Ceza mahkemelerinin kısa kararlarında sıkça rastlanan bir cümle vardır: “Sanığın kişilik özellikleri ve cezanın sanığın geleceği üzerindeki olası etkileri dikkate alınarak TCK’nın 62. maddesinin uygulanmasına yer olmadığına.” Kanun metnindeki kavramları tekrar eden bu cümle, müebbet hapis cezası ile yirmi beş yıl hapis cezası arasındaki farkı belirleyebilir. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, bu kalıbın somut dosyadaki olgularla bağlantı kurulmadan kullanılmasını yasal ve yeterli bir gerekçe saymamıştır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 13.05.2026 tarihli ve E.2024/76, K.2026/296 sayılı kararıyla, kasten öldürme suçundan müebbet hapis cezası verilen ve olaydan sonra suçta kullandığı tabancayla teslim olan, adli sicil kaydı bulunmayan sanık hakkında takdiri indirimin uygulanmamasına ilişkin gerekçeyi yetersiz bulmuş; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının itirazını kabul ederek 1. Ceza Dairesinin onama kararını kaldırmış ve Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur. Karar, birinci müzakerede yeterli çoğunluk sağlanamadığı için yapılan ikinci müzakerede oy çokluğuyla verilmiştir.
☕ Çay ocağı önündeki karşılaşma
Ceza Genel Kurulunun tespit ettiği olgulara göre sanık ile hayatını kaybeden kişi arasında alacak ilişkisi nedeniyle önceye dayanan bir anlaşmazlık bulunmaktadır. 10.08.2019 tarihinde bir çay ocağının önünde karşılaşmışlar; maktul, sanığa kendisini tanıyıp tanımadığını sormuş, sanığın hatırlayamadığını söylemesi üzerine “Kendimi sana tanıtacağım.” diyerek ona doğru yürümüştür. Maktul önce birkaç adım geri dönmüş, ardından yeniden sanığa yönelmiştir.
Bunun üzerine sanık belindeki silahı çıkararak kendisine doğru gelen kişiye dört el ateş etmiştir. Otopsi bulgularına göre iki yaralanma tek başına öldürücü niteliktedir; maktul, kaldırıldığı hastanede aynı gün hayatını kaybetmiştir. Sanık olay yerinden kaçmamış, suçta kullandığı tabancayla birlikte kendiliğinden teslim olmuştur. Suç tarihinde 56 yaşında olan sanığın adli sicil kaydı bulunmamaktadır.
🏛️ Dört aşamalı yargılama süreci
Dosyanın Ceza Genel Kuruluna ulaşana kadar izlediği yol şöyle özetlenebilir:
- Çanakkale 1. Ağır Ceza Mahkemesi 24.09.2021 tarihinde sanığı TCK 81/1 uyarınca müebbet hapis cezasıyla cezalandırmıştır.
- Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesi 25.11.2021 tarihinde, hükmün sanık müdafiinin yokluğunda kurulması nedeniyle savunma hakkının kısıtlandığı gerekçesiyle kararı bozmuştur.
- Bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesi 09.03.2022 tarihinde önceki gibi müebbet hapis cezasına hükmetmiş; Bölge Adliye Mahkemesi 26.05.2022 tarihinde istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.
- Yargıtay 1. Ceza Dairesi 13.09.2023 tarihinde hükmü oy çokluğuyla onamıştır. Karşı oydaki Daire üyesi, kaçmayıp tabancayla teslim olan, samimi ikrarda bulunan ve sabıkasız olan sanık hakkında takdiri indirimin uygulanması gerektiği görüşündedir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı 12.10.2023 tarihinde itiraz yoluna başvurmuştur. İtiraza göre sanığın fiilden sonra ve kovuşturma sürecinde aleyhine değerlendirilebilecek bir söz veya davranışı bulunmamakta, buna rağmen dosya kapsamıyla uyumlu olmayan yetersiz bir gerekçeyle TCK 62 uygulanmamıştır. 1. Ceza Dairesi 10.01.2024 tarihinde itirazı yerinde görmemiş ve dosya CMK 308 uyarınca Ceza Genel Kuruluna gönderilmiştir.
🧭 Ceza Genel Kurulunun denetim ölçütleri
Uyuşmazlık, takdiri indirimin uygulanmamasına ilişkin gerekçenin yasal ve yeterli olup olmadığıdır. Ceza Genel Kurulu, 05.11.2025 tarihli ve 361-459 sayılı kararına atıf yaparak takdiri indirimi doğrudan ve münhasıran yargılama hâkimine tanınmış bir yetki olarak tanımlamıştır. Kural olarak açık bir hukuka aykırılık veya keyfîlik bulunmadıkça bu takdire müdahale edilmez; sanığı duruşmada birebir gözlemleyen hâkimin konumu da bu nedenle önemlidir.
Ne var ki Genel Kurul, takdir yetkisinin denetimsiz olmadığını vurgulamıştır. Kararda öne çıkan ölçütler şunlardır:
- Takdiri indirimin uygulanması da uygulanmaması da gerekçelendirilmelidir (Anayasa m.141, CMK m.34).
- Gerekçe, çelişkiye düşmeden, indirim uygulanıyorsa oranının nasıl belirlendiğini de açıklamalıdır.
- Makul ve makbul gerekçe, kanundaki soyut kriter ve ifadelerin tekrarından ibaret olamaz.
- Gerekçe dosya kapsamına uygun, somut olaya özgülenmiş ve maddi olgularla temellendirilmiş olmalıdır.
- “Takdirin takdiri olmaz” ilkesi, yetkinin kullanımında yanılgı bulunup bulunmadığının Yargıtay tarafından denetlenmesine engel değildir.
Genel Kurul ayrıca gerekçeli karar hakkının, tarafların ileri sürdükleri iddiaların incelenip incelenmediğini bilmeleri ve yargı kararlarının toplumca denetlenebilmesi bakımından adil yargılanma hakkının bir parçası olduğunu, Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 2013/7800 başvuru numaralı kararına da atıf yaparak hatırlatmıştır.
🔍 Kalıp cümle neden yetmedi?
İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi, TCK 62/2’de sayılan ölçütlerden ikisini, yani failin kişiliğini ve cezanın geleceği üzerindeki olası etkilerini anmakla yetinmiştir. Hangi kişilik özelliğinin indirim yapılmamasını haklı kıldığı, cezanın geleceğe etkisinin neden aleyhe yorumlandığı açıklanmamıştır.
Ceza Genel Kurulu, bu cümlenin yanına dosyadaki olguları koymuştur. Sanık olaydan sonra kendiliğinden ve suçta kullandığı tabancayla teslim olmuş, aşamalarda pişmanlığını dile getirmiş, adli sicil kaydı bulunmamaktadır; yargılama boyunca olumsuz bir davranışı duruşma tutanaklarına yansımamış ve lehe hükümlerin uygulanmasını açıkça talep etmiştir. Bu tablo karşısında gösterilen gerekçenin dosya kapsamına uygun olmadığı gibi kanun koyucunun aradığı anlamda yasal ve yeterli bir gerekçe de olmadığı kabul edilmiştir.
Kararın sonuç kısmı üç unsurdan oluşur: Başsavcılık itirazının kabulü, 1. Ceza Dairesinin 13.09.2023 tarihli onama kararının kaldırılması ve Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 1. Ceza Dairesinin 26.05.2022 tarihli kararının, sanık hakkında yasal ve yeterli olmayan gerekçeyle TCK 62’nin uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi isabetsizliğinden bozulması. Dosya, Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdi edilmiştir.
Genel Kurul, sanık hakkında takdiri indirimin mutlaka uygulanacağını söylememiştir. Bozma, yeterli gerekçe gösterilmeden kurulan hükmü konu almaktadır; Bölge Adliye Mahkemesinin yeniden yapacağı değerlendirme dosyanın sonucunu belirleyecektir. Gerekçe eksikliği nedeniyle verilen bir başka genel kurul kararı için gerekçesiz temyiz dilekçesi yazısına bakılabilir.
🗳️ İki müzakere ve karşı oylar
Dosya, 29.04.2026 tarihinde yapılan birinci müzakerede yasal ve yeterli çoğunluk sağlanamadığı için 13.05.2026 tarihinde ikinci kez görüşülmüştür. Karar bu ikinci müzakerede oy çokluğuyla verilmiş; çoğunluk görüşüne katılmayan beş Ceza Genel Kurulu üyesi, itirazın reddedilmesi gerektiği düşüncesiyle karşı oy kullanmıştır.
Tartışmanın iki ucu da kararda görünür. Bir yanda duruşma hâkiminin sanığı doğrudan gözlemlemesine dayanan takdir yetkisi, öte yanda bu yetkinin somut olgulara dayanan bir gerekçeyle kullanılması zorunluluğu bulunmaktadır. Karşı oyların varlığı, kalıp gerekçelerin hangi noktada denetime takılacağı konusunda Yargıtay içinde de farklı yaklaşımlar bulunduğunu göstermektedir. Daire aşamasında da karar oy çokluğuyla verilmiş, bir Daire üyesi takdiri indirimin uygulanması gerektiğini savunmuştu.
📜 TCK 62’nin metni: dünü ve bugünü
Karar, TCK 62’nin değişiklik sürecini de aktarmaktadır. 12.05.2022 tarihli ve 7406 sayılı Kanun’un 1. maddesiyle ikinci fıkraya, failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışlarının takdiri indirim nedeni sayılmayacağına ilişkin cümle eklenmiştir. Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metin ise kararda aktarılan metinden bazı ifadelerle ayrılmaktadır:
| Unsur | Kararda aktarılan metin | Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metin |
|---|---|---|
| Fiil sonrası davranış | Fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları | Fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları |
| Şeklî tutum | 7406 sayılı Kanun’la eklenen cümle | Aynı cümle yürürlükte |
| Gerekçe yükümlülüğü | Takdiri indirim nedenleri kararda gösterilir | Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir |
| İndirim miktarı | Müebbet yerine yirmi beş yıl hapis; diğer cezalarda altıda birine kadar indirim | |
Güncel metindeki “gerekçeleriyle gösterilir” ifadesi, Ceza Genel Kurulunun bu kararda vardığı sonuçla aynı yönü işaret etmektedir: Takdiri indirimin uygulanıp uygulanmadığı, dayandığı olgularla birlikte karara yansıtılmalıdır. Hangi metnin hangi olaya uygulanacağı ise suç tarihine ve lehe kanun ilkesine göre ayrıca değerlendirilecek bir konudur.
🧭 Kararın yargılamalara yansıması
Karar, özellikle ağır cezalık dosyalarda takdiri indirim tartışmasının nasıl yürütüleceğine dair ipuçları içermektedir:
- Kanundaki ölçütleri soyut biçimde tekrar eden bir cümle, dosyadaki olumlu olgularla karşılaştırıldığında yetersiz bulunabilmektedir.
- Kendiliğinden teslim olma, samimi ikrar, pişmanlık beyanı, sabıkasızlık ve yargılama sürecindeki tutum, gerekçenin denetiminde dikkate alınan olgular arasında sayılmıştır.
- Sanığın lehe hükümlerin uygulanmasını açıkça talep etmiş olması, mahkemenin bu talebi gerekçeli olarak karşılaması gereğini güçlendiren bir unsur olarak anılmıştır.
- Bozma gerekçe eksikliğine dayandığından, indirimin uygulanıp uygulanmayacağı yeniden yapılacak değerlendirmeye bırakılmıştır.
Öldürme kastının varlığı veya suçun niteliği bu kararın konusu değildir; itiraz, yalnızca takdiri indirime ilişkin gerekçe ile sınırlı olarak incelenmiştir. Kast tartışmasına ilişkin farklı bir direnme kararı için öldürme kastı mı yaralama mı yazısı incelenebilir.
❓ Sık sorulanlar
Ceza Genel Kurulu sanığın cezasını yirmi beş yıla mı indirdi?
Hayır. Genel Kurul ceza miktarı hakkında hüküm kurmamış, takdiri indirimin uygulanmamasına ilişkin gerekçeyi yetersiz bularak Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur. Takdiri indirime ilişkin yeni değerlendirmeyi Bölge Adliye Mahkemesi yapacaktır.
Dosya Ceza Genel Kuruluna hangi yolla geldi?
Yargıtay 1. Ceza Dairesinin onama kararına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı CMK 308 uyarınca itiraz etmiştir. Daire itirazı yerinde görmeyince dosya Ceza Genel Kuruluna gönderilmiştir.
Hâkimin takdir yetkisi Yargıtay tarafından denetlenebilir mi?
Karara göre kural olarak açık hukuka aykırılık veya keyfîlik bulunmadıkça takdire müdahale edilmez. Ancak yetkinin kullanılmasında yanılgı bulunup bulunmadığı ve gösterilen gerekçenin yasal, yeterli ve oluşa uygun olup olmadığı Yargıtayın denetimine tabidir.
Karar oy birliğiyle mi alındı?
Hayır. Birinci müzakerede yeterli çoğunluk sağlanamamış, ikinci müzakerede karar oy çokluğuyla verilmiştir. Beş Ceza Genel Kurulu üyesi itirazın reddi gerektiği görüşüyle karşı oy kullanmıştır.
Detaylı bilgi ve hukuki destek için Savun Hukuk & Danışmanlık ile iletişime geçebilirsiniz. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, serinin diğer yazıları Emsal Kararlar arşivinde yer almaktadır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; içerik, Yargıtay Ceza Genel Kurulunun Yargıtay Karar Arama sisteminde yayımlanan kararından derlenmiştir. Değerlendirme, takdiri indirime ilişkin gerekçenin yeterliliği konusunda oy çokluğuyla verilmiş tek bir bozma kararına dayanır; bozma sonrası yargılamanın sonucu bilinmemektedir. Sanığın geçmişi, fiil sonrası tutumu ve dosyadaki olgular farklı olan yargılamalarda farklı sonuçlara ulaşılabilir. Yazı esas alınarak yapılan başvuru, dava ve savunmalardan Savun Hukuk sorumlu tutulamaz.
