Okuyucularımızın sorularını Av. Veli Savun yanıtlıyorSorularınızı Av. Veli Savun yanıtlıyorSoru sorun →
Emsal KararlarTazminat Hukuku

Rehinli Dövizin Mahsubu – İstanbul BAM 12. HD 2026/343

Bankadan kredi kullanan şirketler, teminat olarak çoğu zaman kendi döviz mevduatlarını, yatırım fonlarını, repo ya da tahvil hesaplarını bankaya rehin verir. Bu hesaplar kâğıt üzerinde müşteriye ait görünse de rehin sözleşmesinin hükümleri, bankaya hesap üzerinde geniş bir tasarruf alanı açar. Kredi taksitleri aksadığında banka, rehinli Euro mevduatını tek bir gün içinde Türk lirasına çevirip birikmiş borçlara mahsup edebilir mi? Müşterinin ayrıca talimat vermesi ya da onay vermesi gerekir mi? İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, bir ticaret şirketinin açtığı tazminat davasında bu sorulara rehin sözleşmesinin lafzından hareketle cevap vermiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 26.02.2026 tarihli ve E.2022/2268, K.2026/343 sayılı kararıyla, “Nakit, Mevduat ve Yatırım Hesabı Rehni Sözleşmesi” ile bankaya rehnedilen Euro mevduatının, ihbara gerek olmaksızın takas ve mahsup yetkisi veren sözleşme hükmüne dayanılarak TL’ye çevrilip gecikmedeki kredi borçlarına mahsup edilmesinde hukuka aykırılık görmemiştir. Daire, iki yıl boyunca bu sözleşmelerden yararlanan tacir şirketin sonradan “kelepçeleme sözleşmesi” itirazında bulunmasını dürüstlük kuralına aykırı bulmuş ve davanın reddine ilişkin ilk derece kararına yönelik istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kısa özet: Bir ticaret şirketi, bankayla 2017 ve 2018 yıllarında genel kredi sözleşmeleri imzalamış; bu sözleşmelerin ayrılmaz parçası olan üç ayrı rehin sözleşmesiyle şirkete ve dava dışı rehin verenlere ait Euro mevduatları teminat olarak bloke edilmiştir. Banka 15.03.2021 tarihinde 30.855 Euro ve 33.325 Euro tutarındaki mevduatı TL’ye çevirerek kredi taksitlerine, faiz, masraf ve komisyonlara mahsup etmiştir. Şirket, rızası olmadan ve vadesi gelmemiş borçlar için işlem yapıldığını ileri sürerek tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi de rehin sözleşmesinin takas-mahsup yetkisini açıkça düzenlediğini, şirkete önceden e-postayla bildirim yapıldığını ve zararın somutlaştırılmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

🔗 Kredi ilişkisi ve üç ayrı rehin sözleşmesi

Karar metnine göre davacı şirket ile davalı banka arasında 14.12.2017 tarihinde 800.000 TL ve 06.12.2018 tarihinde 5.000.000 TL limitli iki genel kredi sözleşmesi imzalanmıştır. Şirket yetkilisi sözleşmeleri müteselsil kefil sıfatıyla da imzalamış; imzadan önce şirkete sözleşme bilgilendirme formu verilmiş, şirket ve kefil el yazılı beyanlarıyla sözleşmenin banka çalışanıyla müzakere edildiğini ve içeriğinden haberdar olduklarını belirtmiştir.

Kredilerin teminatı olarak, genel kredi sözleşmelerinin ayrılmaz parçası sayılan üç adet “Nakit, Mevduat ve Yatırım Hesabı (Yatırım Fonları, Repo, Gram Altın hesabı, Hazine Bonosu, Devlet Tahvili vb.) Rehni Sözleşmesi” imzalanmıştır. Sözleşmelerin tarafları davacı şirket ile şirketin tek ortağı dahil dava dışı rehin verenlerdir. Bilirkişi tespitlerine göre rehne konu mevduat tutarları şöyledir:

  • Birinci rehin sözleşmesi: 101.500 Euro’ya kadar mevduat, hazine/banka bonosu ve devlet tahvili,
  • İkinci rehin sözleşmesi: 95.000 Euro ve 1.744 Euro,
  • Üçüncü rehin sözleşmesi: 69.785 Euro ve 1.126 Euro.

💱 15 Mart 2021 günü hesaplarda ne oldu?

Bilirkişi raporu ve hesap ekstreleri üzerinden yapılan tespitler, uyuşmazlığa konu işlemleri gün içindeki sırasıyla ortaya koymaktadır:

  1. Birinci çevirme: Euro hesabındaki 30.855 Euro, ara hesaplar üzerinden kredi ödeme hesabına aktarılmış ve 8,9641 TL efektif alış kuruyla 276.587,31 TL’ye çevrilmiştir. Bakiyesi sıfır olan hesap bu tutara yükselmiş; aynı gün masraf tahsilatı, anapara ödemesi, geçmiş yıl faizi, BSMV, faiz geri ödemesi ve komisyon tahsilatı yapılmış, hesapta 44.230,04 TL kalmıştır.
  2. İkinci çevirme: Ardından 33.325 Euro aynı yolla 8,9780 TL efektif alış kuruyla 299.191,85 TL’ye çevrilmiş, hesap bakiyesi 343.421,89 TL’ye çıkmış; benzer kalemlerde tahsilat yapıldıktan sonra hesapta 17.044,82 TL kalmıştır.
  3. Ödeme düzeni: Hesaplarda bu tür ödemelerin üç ayda bir yapıldığı tespit edilmiştir.

Karar metninde o günkü TCMB gün sonu efektif alış kuru 8,9849 TL olarak ayrıca not edilmiştir. Bölge adliye mahkemesi, Euro’nun “TCMB efektif alış kurundan” TL’ye çevrildiğini kabul etmiş; kullanılan kur ile gün sonu kuru arasındaki küçük fark, kararda ayrı bir değerlendirme konusu yapılmamıştır.

🗂️ Şirketin itirazları ve ilk derece kararı

Şirket, 05.08.2021 tarihinde belirsiz alacak davası açmış; yazılı rızası olmadan USD ve Euro hesaplarındaki paraların TL’ye çevrildiğini, henüz vadesi gelmemiş kredi borçlarının ödendiğini, döviz çevirme işlemleri ile bu işlemlerden doğan masraf ve komisyonlar nedeniyle zarara uğradığını ileri sürmüş ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak 1.000 TL’nin avans faiziyle tahsilini istemiştir.

İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi, 28.09.2022 tarihli ve 2021/443 E., 2022/574 K. sayılı kararıyla bilirkişi incelemesine dayanarak bankanın rehin sözleşmesi kapsamında usulüne ve sözleşmeye uygun hareket ettiğini, şirketin ispatlanmış bir zararı bulunmadığını kabul etmiş ve davayı reddetmiştir. Bankacılık alanındaki bilirkişi, hem kök hem ek raporda 33.325 Euro ve 30.855 Euro’nun TL’ye dönüştürülerek kredi borçlarına mahsubunda uygunsuzluk bulunmadığı görüşünü bildirmiştir.

Şirket istinaf dilekçesinde özellikle şu noktalara dayanmıştır:

  • Mevduatın hangi kurdan çevrileceği, hangi borç kalemine mahsup edileceği ve hangi hesaba aktarılacağı konusunda bilgilendirme yapılmamıştır.
  • Banka, özen ve güven yükümlülüğüne aykırı davranmış; işlemler habersiz ve rızasız yapılmıştır.
  • Sözleşme, müşteriyi bankaya tümüyle bağımlı kılan bir “kelepçeleme sözleşmesi” niteliğindedir.
  • Bilirkişi raporu, kredilerin vadesinin gelip gelmediğini ve muaccel olup olmadığını irdelememiştir.

⚖️ Bölge adliye mahkemesinin gerekçesi

12. Hukuk Dairesi, davayı “genel kredi sözleşmesi kapsamında teminat olarak verilen döviz mevduatın Türk lirasına çevrilmesi sebebiyle uğranılan zararın tazmini” olarak nitelendirmiş ve gerekçesini dört ayak üzerine kurmuştur:

  • Sözleşmesel yetki: Banka, rehin sözleşmelerinden aldığı yetkiye dayanarak bloke edilen Euro’yu TL’ye çevirmiş ve hesap ekstrelerinden görüldüğü üzere şirketin ödenmeyen yüklü miktardaki kredi taksitlerini, gecikme faizlerini ve diğer borçlarını kapatmıştır.
  • Önceden bildirim: Banka çalışanı, şirket temsilcisine taksitler ödenmediği için rehinlerden tahsilat yapılacağını e-postalarla daha önce bildirmiştir.
  • Rehin verenlerin kabulü: Hem şirket hem de şirket adına nakit Euro rehin veren kişiler, rehinli değerin bloke edileceğini, takas-mahsupta kullanılacağını ve başka hesaba dahi aktarılamayacağını sözleşmeyle kabul etmiştir.
  • Dürüstlük kuralı ve ispat: Basiretli tacir olarak 2017 ve 2018’de imzaladığı sözleşmelerden yararlanan şirketin, 2021’deki işlemler üzerine bu sözleşmelerin kelepçeleme niteliğinde olduğunu ileri sürmesi iyiniyet ilkesine aykırı bulunmuştur. Ayrıca zarar iddiası somutlaştırılmamış ve kanıtlanamamıştır.

Sonuç olarak istinaf başvurusu HMK m.353/1-b-1 uyarınca esastan reddedilmiş, karar Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilmiştir.

📎 Karar metni: Kararın tam metni Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) sisteminden alınmıştır; taraf adları kaynakta anonimdir.

📑 Belirleyici olan sözleşme maddeleri

Kararın sonucu, büyük ölçüde rehin sözleşmesinin içeriğinden kaynaklanmaktadır. Dairenin aktardığı maddeler, bu tür sözleşmelerde bankaya tanınan yetkinin kapsamını açıkça göstermektedir:

  • Madde 1: Rehinli kıymet, kredinin tasfiyesine kadar hesapta bloke tutulur; başka bir hesaba aktarılması istenemez.
  • Madde 2: Döviz tevdiat hesabının mahsubunda TCMB alış kuru geçerlidir.
  • Madde 4: Banka, her ne nam altında olursa olsun alacağını herhangi bir yasal işleme ve rehin verene ihbara lüzum kalmaksızın rehinli hesaptan takas ve mahsup yoluyla tahsil edebilir.
  • Madde 7: Banka, alacağı bulunduğu sürece teminatları geri verip vermemekte serbesttir.
  • Madde 8: Banka takas-mahsup hakkını kullandığında, vadenin bozulması nedeniyle doğan tutarlar talep edilemez.

Bu hükümler birlikte okunduğunda, şirketin “talimat vermedim” itirazının neden karşılık bulmadığı anlaşılmaktadır: Sözleşme, mahsup için ayrıca talimat veya rıza aranmayacağını, ihbarın dahi gerekli olmadığını baştan düzenlemiştir. Somut dosyada banka ayrıca e-postayla bildirimde bulunduğundan, bilgilendirme yapılmadığı iddiası da dosya kapsamıyla örtüşmemiştir.

Şirketin “vadesi gelmemiş borçlar ödendi” itirazına gelince, Daire hesap ekstrelerinden ödenmeyen kredi taksitleri, gecikme faizleri ve diğer alacakların ödendiğini tespit etmiş ve işlemi “süresinde ödenmeyen kredi borç ve ferileri” için yapılmış saymıştır. Dolayısıyla karar, vadesi hiç gelmemiş bir borç için mahsup yapılabileceği yönünde genel bir tespit içermemektedir.

📘 Alacak rehni ve takas: kanuni çerçeve

Banka nezdindeki mevduat, hukuken müşterinin bankadan olan bir alacağıdır. Türk Medeni Kanunu’nun 954. maddesine göre başkasına devredilebilen alacaklar ve diğer haklar rehnedilebilir; aksine bir hüküm bulunmadıkça bunların rehni hakkında teslime bağlı rehin hükümleri uygulanır. Mevduat, fon, repo veya tahvil hesaplarının kredi teminatı olarak bankaya rehnedilmesi bu çerçevede değerlendirilir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 139. maddesi ise iki kişinin karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş edimleri birbirine borçlu olması ve her iki borcun muaccel olması hâlinde takas imkânı tanır. Mahsup yetkisinin sözleşmeyle ayrıca düzenlenmesi, bankanın rehinli hesaptaki tutarı icra takibine başvurmadan doğrudan kendi alacağına karşılık kullanabilmesinin sözleşmesel temelini oluşturur.

Benzer bir teminat yapısının farklı bir yönü için serideki altın hesabı rehninde özel paraya çevirme kararı, yatırım hesabındaki blokenin rehin sayılıp sayılmayacağı için ise blokeli hisselerin rehin sayılmadığı karar incelenebilir.

🧭 Kararın yatırım hesabı sahipleri için anlamı

Karar, yatırım fonu, repo, gram altın, hazine bonosu, devlet tahvili veya döviz mevduatını kredi teminatı olarak bankaya bağlayan herkes için önemli tespitler içermektedir:

  • Kur riski teminat verende kalır: Rehinli döviz, borç TL cinsinden olduğunda sözleşmede gösterilen kur esas alınarak TL’ye çevrilebilir. Çevirme anındaki kur, rehin verenin lehine veya aleyhine olabilir.
  • Tacir sıfatı ispat yükünü ağırlaştırır: Sözleşmeyi müzakere ettiğini el yazısıyla beyan eden bir tacirin sonradan genel işlem koşulu veya kelepçeleme itirazında bulunması, bu dosyada dürüstlük kuralına aykırı görülmüştür.

🙋 Sorular ve cevaplar

Banka, rehinli döviz hesabını müşteriye sormadan TL’ye çevirebilir mi?

Bu dosyada rehin sözleşmesi, bankanın ihbara dahi gerek olmaksızın rehinli hesaptan takas ve mahsup yoluyla tahsilat yapabileceğini düzenlemiştir. Bölge adliye mahkemesi, gecikmedeki kredi borçları için bu yetkinin kullanılmasında sözleşmeye aykırılık görmemiştir. Sonuç, her somut dosyada imzalanan sözleşmenin içeriğine göre değişebilir.

Çevirmede hangi kur uygulanmıştır?

Rehin sözleşmesinin 2. maddesi, mahsupta TCMB alış kurunun geçerli olacağını öngörmektedir. Bilirkişi tespitine göre çevirmeler 8,9641 TL ve 8,9780 TL efektif alış kurlarıyla yapılmış; aynı günün TCMB gün sonu efektif alış kuru 8,9849 TL olarak kayda geçmiştir. Daire, işlemi sözleşmeye uygun bulmuş ve kur farkını ayrıca tartışmamıştır.

“Kelepçeleme sözleşmesi” itirazı neden kabul görmedi?

Daire, şirketin basiretli tacir olarak 2017 ve 2018 yıllarında imzaladığı ve yararlandığı sözleşmelerin, 2021 yılındaki işlemler nedeniyle sonradan kelepçeleme niteliğinde olduğunu ileri sürmesini iyiniyet ilkesine aykırı bulmuştur. Sözleşmelerin müzakere edildiğine dair el yazılı beyanlar da bu değerlendirmede etkili olmuştur.

Mevduatın vadesinden önce bozulmasından doğan kayıp istenebilir mi?

Somut dosyadaki rehin sözleşmesinin 8. maddesi, banka takas ve mahsup hakkını kullandığında vadenin bozulması nedeniyle doğan tutarların talep edilemeyeceğini düzenlemektedir. Davacı ayrıca zararını somutlaştıramadığından bu yöndeki talepler de karşılık bulmamıştır.

Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. Ulaşım bilgilerine iletişim sayfasından, serideki diğer kararlara Emsal Kararlar bölümünden ulaşılabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; özet, Bedesten (mevzuat.adalet.gov.tr) sisteminde yayımlanan karar metninden derlenmiştir. Karar, ilk derece mahkemesinin ret kararına yönelik istinaf başvurusunu esastan reddeden bir bölge adliye mahkemesi kararıdır ve metninde Yargıtay temyiz yolunun açık olduğu belirtilmiştir; kesinleşip kesinleşmediği bilinmemektedir. Rehinli hesaplar üzerindeki banka yetkisinin kapsamı; imzalanan rehin ve kredi sözleşmelerinin hükümlerine, borcun muacceliyetine, yapılan bildirimlere ve uygulanan kura göre her dosyada farklı sonuç doğurabilir. Yazı kullanılarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.

Avukat Veli Savun

İstanbul Barosu'na kayıtlı avukat (sicil no 75235) ve arabulucu (sicil no 50392). Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi 2013 mezunu. Savun Hukuk & Danışmanlık'ın kurucu avukatı. Çalışma alanları: forex ve kripto para dolandırıcılığından doğan ceza ve alacak davaları, bilişim, icra ve aile hukuku.

İlgili Makaleler

Av. Veli Savun

Soru & Cevap · İstanbul Barosu 75235

Bu konuda sorunuz mu var?

Sorunuzu yazın, Av. Veli Savun bu sayfada yanıtlasın. Adınızı yazmanız gerekmez.

Örnek sorular — birine dokunun, kendi durumunuza göre düzenleyin:

Kişisel verileriniz hakkında

Savun Hukuk & Danışmanlık, soru ve yorumunuzu sitede yayımlamak ve yanıtlamak; "beni arasın" seçeneğini işaretlerseniz telefon numaranızı yalnız sizi aramak için işler (6698 s. KVKK m.5/2-c ve f). Rumuzunuz ve metniniz yayımlanır; telefonunuz, IP adresiniz ve metnin temizlenmeden önceki hali yayımlanmaz. Telefon kaydı talebiniz sonuçlandıktan sonra en geç 12 ay içinde silinir. Haklarınız (m.11) için büromuza başvurabilirsiniz.

Yanıtlar genel bilgilendirme niteliğindedir; avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz ve somut dosyanız için hukuki görüş yerine geçmez. Tüm soru ve cevaplar →

Başa dön tuşu
WhatsApp'tan yazın
🌐 English — international victims of online investment fraud