Anlaşmalı boşanma protokollerinde sık rastlanan bir düzenleme vardır: “Baba nakdî nafaka ödemeyecek, okul ücretini ve sağlık sigortası poliçesini karşılayacaktır.” Bu cümle imza anında pratik görünür; birkaç yıl sonra ise okulun değişmesi, poliçenin kapsamı ve hangi giderin kime ait olduğu tartışması başlar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 15.06.2026 tarihli ve E.2025/8708, K.2026/6569 sayılı kararında bu tür bir düzenlemeyi isabetli bulmamış ve tüm kalemlerin tek bir iştirak nafakası içinde toplanması gerektiğine hükmetmiştir.
Karar, duruşmalı olarak incelenmiş ve bozma ile sonuçlanmıştır.
📜 Protokoldeki düzenleme
Karara göre taraflar 22.06.2021 tarihinde açılan davanın kabulüyle anlaşmalı olarak boşanmış, hüküm 16.07.2021 tarihinde kesinleşmiştir. Protokolün nafaka başlıklı maddesinde, babanın çocuğun özel okul, servis ve kıyafet giderlerini (tüm okul masraflarını) karşılayacağı, her sene sağlık sigortası yaptırarak poliçe bedelini ödeyeceği; bu ödemelerin nafaka ödemesi yerine geçtiği kabul edildiğinden nakden nafaka ödenmeyeceği düzenlenmiştir. Çocuğun eğitim göreceği okulun taraflarca müştereken kararlaştırılacağı da belirtilmiştir.
Protokolün bir başka maddesinde taraflar tedbir, iştirak ve yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminat taleplerinden peşinen feragat ettiklerini beyan etmiştir. Dava ise 03.07.2023 tarihinde, ortak çocuk yararına aylık iştirak nafakası talebiyle açılmıştır.
👨👩👧 İştirak nafakasının kapsamı
Kararda 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 182. maddesine dayanılarak iştirak nafakası, velâyet kendisine verilmeyen anne veya babanın çocuğun bakım, eğitim ve yetiştirilme giderlerine ekonomik gücü oranında katılmasını sağlayan bir yükümlülük olarak tanımlanmıştır.
Kapsam, kararda ayrıntılı biçimde sayılmıştır:
- Yiyecek, giyecek ve barınma giderleri.
- Sağlık ve dinlenme giderleri.
- Eğitim ve öğretim giderleri, harçlık.
- Ulaşım giderleri.
- Sosyal ve kültürel ihtiyaçlar.
- Çocuğun yaşı, eğitim dönemi ve gelişim seviyesine göre ortaya çıkan diğer zorunlu giderler.
Kararın çekirdek cümlesi şudur: okul ücreti, kıyafet masrafları, sağlık sigortası poliçe bedeli ve eğitim giderleri iştirak nafakasından ayrı ve bağımsız bir yükümlülük değil, iştirak nafakasının içinde değerlendirilmesi gereken giderlerdir.
⚖️ Ayrı yükümlülük neden isabetli bulunmadı?
Daire, velâyet kendisine verilmeyen ebeveyn bakımından “okul ücreti” veya “eğitim gideri” adı altında sınırları belirsiz, infazda tereddüt yaratabilecek ve taraflar arasında yeni uyuşmazlıklara yol açabilecek ayrıca bir ödeme yükümlülüğü kurulmasını isabetli bulmamıştır.
Gerekçe pratiktir: sınırları belirsiz bir yükümlülük icra aşamasında ne kadarının talep edilebileceği tartışmasını doğurur. Bunun yerine çocuğun eğitim giderleri de dâhil tüm ihtiyaçları, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, gelirleri, çocuğun yaşı, devam ettiği okul, eğitim dönemi ve belgelendirilebilen giderler birlikte değerlendirilerek tek bir iştirak nafakası belirlenmelidir.
🔄 TMK 331: durumun değişmesi
Kararda, tarafların ekonomik durumunda, çocuğun ihtiyaçlarında veya eğitim giderlerinde değişiklik meydana gelmesi hâlinde 4721 sayılı Kanun’un 331. maddesi gereğince iştirak nafakasının artırılmasının, azaltılmasının, kaldırılmasının veya eğitim giderlerini de kapsayacak şekilde yeniden belirlenmesinin her zaman mümkün olduğu belirtilmiştir.
TMK’nın 331. maddesi, durumun değişmesi hâlinde hâkimin istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirleyeceğini veya nafakayı kaldıracağını düzenler. Bu hüküm, protokoldeki feragat kaydının çocuk yararına nafaka bakımından mutlak bir engel oluşturmadığını gösterir; zira iştirak nafakası çocuğun hakkıdır.
🔍 Hâkimin davayı aydınlatma ödevi
Daire, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek dava dilekçesini bir bütün olarak değerlendirmiş ve talebin, iştirak nafakasının çocuğun üstün yararı gözetilerek belirlenmesine yönelik olduğunu kabul etmiştir.
Bozma kararında mahkemeden istenenler şunlardır: protokolde düzenlenen okul ücreti, kıyafet masrafları, sağlık sigortası poliçe bedeli ve eğitim giderlerinin hangi gider kalemlerini içerdiğinin ve talep miktarının açıklattırılması; tarafların güncel ekonomik ve sosyal durumlarının araştırılması; ortak çocuğun yaşı, eğitim durumu ve ihtiyaçlarının göz önünde bulundurulması; eğitim giderlerine ilişkin belge ve kayıtların dosyaya alınması ve tüm kalemlerin bir bütün olarak değerlendirilerek infazda tereddüt yaratmayacak şekilde tek bir iştirak nafakasına hükmedilmesi.
📌 Bozmanın kapsamı
Daire, eksik inceleme ile hüküm kurulmasını doğru bulmayarak bölge adliye mahkemesi kararının bozulmasına, 15.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar vermiştir. Bozma, nafakanın miktarını belirlemez; nafakanın kapsamının ve hesaplanma yönteminin yeniden ele alınmasını sağlar.
Kararın uygulamaya etkisi, boşanma protokollerinin kaleme alınış biçimiyle doğrudan ilgilidir. Ayni edim yükümlülükleri (okul ücretinin doğrudan okula ödenmesi gibi) sınırları belirsiz kaldığında hem infaz hem de çocuğun yararı bakımından sorun doğurmaktadır. Protokol ve nafaka ilişkisinin başka bir görünümü için serideki boşanma protokolü ve aldatma kararı incelenebilir.
Bu karara konu türden bir uyuşmazlık hakkında detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Serideki diğer kararlar Emsal Kararlar bölümünde yer almaktadır.
❓ Sıkça Sorulan Sorular
Protokolde nafakadan feragat edilmesi çocuk yararına nafakaya engel midir?
Kararda, protokolde ayrı yükümlülük olarak belirlenen okul ücreti, kıyafet masrafları, sağlık sigortası poliçe bedeli ve eğitim giderlerinin iştirak nafakası kapsamına alınarak tek bir yükümlülük belirlenmesi gerektiği; durumun değişmesi hâlinde TMK’nın 331. maddesi uyarınca nafakanın yeniden belirlenmesinin her zaman mümkün olduğu ifade edilmiştir.
İştirak nafakası hangi giderleri kapsar?
Kararda kapsam; yiyecek, giyecek, barınma, sağlık, dinlenme, eğitim, öğretim, harçlık, ulaşım, sosyal ve kültürel ihtiyaçlar ile çocuğun yaşı, eğitim dönemi ve gelişim seviyesine göre ortaya çıkan diğer zorunlu giderler olarak sayılmıştır.
Okul ücretinin ayrıca kararlaştırılmasının sakıncası nedir?
Kararda bu tür bir düzenlemenin sınırları belirsiz kalabileceği, infazda tereddüt yaratabileceği ve taraflar arasında yeni uyuşmazlıklara yol açabileceği belirtilmiştir.
Bozma kararı nafaka miktarını belirliyor mu?
Hayır. Kararda mahkemeden, gider kalemlerinin açıklattırılması, tarafların güncel ekonomik ve sosyal durumlarının araştırılması ve belgelerin dosyaya alınması suretiyle uygun miktarda iştirak nafakasına hükmedilmesi istenmiştir; miktar yeniden yapılacak yargılamada belirlenecektir.
Bu yazıda yer alan bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; karar özeti ilgili Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararının yayımlanmış metninden aktarılmıştır ve her somut olay kendi delilleriyle değerlendirilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
