Ehliyetsiz Sürücüde Malike Rücu – Yargıtay 4. HD 2026/1931
Aracın anahtarını bir yakına vermek, çoğu kişinin aklında hukuki sonuç doğuran bir işlem olarak yer almaz. Oysa anahtarı alan kişinin ehliyeti yoksa ve bu kişi aracı kullanırken kaza yaparsa, trafik sigortacısının zarar görene ödediği tazminatın faturası yıllar sonra araç malikinin önüne gelebilir. Malikin “araç benden habersiz alındı, hatta çalındı” savunması ise ancak belirli koşullarda sonuç doğurur. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, anahtarları malikin eşinden alınan araçla ehliyetsiz bir sürücünün yaptığı kazada, zorunlu trafik sigortacısının araç malikine yönelttiği rücu talebini haklı bulan kararı onamıştır.
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 19.02.2026 tarihli ve E.2025/13197, K.2026/1931 sayılı kararıyla, zorunlu mali sorumluluk sigortacısının üçüncü kişiye ödediği 276.800,00 TL’nin rücuen tahsili için araç malikine karşı açtığı itirazın iptali davasını kabul eden ilk derece mahkemesi kararını, malikin temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek oy birliğiyle onamıştır.
🚗 Kaza, ödeme ve icra takibi
Dava, zorunlu mali sorumluluk sigortası (trafik sigortası) bulunan ve davalı adına kayıtlı bir aracın karıştığı kazaya dayanmaktadır. Kaza anında aracı kullanan kişinin ehliyeti yoktur. Kazada dava dışı bir kişi yaralanmış ve malul kalmıştır. Sigortacı, zarar görene 276.800,00 TL ödeme yapmıştır.
Sigortacı, ödediği tutarı Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları uyarınca araç malikinden geri isteme hakkı bulunduğunu ileri sürerek malik aleyhine icra takibi başlatmıştır. Malikin takibe itiraz etmesi üzerine sigortacı, itirazın iptali ve takibin devamı istemiyle tüketici mahkemesinde dava açmıştır. Malik cevabında kısaca, adına kayıtlı aracın eşinin akrabaları tarafından çalındığını ve zarardan sorumlu olmadığını savunmuştur.
🔁 İlk tur: arabuluculuk nedeniyle usulden ret ve bozma
Dosyanın Yargıtay’a ikinci kez gelmiş olması, karardaki önemli usul ayrıntılarından biridir:
- İlk karar (2020): Tüketici mahkemesi, arabuluculuk dava şartının bulunmadığı gerekçesiyle davayı usulden reddetmiştir.
- İstinaf: Bölge adliye mahkemesi sigortacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
- Bozma (08.07.2021): Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2021/17176 Esas, 2021/4361 Karar sayılı ilamıyla, dava açıldığı tarihte zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartının yürürlükte olmadığını, bu nedenle usulden ret kararının doğru olmadığını ve işin esasına girilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.
Bu kısım, usul kurallarının zaman bakımından uygulanmasına ilişkin tanıdık bir ilkeyi yansıtmaktadır: Bir dava şartı, ancak yürürlüğe girdiği tarihten sonra açılan davalar için aranabilir. Karar metni, hangi arabuluculuk düzenlemesinin kastedildiğini ayrıca belirtmemektedir.
📋 İkinci tur: esas hakkında kabul kararı
Bozmaya uyan tüketici mahkemesi (2021/578 Esas, 2022/59 Karar) yaptığı yargılama sonunda şu tespitlerle davayı kabul etmiştir:
- Davalıya ait aracın sürücüsü yetersiz ehliyetlidir; ayrıca hızını yer ve koşullara, aracın yük ve teknik özelliğine uydurmamış, gerekli dikkat ve özeni göstermemiştir.
- Sürücü kazada birinci derecede asli ve tam (%100) kusurludur; dava dışı zarar gören ise kusursuzdur. Kusur oranı kaza tespit tutanağı ve olayın oluş şekliyle uyumludur.
- Sigortacı rücu sebebini sürücünün ehliyetsizliğine dayandırmıştır; kaza sırasında aracın ehliyetsiz sürücü tarafından kullanıldığı sabit olduğundan sigortacının sigortalı davalıya rücu hakkı vardır.
- Sigortacı, ödeme tarihi itibarıyla zarar görenin dava ve talep haklarına halef olmuştur; davalı sigortalı da ödeme tarihinden itibaren temerrüde düşmüştür.
- Davalı, kazadan Karayolları Trafik Kanunu’nun 85. maddesine göre sorumludur; taleple bağlılık ilkesi gereği toplam zarar 276.800,00 TL olarak belirlenmiştir.
Sonuçta itirazın iptaline ve takibin devamına karar verilmiştir.
🔑 Malikin “habersiz alındı” savunması
Malik temyiz dilekçesinde olayı cevap dilekçesinden daha ayrıntılı anlatmıştır. Buna göre olay günü eşinin akrabaları aracın anahtarlarını eşinden istemiş, eşi de sakınca görmeyerek anahtarları vermiş; sürücü aracı kendisinden habersiz alıp kaza yapmıştır. Malik ayrıca aracın habersiz götürülmesi nedeniyle savcılığa şikâyette bulunduğunu, davanın sürücüye de yöneltilmesi gerektiğini, kusur ve maluliyet raporlarını kabul etmediğini ve bilirkişi raporlarının kendisine tebliğ edilmediğini ileri sürmüştür.
Yargıtay’ın bu itirazlara verdiği cevap kısa ama somuttur. Daire, onama gerekçesinde şu hususlara dayanmıştır:
- Kararın bozmaya uygun olması ve hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında isabetsizlik bulunmaması,
- Malikin şikâyetine ilişkin Cumhuriyet başsavcılığı dosyasında takipsizlik kararı verilmiş olması,
- Davalının sigortalı olarak zarardan sorumlu olması,
- Bilirkişi raporlarının davalının eşine tebliğ edilmiş olması.
Karar metninden anlaşıldığı kadarıyla, anahtarların malikin eşi tarafından rızayla verilmiş olması ve hırsızlık iddiasının ceza soruşturmasında takipsizlikle sonuçlanması, “araç çalındı” savunmasını dayanaksız bırakmıştır. Yargıtay, sürücüye ayrıca husumet yöneltilmesi gerektiği itirazını da bozma nedeni saymamıştır; sigortacının rücu talebi, sözleşmenin tarafı olan sigortalıya yöneltilmiştir.
📚 Rücu hakkının hukuki temeli
Zorunlu trafik sigortasında sigortacı, zarar gören üçüncü kişiye karşı geniş bir koruma yükümlülüğü altındadır. Karayolları Trafik Kanunu’nun 95. maddesinin birinci fıkrası, sigorta sözleşmesinden veya sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminatı kaldıran ya da azaltan hâllerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceğini öngörür. Bu nedenle sürücünün ehliyetsiz olması, sigortacının zarar görene ödeme yapmasına engel değildir.
Aynı maddenin ikinci fıkrası ise dengeyi kurar: Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve buna ilişkin kanun hükümlerine göre tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabilir. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları, ehliyetsiz sürücünün aracı kullanması gibi hâlleri bu rücu sebepleri arasında düzenlemektedir; dosyadaki sigortacı da talebini Genel Şartlar’a dayandırmıştır.
Malikin sorumluluğunun diğer ayağı KTK m.85’tir. Birinci fıkra işletenin, aracın işletilmesinin sebep olduğu ölüm, yaralanma ve maddi zararlardan sorumluluğunu düzenler; son fıkra ise işletenin, aracın sürücüsünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumlu olduğunu belirtir. Bu dosyada da malik, sürücünün kendisi olmamasına rağmen KTK m.85 ve sigortalı sıfatı nedeniyle sorumlu tutulmuştur.
Rücu davalarında ispat ve illiyet tartışmasının farklı bir görünümü için serideki alkollü sürücüde rücu ve münhasırlık şartına ilişkin karar, zarar görenin araçta bulunduğu durumlara ilişkin olarak da hatır taşıması indirimine ilişkin 4. Hukuk Dairesi kararı incelenebilir.
🧩 Karardan çıkan sonuçlar
Onama kararı kısa gerekçeli olmakla birlikte, trafik sigortası rücu davalarında sıkça karşılaşılan şu noktalara ışık tutmaktadır:
- Anahtarın rızayla verilmesi “çalınma” savunmasını zayıflatır: Anahtarlar malikin eşi tarafından verilmiş ve hırsızlık şikâyeti takipsizlikle sonuçlanmışsa, malikin aracın iradesi dışında kullanıldığı savunması bu dosyada kabul görmemiştir.
- Ceza soruşturmasının sonucu hukuk davasında dikkate alınır: Yargıtay, takipsizlik kararını onama gerekçesinde açıkça anmıştır.
- Rücu tutarı ödeme tarihinden itibaren temerrüde esas alınmıştır: Sigortacının halefiyeti ödeme tarihinde doğmuş, malik de bu tarihten itibaren temerrüde düşmüş kabul edilmiştir.
- Arabuluculuk dava şartı zaman bakımından sınırlıdır: Dava tarihinde yürürlükte olmayan bir dava şartına dayanılarak verilen usulden ret kararı bozulmuştur.
- Tebligat itirazı: Bilirkişi raporlarının malikin eşine tebliğ edilmiş olması, raporların tebliğ edilmediği itirazını karşılamaya yeterli görülmüştür.
❓ Sık sorulan sorular
Sigortacı ehliyetsiz sürücü nedeniyle zarar görene ödeme yapmaktan kaçınabilir mi?
KTK m.95/1’e göre sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminatı kaldıran veya azaltan hâller zarar görene karşı ileri sürülemez. Bu nedenle sigortacı önce zarar görenin tazminatını öder; ehliyetsizlik gibi hâller ancak ödeme sonrasında sigorta ettirene rücu imkânı verir. Bu dosyada da sigortacı ödemeyi yaptıktan sonra malike başvurmuştur.
Aracı kullanmayan malik neden sorumlu tutuldu?
Mahkeme, malikin KTK m.85 uyarınca kazadan sorumlu olduğunu belirtmiştir; bu maddenin son fıkrasına göre işleten, sürücünün kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur. Yargıtay da davalının sigortalı olarak zarardan sorumlu olduğunu vurgulamıştır. Anahtarların malikin eşi tarafından verilmesi ve hırsızlık şikâyetinin takipsizlikle sonuçlanması bu değerlendirmede etkili olmuştur.
Dava neden önce arabuluculuk yokluğundan reddedildi?
İlk derece mahkemesi, davanın açılmasından önce arabulucuya başvurulmadığını dava şartı eksikliği olarak görmüştür. Yargıtay ise dava açıldığı tarihte zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartının yürürlükte olmadığını belirterek bu kararı 2021’de bozmuş ve esasa girilmesini istemiştir.
Kararda faiz başlangıcı hangi tarih olarak kabul edildi?
İlk derece mahkemesi, sigortacının ödeme tarihi itibarıyla zarar görenin haklarına halef olduğunu ve davalı sigortalının bu tarih itibarıyla temerrüde düştüğünü kabul etmiştir. Yargıtay bu değerlendirmeyi de içeren kararı onamıştır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serideki diğer kararlar ise Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin yayımlanmış onama kararından ve bu kararda aktarılan ilk derece mahkemesi gerekçesinden derlenmiştir. Karar metni kazanın tarihi, zarar görenin maluliyet oranı ve sürücünün ehliyet durumunun ayrıntısı gibi hususlara yer vermediğinden yazıda bu konulara girilmemiştir. Her dosya kendi delilleri ve somut olgularıyla değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
