir liman şirketinin paylarını devralanlardan belli bir araştırma yapmaları beklenir. Karşı oya göre Özel Dairenin bozması usul bozması niteliğindedir ve Kurulun esasa girerek onama kararı vermesi yerine aynı yönde bozma yapması gerekirdi.

İcra yoluyla paya ilişkin başka bir ihale uyuşmazlığı için ödeme emri iptali ve alacağa mahsuben hisse ihalesi kararına; ihaleye katılımda teminatın akıbeti için hisse ihalesinde teminat iadesi kararına bakılabilir.

❓ Sorular ve cevaplar

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgilerine iletişim sayfasından ulaşılabilir; icra ve pay uyuşmazlıklarına ilişkin diğer yüksek mahkeme kararları Emsal Kararlar sayfasında yer almaktadır.