Apartman ve site kapıcıları, yıllarca aynı binada çalıştıktan sonra emeklilik, binanın satışı, yönetimin değişmesi veya bir anlaşmazlık nedeniyle işten ayrıldığında kıdem tazminatı sorusuyla karşılaşır. Kapıcının işvereninin kim olduğu, davanın kime karşı açılacağı ve kapıcı dairesinin ne zaman boşaltılacağı, bu davaları sıradan işçilik davalarından ayıran üç temel konudur.
Kısa özet: Kapıcı, İş Kanunu kapsamında bir işçidir; en az bir yıl çalışmış ve Kanunda sayılan bir sebeple ayrılmışsa her tam yıl için 30 günlük giydirilmiş ücret tutarında kıdem tazminatına hak kazanır (1475 s.K. m.14). İşveren kat malikleridir; yönetici onları temsil eder. Dava kat maliklerine veya kat malikleri adına yöneticiye karşı açılır; hüküm yöneticinin şahsına kurulamaz.
Bu yazıda neler var?
🏢 Kapıcı İş Kanununa Tabi mi?
4857 sayılı İş Kanunu m.4, ev hizmetlerinde çalışanları Kanunun kapsamı dışında bırakır. Ancak bu istisna, bir hanenin özel işlerini gören kişilere ilişkindir. Apartman veya sitenin ortak yerlerinin temizliği, çöp toplanması, kalorifer ve bahçe işleri gibi ortak hizmetleri gören kapıcı, bu istisnaya girmez. Ayrıca İş Kanunu m.110’a dayanılarak çıkarılan Konut Kapıcıları Yönetmeliği, kapıcıların çalışma koşullarını ayrıca düzenler.
👥 İşveren Kim, Yöneticinin Rolü Ne?
Yönetmelik, kapıcının işvereninin konutun maliki veya malikleri olduğunu, yöneticinin ise işveren vekili sıfatı taşıdığını açıkça belirtir. Yönetici, İş Kanununun uygulanmasında ve yargı uyuşmazlıklarında işvereni temsil eder; işverenin yazılı yetkisiyle iş sözleşmesi yapar ve feshedebilir; ücret ile tazminatların ödenmesi de onun görevleri arasındadır.
Giderlerin paylaşımında 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.20/a uygulanır: aralarında başka bir anlaşma yoksa kat malikleri kapıcı giderlerine eşit olarak katılır. Bu kural arsa payına göre paylaşılan genel giderlerden farklıdır ve kapıcı tazminatının bina içinde nasıl paylaştırılacağını belirler.
✅ Kıdem Tazminatı Şartları
Kapıcıların kıdem tazminatı, 4857 sayılı Kanun m.120 ile yürürlükte bırakılan 1475 sayılı eski İş Kanununun 14. maddesine tabidir. Hak kazanmak için en az bir tam yıl çalışmış olmak ve sözleşmenin aşağıdaki sebeplerden biriyle sona ermesi gerekir:
- İşverenin (kat malikleri veya yöneticinin) ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık dışında bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi,
- Kapıcının haklı bir sebeple sözleşmeyi feshetmesi (ücretlerin ödenmemesi, sigorta primlerinin eksik yatırılması gibi),
- Muvazzaf askerlik nedeniyle ayrılma,
- Yaşlılık aylığı bağlanması veya Kanunda öngörülen sigortalılık süresi ve prim günü şartlarının tamamlanması nedeniyle ayrılma,
- Kadın kapıcının evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması,
- Kapıcının ölümü (bu durumda tazminat yasal mirasçılara ödenir).
Emeklilik nedeniyle ayrılma, kapıcı davalarında en sık görülen sebeptir; şartları emeklilik nedeniyle kıdem tazminatı yazısında, genel hak kazanma kuralları ise kıdem tazminatı şartları yazısında anlatılmıştır.
🧮 Hesaplama
Tazminat, her tam çalışma yılı için 30 günlük ücret üzerinden hesaplanır; bir yıldan artan süreler oranlanır. Hesapta son ücret esas alınır ve çıplak ücrete ek olarak işçiye sağlanan, para ve parayla ölçülebilen sözleşmeden ve kanundan doğan menfaatler de dikkate alınır. Kapıcılara düzenli olarak sağlanan ayni ve nakdi yardımlar bu yüzden ayrıca incelenmelidir. Tazminatın, Kanunda belirlenen tavanı aşamayacağı da unutulmamalıdır.
Ayrıntılı hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracına ve kıdem tazminatında giydirilmiş ücret yazısına bakılabilir.
🎯 Dava Kime Açılır?
Kapıcı davalarında en sık yapılan hata, davanın yöneticinin şahsına açılmasıdır. Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, davanın kat maliklerine veya kat maliklerini temsilen yöneticiye karşı açılabileceğini; ancak hükmün yöneticinin şahsı aleyhine değil, “kat malikleri adına yönetici” hakkında kurulması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Dairenin değerlendirmesine göre mahkeme kat maliklerinin ve yöneticinin kim olduğunu tapu kayıtlarından araştırmalıdır (E.2016/27597, K.2020/1133, 23.01.2020).
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi de kapıcı alacaklarından kat maliklerinin KMK m.20/a uyarınca sorumlu olduğunu ve hükmün kat malikleri aleyhine kurulması gerektiğini kabul etmiştir (E.2017/19976, K.2019/21505, 03.12.2019).
Dikkat: Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur ve kıdem tazminatı alacağında zamanaşımı 5 yıldır. Arabuluculuk başvurusunda da karşı taraf olarak kat malikleri adına yöneticinin gösterilmesi, sonraki davada taraf sorunu yaşanmasını önler.
Arabuluculuk aşaması için iş davalarında zorunlu arabuluculuk, ihbar alacağı için ihbar tazminatı davası yazılarına bakılabilir.
🔑 Kapıcı Dairesinin Boşaltılması
Kapıcıya tahsis edilen konut için sözleşme süresince kira istenemez. Sözleşme sona erdiğinde ise boşaltma, kira hukukundaki tahliye davası yoluyla değil, KMK ek madde 2’deki özel yolla yapılır: sözleşmesi sona eren kapıcı tahsis edilen yeri 15 gün içinde boşaltmak zorundadır; boşaltmazsa mülki amirin kararıyla bir hafta içinde zabıta eliyle boşaltılır. Yargı yoluna başvurulması boşaltmayı durdurmaz.
Konut tahsisinin kira ilişkisinden farkı kapıcı dairesi ve kira ilişkisi, kapıcı dairesine ilişkin imar ve sığınak kuralları kapıcı dairesi ve sığınak zorunluluğu yazısında incelenmiştir. Kapıcı istihdamına ilişkin kat malikleri kararlarına itiraz için kat malikleri kurulu kararının iptali davası yazısına bakılabilir.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Kapıcı emekli olunca kıdem tazminatı alır mı?
Evet. Yaşlılık aylığı bağlanması veya Kanundaki sigortalılık şartlarının tamamlanması nedeniyle ayrılma kıdem hakkı doğurur.
Tazminatı hangi daire sahibi öder?
İşveren kat malikleridir; aksine anlaşma yoksa kapıcı giderlerine eşit olarak katılırlar.
Dava yöneticiye mi açılır?
Kat maliklerine veya kat malikleri adına yöneticiye açılır; hüküm yöneticinin şahsına kurulamaz.
İşten ayrılan kapıcı daireyi ne zaman boşaltmalı?
Sözleşmenin sona ermesinden itibaren 15 gün içinde; aksi hâlde mülki amir kararıyla boşaltılır.
Davam için ne yapmalıyım?
Bilgi için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
Kapıcıların kıdem tazminatı hakkında bilgi almak için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz.
